Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гестильрен шайқасы 1210 жылы 17 шілдеде болды. Бұл шайқас Швецияның қуылған королі Сверкер мен биліктегі король Эрик X арасында өтті. Сверкер бұрынғы Лена шайқасында жеңіліске ұшыраған, бірақ жаңа күштермен қайта келді. Дегенмен, Сверкер шайқаста қаза болды. Әскерлердің саны нақты белгісіз.
The Battle of Gestilren took place on July 17, 1210. The battle was fought between the exiled King of Sweden Sverker and the ruling King Eric X. Sverker had been beaten in the previous Battle of Lena, but returned with new forces. Sverker was however killed in the battle. The exact strength of the armies is unknown.
Шайқас
1210 жылдың жазында Сверкер тағы да Эрик арада патшалық атақтар қабылдаған Швеция патшалығына шабуыл жасады. Армия 17 шілдеде (немесе 16 тамызда) Эрик әскерлерімен кездескен Гестильрен деген жерге жетті. Бұл шайқас туралы мәліметтер өте аз. Вестроготия заңдарының қысқаша жылнамасында: «Фолкунгтар оның жанын алды; оның қайын інісі Гестильренде осы істі жасады» делінген. Тағы бір жылнамада «16 тамызда Гестильренде соғыс болды; король Сверкер және Фолке Ярл, сондай-ақ көптеген Фолкунгтар қаза тапты» делінеді. Осылайша, швед әскері үлкен шығынға ұшырағанына қарамастан жеңіске жетті, олардың қолбасшыларының бірі – Фолке Ярл қаза болды. Сверкердің құлауымен Швецияны екі жарым жыл бойы мазалаған соғыс аяқталып, Даниямен тез арада бейбіт келісімге қол жеткізілді. Король Эрик шайқаста қолданған туды кейін Вестергётланд заңгері, Фолке Ярлдың туысы Эскил Магнуссонға мұра етіп берді және 1219 жылы исланд тарихшысы Снорри Стурлусонға сыйлады. Бұл шайқас жергілікті тәуелсіздіктерді қолдаған Фолкунгтар партиясының жеңісі болды, олар католик монархиясының орталықтандыру саясатына қарсы күресті. Сверкердің жауы Фолке Ярл, күшті Ярл Биргер Брозаның (1202 жылы қайтыс болған) ұлы және 1250 жылдан кейін Швецияны билеген Биргер Ярлдың інісі болған болуы мүмкін. Егер осылай болса, ол шын мәнінде Сверкердің қайын інісі еді. Ерте заманауи тарихнамада осы әулеттің патшалық тармағын да «Фолкунгтар» деп атаған, бірақ бұл дұрыс емес сияқты. Бұл атау бастапқыда Гестильрендегі Фолке Ярлдың жақтастарына қатысты болған болуы мүмкін, бірақ кейін партияның немесе фракцияның атауына айналды. Бұл партия 1247 жылы Спаррсетра шайқасында жеңілгенге дейін патшалық билікке жиі қарсылық көрсетті және шамамен 1280 жылы тарихтан жоғалып кетті.
In the summer of 1210, Sverker once again invaded the Swedish kingdom where Eric had meanwhile adopted royal titles. The army came to a place called Gestilren where it was confronted by Eric's troops on 17 July (alternatively, 16 August). The available details about the battle are utterly meagre. The short chronicle of the Westrogothic law says that "the Folkungs took his life; his own brother in law did it to him in Gestilren". An annal entry informs us of "warfare in Gestilren, on the 16th of August; there fell King Sverker and Folke Jarl, and many Folkungs." Thus the Swedish troops scored a victory in spite of great losses where one of their commanders, Folke Jarl, was slain. With the dramatic fall of Sverker, the war that had plagued Sweden for two and a half years came to an end, and peace was quickly concluded with Denmark. The banner that King Eric used in the battle was later bequeathed to Folke Jarl's nephew Eskil Magnusson, the lawspeaker of Västergötland, and bestowed on the Icelandic historian Snorri Sturluson in 1219. The battle was a victory for the Folkung party of local autonomies, who acted against the centralising forces of Catholic monarchy. Sverker's nemesis Folke Jarl was probably a son of the powerful Jarl Birger Brosa (d. 1202) and the uncle of Birger Jarl, whose descendants ruled Sweden after 1250. If so, he was indeed a brother in law of Sverker. In early modern historiography the royal branch of the clan was also called "Folkungs" which seems to be incorrect. The name may originally have alluded to the supporters of Folke Jarl at Gestilren, but then became the denomination for a party or faction. The party frequently opposed royal rule until they were defeated at the Battle of Sparrsätra in 1247, finally disappearing in c. 1280.
