Джордж Чествуинд Гриффит-Джонс: Ғылыми фантастиканың алғашқы жазушысы

Кіріспе

Британдық ғылыми-фантастика жазушысы (1857–1906)

Джордж Четвинд Гриффит Джонс (20 тамыз 1857 – 4 маусым 1906) – британдық жазушы. Ол негізінен ғылыми-фантастика жанрында қызмет етті – сол кездегідей, ғылыми романда, әсіресе көптеген болашақ соғыс оқиғаларын жазып, осы жанрдың қалыптасуына маңызды үлес қосты. Ғарышқа қатысты туындыларының арқасында ол қысқа мерзімге өзінің елінде ең танымал және коммерциялық тұрғыдан табысты ғылыми-фантастика авторы атанды. Гриффит ата-анасы мен үлкен ағасымен бірге өсті, үйден оқыды және әкесі дін қызметкері болғандықтан бала кезінде жиі көшіп-қонып жүрді. Гриффит 14 жасқа келгенде әкесі қайтыс болғаннан кейін, Англиядан кетіп, әлемді аралап, 19 жасында қайтып келді. Содан кейін ол он жыл мұғалім болып жұмыс істеді, кейін жазушылық мансабына бет бұрды. Бастапқы сәтсіздіктерден кейін, Гриффит өзін асырауға мүмкіндігі болмағандықтан, 1890 жылы баспагер К. Артур Пирсон оны жұмысқа алды. Гриффит өзінің тұңғыш романы – «Революция періштесі» (1893) арқылы әдебиетке енді, ол «Пирсонның апталығында» жарияланғаннан кейін кітап түрінде басылды. Ол Пирсонмен эксклюзивтік келісімге келді және одан кейін «Ольга Романофф» (1894) романымен сәттілігін жалғастырды. Гриффит 1890 жылдар бойында Пирсонның түрлі басылымдары үшін көптеген сериалдар мен әңгімелер жазып, жазушы ретінде өнімді жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Пирсон үшін ғылыми емес туындылар жазды және түрлі саяхаттарға қатысты. Олардың арасында 1894 жылы 65 күнде әлемді аралап шығуға жасалған жарнамалық акция, 1895 жылы Оңтүстік Америкаға жасаған саяхат, онда сол кездегі революциялық қозғалыстарды жариялады, және 1896 жылы Оңтүстік Африкаға жасаған саяхат, нәтижесінде Гриффит «Британ немесе бура?» (1897) романын жазды, ол Бур соғысының (1899–1902) басталуын болжады. Гриффиттің мансабы 1890 жылдардың соңында төмендеді, ол Пирсон мен оқырмандардың сүйікті ғылыми-фантастика жазушысы ретінде Г.Г. Уэллспен бәсекелесе алмады. Оның соңғы сәтті туындысы – «Ғарыштағы бал айы» (1901) болды, одан кейін ол Пирсонмен жолдары айырылды. Денсаулығы нашарлағандықтан, мүмкін алкоголизм салдарынан, ол 48 жасқа келгенге дейін өнімді жазуын жалғастырды. Гриффит мансабының шыңында жазушы ретінде табысқа жетіп, ықпалды болды, бірақ содан бері ұмытылған. Кері перспективада оның туындылары уақытында және болашақты болжау тұрғысынан маңызды болғаны анықталды, әсіресе әуе соғысының маңыздылығына қатысты, бірақ мәңгілік емес, және ол, әсіресе Уэллспен салыстырғанда, салыстырмалы түрде нашар жазушы ретінде қарастырылады. Ол өзінің жеке көзқарастарын туындыларына үнемі енгізді, ал америкалықтарға қарсы сезімдер оның АҚШ-та оқырмандарды таба алмауына себеп болды, себебі ондағы баспагерлер оның шығармаларын басып шығармады. Ол дінге сенбеді және жастығынан секуляризмді жақтады. Саяси тұрғыдан Гриффит бастапқыда социалист болды, бірақ өмірінің соңына қарай оңшыл көзқарастарға ұмтылғанына сендіреді. Әлеуметтік тұрғыдан ол викториандық идеалдарды, соның ішінде әлеуметтік консерватизмді және британдықтарға адалдықты бейнелейтін адам ретінде сипатталды.

