Кіріспе

1981 жылы Джон Апдайктың "Тұяқ бай" романы жарық көрді. Бұл "Тұяқ қаш" романынан басталып, "Тұяқ қайта келді" романымен жалғасып, "Тұяқ тыныста" романымен аяқталатын тетралогияның үшінші романы. Сонымен қатар, "Тұяқ есте" (2001) атты туындысы да бар. "Тұяқ бай" романы 1982 жылы көркем әдебиет саласындағы Пулитцер сыйлығымен, Ұлттық кітап сыйлығымен, ал 1981 жылы Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығымен марапатталды. Романның алғашқы басылымының қатты мұқабасының шаң қаптамасын автор өзі жасаған, ол қалған үш "Тұяқ" романының қақпақтарында қолданылған көлденең жолақты дизайннан ерекшеленеді. Бірақ, кейінірек жарық көрген, соның ішінде саудалық қағаз кітаптарда автомобиль кілттерінің немесе 1970-ші жылдардың соңындағы жапон машинасының суреті бар жолақты мотив пайдаланылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл Апдайктың "Қоян" сериясының үшінші романы Гарри "Қоян" Ангстромның өмірін зерттейді. Ол бір кезде мектеп баскетбол жұлдызы болған, бірақ туған қаласы Пенсильвания штатындағы Брюерден көшпеген, орта жасқа келген адам. Гарри мен оның 22 жылдық әйелі Дженис, қайтыс болған әкесінен қалған "Тойота" дилерлік орталығын мұраға алғандықтан, жайлы өмір сүреді. Ол шын мәнінде бай, бірақ Гарридің үнемі мазалайтын мәселелері – әйелінің ішімдікке құмарлығы, қиын жағдайдағы ұлының әрекеттері, сезімталдығы және өткен шақтан қалған естеліктер – өмірін қиындатады. Жұмысшы топқа жататын ата-анасы ұяларлықтай байлыққа ие болған Гарри ашкөз емес, бірақ ешқашан толық қанағатқа жете алмайды. Гарри гольф клубындағы досының жас әйеліне көңілі түсіп қалған. Ол Кент штаты университетінде оқитын, шешім қабылдауға қиналатын ұлы Нельсонды алаңдатады. Роман барысында Гарри бұрынғы сүйіктісі Руттың заңсыз туған қызын дүниеге әкелген-жоқ па деп ойлай береді.