Гестилрен проблемасы
Бұл шайқастың болған жері швед тарихшылары арасындағы ұзақ және қызу пікірталас тақырыбы болып табылады. Дәстүр бойынша, бұл орын Вестергётландтағы Варвс сокені деп есептеледі, және 1910 жылы шайқасқа жеті ғасыр толуына арналған ескерткіш орнатылды. Осы жерді анықтаудың басты себебі – 15 ғасырлық Вестроготика заң кодексіндегі жазбада шайқас «Дала мен Лена арасындағы Гестильсренде» болғаны айтылады. Бұл ақпарат соғыс алаңының 1208 жылғы шайқас орнына жақын болғанын көрсетеді. Тарихшы Эрик Лённроттың пікірінше, шайқас «Герум және Варв төбелері арасындағы шатқалда немесе оған жақын жерде болды, себебі ауыр, басым феодалдық атты әскермен күресудің жалғыз жолы – оларды қанаттардан қоршау мүмкін болмағанда, оларға қарсы тұрақты найза құрамын құру болатын». Басқалары шайқастың Остергётландта болғанын немесе Гестильреннің жер атауы емес екенін айтады. Соңғы кезде архивші және тарихшы Ларс Отто Берг оның орналасқан жері Швецияның Уппланд аймағындағы Гестре екенін мәлімдеді, себебі ол 1580-1630 жылдар аралығындағы жергілікті шіркеу тізімдерінде «Гестильрен» шаруашылық атын он бес рет тапқан. Бұл сонымен қатар «Фолкунг» партиясының бекіністеріне де жақын. 17 ғасырдың басындағы жазбадағы жергілікті дәстүр байланысты көрсетеді: «Патша Сверкердің үш шаруашылығы – Тиллинг Хеерстенде, Фёрст қаласында, Гестильренде, Бискулл Ландцбергте ол Сверкер төбесіндегі Гестильренде жерленген».
The location where this battle took place is the subject of a very long and very heated discussion between Swedish historians. Traditionally, the location was believed to be Varvs socken, Västergötland in Västergötland, where a monument was erected in 1910 to commemorate the seven centuries since the battle. The main reason for the localization is a note in a 15th century codex of the Westrogothic law, which says that the battle took place "in Gaestilsreen between Dala and Lena". The information implies that the field of slaughter was close to the scene of the 1208 battle. Historian Erik Lönnroth has argued that fighting took place "in or close to the gorge between the Gerum Hill and the Varv Hill, since the only way to confront heavy, superior, feudal cavalry, was when it was impossible to surround you on the flanks, instead forming a stable spear formation against them". Others have argued that the battle took place in Östergötland, or that Gestilren should not be interpreted as a place name at all. Recently, archivist and historian Lars Otto Berg has claimed that it was located at Gästre in Uppland, Sweden, since he found the farm name "Gestilren" fifteen times in the local church records during the years 1580 1630. This is also close to the strongholds of the Folkung party. An annotation from the early 17th century records a local tradition suggesting a connection: "King Sverker's three farms in Tillinge Hiersten, in Försth. Gestilren, in Biskull Landzberg he was buried in Gestilren in the Sverker Hill".