Кіріспе

Шартсыз қатарлар абсолютті түрде жақындайды.
Математикада Риман қатарлар теоремасы, сондай-ақ Риманның қайта реттеу теоремасы деп аталатын бұл теорема 19 ғасырғы неміс математигі Бернхард Риманның есімімен аталған. Егер нақты сандардың шексіз қатары шартты түрде жақын болса, онда оның мүшелерін ауыстыру арқылы жаңа қатар кез келген нақты санға жақындауы немесе жақындаспауы мүмкін. Бұл, нақты сандар қатары абсолютті түрде жақындырылатын болса және тек сонда ғана ол шартсыз жақындырылатындығын білдіреді. Мысалы, 1 − 1 + 1/2 − 1/2 + 1/3 − 1/3 + ⋯ қатары 0-ға жақындайды (көптеген мүшелер үшін, ішінара сома 0-ға кез келген жақындыққа жетеді); бірақ барлық мүшелерді олардың абсолютті мәндерімен алмастырсақ, 1 + 1 + 1/2 + 1/2 + 1/3 + 1/3 + ⋯ аламыз, бұл шексіздікке тең. Осылайша, бастапқы қатар шартты түрде жақындырылатын болып табылады және оны қайта реттеуге болады (алғашқы екі оң мүшені, содан кейін бірінші теріс мүшені, одан кейін келесі екі оң мүшені және келесі теріс мүшені және т.б. алып, басқа сомаға жақындайтын қатар алуға болады: 1 + 1/2 − 1 + 1/3 + 1/4 − 1/2 + ⋯ = ln 2. Әдетте, осы процедураны p оң санмен және q теріс санмен қолдансақ, ln(p/q) сомасын аламыз. Басқа қайта реттеулер басқа шекті сомаларды береді немесе ешқандай сомаға жақындамайды.

Тарих

Бұл сандардың қосындысы олардың қосылу ретіне тәуелді емес деген негізгі нәтиже. Мысалы, сандардың шексіз тізбегінің қосындысы қосындылардың ретіне байланысты бола алатындығын байқау жиі 1833 жылы Огюстен Луи Кошиге жатқызылады. Ол алмасушы гармониялық тізбекті талдап, оның мүшелерінің белгілі бір реттелуі әртүрлі шектерге алып келетінін көрсетті. Соған шамамен бір уақытта Питер Густав Лежун Дирихле абсолютті жинақталу жағдайында мұндай құбылыстар болмайтынын атап өтті және абсолютті жинақталуға жетпейтін басқа қатарлар үшін Коши құбылысының қосымша мысалдарын келтірді. Фурье тізбектері мен Риман интеграциясы теориясын талдау барысында Бернхард Риман қайта реттеу құбылыстарын толық сипаттады. Ол абсолютті жинақталусыз жинақталатын қатарлар (шартты жинақталу деп аталады) жағдайында, жаңа қатар кез келген берілген нақты санға жинақталуы үшін қайта реттеулерді табуға болатынын дәлелдеді. Риман теоремасы қазір математикалық талдау саласының негізгі бөлігі саналады. Кез келген қатар үшін, қосындылардың барлық мүмкін реттелулеріне сәйкес келетін барлық мүмкін сомалар жиынын қарастыруға болады. Риман теоремасын былай тұжырымдауға болады: нақты сандар қатары үшін бұл жиын бос, бір нүкте (абсолютті жинақталу жағдайында) немесе бүкіл нақты сандар түзуі (шартты жинақталу жағдайында). Бұл тұжырымда Риман теоремасын Поль Леви және Эрнст Штейниц күрделі сандар немесе тіпті жалпы алғанда, шекті өлшемді нақты векторлық кеңістіктің элементтері болып табылатын қатарларға кеңейтті. Олар мүмкін сомалар жиынының нақты аффинді кіші кеңістік құрайтынын дәлелдеді. Леви-Штейниц теоремасының шексіз өлшемді кеңістіктердегі қатарларға кеңейтілуін көптеген авторлар қарастырды.

Серпинский теоремасы

Берілген шексіз қатар , біз "тұрақты нүктелер" жиынтығын қарастыра аламыз және егер біз тек индекстерді өзгертуге рұқсат етсек, қатардың қандай нақты сандарға жиналатынын зерттейміз. Яғни, біз былай белгілейміз:

Бұл белгімен бізде: Егер қатар шекті болса, онда Мұнда симметриялық айырмашылықты білдіреді. Егер онда Егер қатар абсолютті түрде жинақты сома болса, онда кез келген үшін . Егер қатар шартты түрде жинақты сома болса, онда Риман қатарлары теоремасы бойынша,

Сиерпински тек оң мүшелерді қайта реттеу арқылы бастапқы қатардың сомасына тең немесе кішірек кез келген белгіленген мәнге жиналатын қатар алуға болатынын дәлелдеді, бірақ әдетте үлкен мәндерге қол жеткізу мүмкін емес. Яғни, егер шартты түрде жинақты сома болса, онда құрамында болады, бірақ басқа қандай да бір сан бар екеніне кепілдік жоқ. Көбірек айтқанда, егер идеал болса, онда біз былай анықтай аламыз:

барлық асимптотикалық тығыздығы нөлдік жиындықтардың жиынтығы болсын, яғни: . Оның анық, идеал екені белгілі.

Дәлелдеу сызбасы: Берілген , шартты түрде жинақты сома, сондай етіп екеуі де шартты түрде жинақты болатындай бір құрастырыңыз. Содан кейін, оны қайта реттеу кез келген санға жиналуы үшін жеткілікті болады. Филипов пен Сзука басқа идеалдардың да осы қасиетке ие екенін дәлелдеді.