Кіріспе
1920 жылдары сомали тілі үшін жасалған әліпби Осман әліпбиі (Farta Cismaanya, 𐒍𐒖𐒇𐒂𐒖 𐒋𐒘𐒈𐒑𐒛𐒒𐒕𐒖), сондай-ақ алыс сомали (Far Soomaali, 𐒍𐒖𐒇 𐒘𐒝𐒈𐒑𐒛𐒘, "сомали жазуы") және араб тілінде аль-китаба әл-утмания (الكتابة العثمانية; "Осман жазуы") деп аталады. Оны Хобё сұлтандығының сұлтан Әли Юсуф Кенәдидтің ұлы, сұлтан Юсуф Әли Кенәдидтің інісі Осман Юсуф Кенәдид ойлап тапты.
The Osmanya alphabet (Farta Cismaanya, 𐒍𐒖𐒇𐒂𐒖 𐒋𐒘𐒈𐒑𐒛𐒒𐒕𐒖), also known as Far Soomaali (𐒍𐒖𐒇 𐒘𐒝𐒈𐒑𐒛𐒘, "Somali writing") and, in Arabic, as al kitābah al ʿuthmānīyah (الكتابة العثمانية; "Osman writing"), is an alphabetic script created to transcribe the Somali language. It was invented by Osman Yusuf Kenadid, the son of Sultan Yusuf Ali Kenadid and brother of Sultan Ali Yusuf Kenadid of the Sultanate of Hobyo.
Тарих
Османния Сомалиде белгілі бір деңгейде қабылданып, көптеген әдебиеттерді тез шығарғанмен, халық арасында таратуы қиын болды. Бұл, негізінен, ұзақ жылдар бойы қолданылып келген араб жазуымен және Сомалидің көрнекті ғалымдары – Мұса Хажи Исмаил Галал, Б. В. Анджеевский және Шир Джама Ахмед сияқтылар жасаған, жаңа сомали латын әліпбиінің күшті бәсекесінен туды. Ұлттық сезімдер күшейгенімен және сомали тілі ежелгі жазуын жоғалтқандықтан, сомали тілі үшін жалпыға танымал жазу жүйесін қабылдау маңызды мәселеге айналды. Тәуелсіздік алғаннан кейін бұл мәселеде көп ілгерілеу болмады, себебі араб немесе латын жазуын қолдану қажеттігі туралы пікірлер екіге бөлінді. 1972 жылдың қазан айында президент Мохамед Сиад Барре латын жазуының қарапайымдығы, тілдегі барлық дыбыстарды беру мүмкіндігі және оны қолдануға арналған машиналар мен теріскештердің көп болуына байланысты, сомали тілін жазу үшін араб немесе Османния жазуының орнына оны міндетті етуді бұйырды. Барре әкімшілігі одан кейін оның толыққанды қабылдануын қамтамасыз ету мақсатында кең ауқымды сауат ашу кампаниясын бастады, нәтижесінде Османния қолданысы күрт азайды.
Сипаттама
Осман тілінде оқу және жазу бағыты солдан оңға қарай. Әріп атаулары араб тіліндегі әріп атауларымен байланысты, ал ұзын дауыстылар «uu» және «ii» сәйкесінше «waaw» және «yaa» әріптері арқылы көрсетіледі.