George Chetwynd Griffith Jones (20 August 18574 June 1906) was a British writer. He was active mainly in the science fiction genre—or as it was known at the time, scientific romance—in particular writing many future war stories and playing a significant role in shaping that emerging subgenre. For a short period of time, he was the leading science fiction author in his home country both in terms of popularity and commercial success. Griffith grew up with his parents and older brother, receiving home schooling and moving frequently during his childhood due to his father's career as a clergyman. Following his father's death when Griffith was 14 years old, he went to school for little over a year before leaving England and travelling the world, returning at the age of 19. He then worked as a teacher for ten years before pursuing a career in writing. After an initial setback that left Griffith without the means to provide for himself, he was hired by the publisher C. Arthur Pearson in 1890. Griffith made his literary breakthrough with his debut novel The Angel of the Revolution (1893), which was serialized in Pearson's Weekly before being published in book format. He signed a contract of exclusivity with Pearson and followed it up with the likewise successful sequel Olga Romanoff (1894). Griffith was highly active as a writer throughout the 1890s, producing numerous serials and short stories for Pearson's various publications. He also wrote non fiction for Pearson and went on various travel assignments. Among these were an 1894 publicity stunt in which he circumnavigated the world in 65 days, an 1895 journey to South America where he covered the various revolutionary movements active there at the time, and an 1896 trip to Southern Africa that resulted in Griffith writing the novel Briton or Boer? (1897) anticipating the outbreak of the Boer War (1899–1902). Griffith's career declined in the latter part of the 1890s, and he was surpassed by H. G. Wells as the favourite science fiction writer of both Pearson and the reading public. His last outright success was A Honeymoon in Space (1901), and he parted ways with Pearson shortly thereafter. With his health in decline, likely due to alcoholism, he continued writing prolifically up until his death at the age of 48. Griffith was both successful and influential as a writer at the peak of his career, but he has since descended into obscurity. Retrospective assessments have found his works to have been timely and prescient—in particular with regard to the importance of aerial warfare—but not timeless, and he is commonly regarded as a relatively poor writer, especially when compared to his main rival, Wells. He regularly incorporated his personal viewpoints into his fiction, and anti American sentiments expressed in this way ensured that he never established a readership in the United States as publishers there would not print his works. He was irreligious and in his youth advocated fiercely for secularism. Politically, Griffith was early an outspoken socialist, though he is believed to have gradually shifted towards more right leaning sympathies later in his life. Socially, he has been described as embodying Victorian ideals, including social conservatism and staunch pro British views.

Ерте өмір

Джордж Четвинд Гриффит Джонс 1857 жылғы 20 тамызда Плимут қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы дін қызметкері Джордж Альфред Джонс және Жаннет Генри Капинстер Джонс болды. Олар 1860 жылы Плимуттан Трингке (Гертфордширге), содан кейін Үлкен Манчестер аймағындағы кедейлікпен күресіп жатқан екі приходқа көшті: алдымен 1861 жылы Лайнның астындағы Аштонға, ал 1864 жылы әкесі викарий болып тағайындалған Мослиге. Ол сонымен қатар әкесінің кең кітапханасын зерттеуге көп уақыт жұмсады, онда кейін Гриффиттің әдеби ықпалына айналған авторлардың шығармалары жиналған, олардың ішінде Уолтер Скотт пен Жюль Верн болды. "Сосын мен басқа мектепке бардым, немесе, дұрысырақ айтсам, әлемдегі ең ұлы университетке – өмірге оқуға түстім. Мен Ливерпульдегі лимон шырыны шығаратын кемеде шақырушы болып теңізге шықтым. Ливерпуль мен Мельбурн арасындағы жетпіс сегіз күн ішінде мен он төрт жыл оқығаннан да көп нәрсе білдім, бірақ оқу әдістері маған ұнамады. Білімді тым қатты, көбінесе арқанмен және беляйканың жұмсақ бөлігімен сіңірді, сондықтан мен сол сыныптан французша қашып, басқасына бардым; қарапайым тілмен айтқанда, кемеден қашып, далаға шықтым." Кейін ол полинезиялық ханшайымға үйлену туралы ұсыныс алғанын айтты. Ол 19 жасында Англияға оралды. Сол кезде оның ешқандай ресми білімі болмады және күндіз сабақ беру үшін түнгі уақытта оқыды. Гриффиттің досы оны баспагер С. Артур Пирсонмен таныстыруға хат жазып берді. Болашақ соғыс жанры Джордж Томкинс Чеснидің "Доркинг шайқасы" (1871) повесі жарық көргеннен бері танымал болды, ал қарсылас журнал "Black & White" Филип Говард Коломбтың "Ұлы соғыс" (1892) романымен жанрда үлкен жетістікке жетті. Лондондық "Tower Publishing Company" компаниясы "Революция періштесі" кітабының құқығын тез арада сатып алып, 1893 жылдың қазан айында қысқартылған қатты мұқабалы басылымын шығарды. Кітаптың нұсқасы да сәтті болды, мақтаулы пікірлер алды және бестселлерге айналды; ол бір жыл ішінде алты рет, ал барлығында он бір рет басылып шықты, ал "Пеликан" журналындағы мақалада Гриффит "екінші Жюль Верн" деп жарияланды. Гриффит бұл жұмысты 65 күнде орындады, 1894 жылдың 12 наурызынан бастап 16 мамырға дейін аяқтады. Пирсон Гриффитке 1893 жылдың ортасында сатып алған "Қысқа әңгімелер" журналының сатылымын арттыру үшін жаңа болашақ соғыс сериясын жазуды тапсырды. Московиц бұл тапсырма кезінде осы оқиғаның болғанын болжайды. 1890 жылдардың екінші жартысында Уэллс Гриффитті ең көп сатылатын және көпшілікке ең танымал ғылыми-фантастикалық жазушы ретінде де ығыстырды. Э. Ф. Блайлер 1990 жылғы "Science Fiction: The Early Years" анықтамалық еңбегінде Гриффитті ағылшын тіліндегі алғашқы кәсіби ғылыми-фантастикалық автор деп санауға болатынын айтады. Даррен Харрис Фэйн де ғылыми роман жанрының дамуында маңызды рөл атқарғанын жазады. Осының бәріне қарамастан, Гриффит пен оның шығармалары қазір ұмытылып кеткен, бұл бірнеше қазіргі жазушылардың ерекше деп атап өткені. Антикварлық кітаптар сатушы Джереми Парротт 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, сондай-ақ ұшақтардың дамуы және су асты кемелерінің пайда болуы Гриффиттің болашақ туралы болжамдарын тез арада ескіргенін айтады. "Collector's Guide Publishing" баспа үйі бұл жағдайдың себебі ретінде 1896 жылы "Tower Publishing Company" компаниясының банкротқа ұшырағанын, оның табысты алғашқы үш романының кейіннен баспагері болмағанын да айтады. Гриффиттің АҚШ-та өзін-өзі таныстыра алмауы да себепші фактор ретінде қарастырылады. Стейблфорд және Дарко Сувин сияқты кейбір сыншылар оның ең жақсы романдары "Революция періштесі" сериясында жарық көргенін айтады. Ол соғыстағы оқиғаларды, әсіресе әуе соғысының маңыздылығын болжады, дегенмен Московиц бұл үшін ерекше көрегендік қажет болмағанын айтады.

