Кіріспе

Бір-біріне қадамдық түрде жақындап келе жатқан нүктелер тізбегі. Математикада Коши тізбегі – элементтері тізбек дамыған сайын бір-біріне кез келгеннен жақын болатын тізбек. Нақтырақ айтқанда, кез келген кішкентай оң қашықтық берілгенде, тізбектің шекті санын қоспағанда, барлық элементтері бір-бірінен берілген қашықтықтан кем болады. Коши тізбектері Огюстен Луи Кошидің құрметіне аталған; оларды кейде негізгі тізбектер деп те атайды. Әрбір мүшесінің алдыңғы мүшесіне кездейсоқ жақын болуы жеткіліксіз. Мысалы, натурал сандардың квадрат түбірлерінің тізбегінде:

тізбектің келесі мүшелері бір-біріне кездейсоқ жақын болады – олардың айырмашылықтары индекс n өскен сайын нөлге жақындайды. Алайда, n-нің мәндері өскен сайын, мүшелердің өзі кездейсоқ үлкен болады. Сондықтан, кез келген n индексі мен d қашықтығы үшін, жеткілікті үлкен m индексі табылады, сонда тізбектің қалған мүшелері бір-біріне ешқашан жақындамайды; демек, тізбек Коши тізбегі емес. Коши тізбектерінің пайдалылығы толық метрикалық кеңістікте (барлық осындай тізбектердің шегі бар екені белгілі) жатуында, себебі ығысу шарты тек тізбектің өзіне ғана байланысты, ал ығысудың анықтамасы шекті мәнді де, тізбектің мүшелерін де пайдаланады. Бұл теориялық және қолданбалы алгоритмдерде жиі қолданылады, онда итерациялық процестің Коши тізбегін – итерациялардан тұратын тізбектің құратынын салыстырмалы түрде оңай көрсетуге болады, осылайша тоқтау сияқты логикалық шарт орындалады. Коши тізбектерінің абстрактілі біртекті кеңістіктердегі жалпылама түрі Коши сүзгілері және Коши торлары болып табылады.

Толықтығы

Кез келген Коши тізбегі X элементіне жақын түсетін (X, d) метрикалық кеңістігі толық кеңістік деп аталады.

Мысалдар

Нақты сандар қалыпты абсолюттік шамамен шақырылған метрика бойынша толық, ал нақты сандардың стандартты құралу жолдарының бірі рационал сандардың Коши тізбектерін қамтиды. Осы құралымда, белгілі бір соңғы мінез-құлқы бар рационал сандардың Коши тізбектерінің әрбір эквиваленттілік класы – яғни, бір-біріне кез келген дәрежеде жақындасатын тізбектердің әрбір класы – нақты сан болып табылады. Мүлдем басқа типтегі мысал дискретті метрикаға ие (әрбір екі түрлі нүкте бір-бірінен 1 қашықтықта жататын) X метрикалық кеңістігімен беріледі. X элементтерінің кез келген Коши тізбегі белгілі бір нүктеден бастап тұрақты болуы керек және соңында қайталанататын шамаға жақындасады.

Гиперреалдық континуумда

Нақты тізбектің табиғи гиперреалдық кеңейтімі бар, ол әдеттегі табиғи n-ге қосымша индекстің гипернатуральды H мәндері үшін анықталады. Тізбек Кошилік болып табылады, егер және тек қана егер кез келген шексіз H және K үшін мәндер және бір-біріне шексіз жақын немесе тең болса, яғни:

,

мұнда "st" – стандартты бөлік функциясы.

Категориялардың Кошилік толықтығы

Категорияның Коши толықтыруы туралы ұғым енгізілді. Бұл Коши толықтыруы, (объектілері рационал сандар болатын және x-тен y-ге морфизм тек қана болған жағдайда ғана болатын категорияға) қолданылғанда, (табиғи ретін пайдаланатын категория ретінде қарастырылатын) нәтиже береді.