George Chetwynd Griffith Jones was born in Plymouth, Devon, on 20 August 1857. His parents were the clergyman George Alfred Jones and Jeanette Henry Capinster Jones. They moved from Plymouth to Tring, Hertfordshire, in 1860, then on to two poverty stricken parishes in the Greater Manchester area: first to Ashton under Lyne in 1861, and then to Mossley, where his father was appointed vicar in 1864. He also spent considerable time exploring his father's extensive library, which was filled with the works of authors who would later serve as Griffith's literary influences, including Walter Scott and Jules Verne. Quote box|quote=Then I went to another school, or perhaps I should put it more correctly if I said that I matriculated in the greatest of all universities—the world. I went to sea as an apprentice on a Liverpool lime juicer In the seventy eight days between Liverpool and Melbourne I learnt more of the world than I had learnt in fourteen years, but the methods of tuition didn't suit me. The learning was hammered in a little too hard, mostly with a rope's end and the softest part of a belaying pin, so I took French leave of that class room and went to another; in plain English, I ran away from my ship and went up in the bush. |author=George Griffith |source=quoted in Sam Moskowitz, Strange Horizons: The Spectrum of Science Fiction He later claimed both to have received an offer to marry a Polynesian princess He returned to England at the age of 19. At this time, he had no formal qualifications and studied at night to be able to give lessons in the daytime. A friend of Griffith's wrote him a letter of introduction to the publisher C. Arthur Pearson. The future war genre had been popular since the publication of George Tomkyns Chesney's novella "The Battle of Dorking" (1871), and the rival magazine Black & White had just had a major success in the genre with the serialized novel The Great War of 1892 (1892) by Philip Howard Colomb. The London based Tower Publishing Company quickly secured the book rights to The Angel of the Revolution, publishing an abridged hardcover edition in October 1893. The book version was likewise a success, receiving rave reviews and becoming a best seller; it was printed in six editions within a year and at least eleven editions in total, and a review in The Pelican declared Griffith to be "a second Jules Verne". Griffith accomplished the feat in 65 days, starting on 12 March 1894 and finishing on 16 May. Pearson tasked Griffith with writing a new future war serial to boost sales of Short Stories, a magazine he had acquired in mid 1893. Moskowitz speculates that this could have happened during this assignment. During the second half of the 1890s, Wells also supplanted Griffith as the best selling science fiction writer, and the one most acclaimed by the public. E. F. Bleiler, in the 1990 reference work Science Fiction: The Early Years, comments that Griffith may be considered the first professional English language science fiction author. and Darren Harris Fain similarly writes that he played a key role in the development of the scientific romance genre. In spite of all this, Griffith and his works have now descended into obscurity, something several modern writers have remarked upon as being peculiar. The antiquarian bookseller Jeremy Parrott comments that the outbreak of World War I in 1914, along with the development of powered flight and emergence of submarine warfare, quickly rendered Griffith's visions of the future obsolete. The publishing house Collector's Guide Publishing further attributes it in part to the bankruptcy of the Tower Publishing Company in 1896 leaving his successful first three novels without a publisher thereafter. Griffith's failure to establish himself in the US has also been proposed as a contributing factor. with some critics such as Stableford and Darko Suvin opining that he peaked as early as his debut novels in The Angel of the Revolution sequence. He is similarly credited with anticipating developments in warfare, in particular the coming importance of aerial warfare, though Moskowitz comments that this did not require particularly keen foresight.