Кіріспе

Жапондық жеңіл машиналық пулеметі. 11-ші типті жеңіл машиналық пулемет (十一年式軽機関銃) – Жапон императорлық армиясының соғыстар аралығында және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданған жеңіл машиналық пулеметі. Жапон императорлық армиясының алғашқы жеңіл пулеметі ретінде қабылданған 11-ші типті пулеметті Кидзиро Намбу жобалаған, ол Хочкисс сериялы пулеметтерімен белгілі бір ұқсастықтарға ие. Онда ерекше оқтандыру жүйесі болған, ол бес оқтың жиынтығын (клип) қоректендіргішке салуды талап ететін, онда ең көп дегенде алты жиынтық (30 оқ) сыйып, әр оқ камераға түскен кезде майланатын. Жалпы жақсы өнімділік көрсеткеніне қарамастан, бұл оқтандыру жүйесі кір мен құмды жинауға бейім болған, бұл қаруды қолдану кезінде істен шығаруға себеп болатын. 1922 жылы әскерге берілді және 1945 жылға дейін взводтық қару ретінде кеңінен қолданылды.

Тарих

1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысындағы жауынгерлік тәжірибе жапондықтарды машиналық мылтықтардың шабуылдаған жаяу әскерге қолдау атысын берудегі пайдалылығына көндірді. Бұл, бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық әскери атташелердің еуропалық жауынгерлік тактиканы өз көздерімен бақылауымен нығайтылды, содан кейін Армияның техникалық бюросына жаяу әскер бөлімі оңай тасымалдай алатын жеңіл машиналық мылтық әзірлеу тапсырылды. Нәтижесінде пайда болған "11 типті жеңіл машиналық мылтық" (Император Тайшоның билігінің 11-ші жылы немесе 1922 жыл бойынша аталған) Жапонияда жаппай өндірілген алғашқы жеңіл машиналық мылтық және Тынық мұхиты соғысында қолданылған ең көне жапондық жеңіл машиналық мылтық үлгісі болды. 1936 жылы оның орнына 96 типті жеңіл машиналық мылтық келді.

Құрылыс бөлшектері

11-ші типті жеңіл пулемет – атақты қару конструкторы Кидзиро Намбудың француздық Hotchkiss M1909 Benét–Mercié пулеметінің модификациясына негізделген құрылысы. Бұл ауамен салқындатылатын, газды механизммен жұмыс істейтін, 6.5×50 мм Арисака патрондарын қолданатын, 38-ші типті жаяу әскер винтовкасымен бірдей патрондарды пайдаланатын қару. 11-ші типті пулеметтің ерекшелігі – оның алынып тасталатын патрон қабылдағышы; оны жұмыс істеп тұрғанда қайта толтыруға болады, алып тастау қажет емес. Белдік немесе қорап тәрізді патрон ұстағыштардың орнына, 11-ші типті пулемет 38-ші типті винтовкада қолданылатын алты патроннан тұратын бірнеше патрон жинағыштарды (клиптерді) қабылдауға арналған. Бес патроннан тұратын клиптер қабылдағыштың үстіне жатып орналастырылып, серіппелі ұстағышпен бекітілді, ал патрондар төменгі клиптен бірінен кейін бірі алынып, бос клип төменге түсіп, келесі клип автоматты түрде орнына келіп, оқ атылды. Бұл жүйе кез келген бөлімше мүшесінің оқ-дәрімен қамтамасыз етуіне және кез келген уақытта патрон қабылдағышын толтыруға мүмкіндік берді. Оқпанының салыстырмалы түрде қысқа болуы (17,5 дюйм) стандартты оқ-дәрілермен (бастапқыда бір футтан астам ұзын оқпандары бар 38-ші типті винтовкаларға арналған) артық жарқылға себеп болды. Бұл мәселені шешу үшін жаңа оқ-дәрі енгізілді, ол 11-ші типті пулеметтің қысқа оқпанында толығырақ жанар, нәтижесінде жарқыл мөлшері азайды. Бұл жаңа оқ-дәрі 6,5×50 мм Арисака генсо деп аталды, ал оқ-дәрі қораптарында шеңбер ішінде "G" әрпі белгіленді. Патрон қабылдағышының кемшілігі – ашық конструкциясының салдарынан шаң мен кірдің қарудың ішіне енуіне мүмкіндік туды, бұл тозған немесе лас жағдайларда, нашар сапалы өндіріс салдарынан қарудың істемеуіне әкелуі мүмкін. Бұған компенсация ретінде, пулеметтің атыс тұтқасы оңға қарай иілген, соның салдарынан қытай тілінде қару "Иілген атыс тұтқасы" деп аталды. Шабуыл кезінде қаруды қайта зарядтау клиптерді қолдану жүйесіне байланысты мүмкін емес болды.

Нұсқалар

89 типті "икемді" – әуе шабуылына қарсы және артқы қорғанысқа арналған икемді орнатуға бекітілген екі 11 типті механизм. Пулемет 7.7x58мм SR 89 типті оқ-дәрілерге арналған. Ол металл Y пішіндес қолсап және екі қазықты тұтқасымен жабдықталған, стволде салқындатқыш қанаттары жоқ. Оқ-дәрілер екі 45 оқтық квадрант пішіндес дүңгіршеден (әр дүңгіршеде тоғыз бес оқтық ұстағыш клиптері бар) берілді. Екі стволды пулеметтің салмағы шамамен 28 кг, ату жылдамдығы минутына 1400 оққа жетеді. 91 тип – танктер мен бронетранспорттық құралдарда қолдану үшін өзгертілген 11 типті. Пулемет бұрыштық қолсаппен жабдықталған, қоржыны мен екі аяғы алынып тасталған. Сонымен қатар, пулемет Томiока Когаку өндірген 1.5x30 оптикалық прицелді орнату үшін екі жақшамен (оң жағында) жабдықталған. Te 4 – 89 типті "икемді" пулеметтің ауыр салмағына байланысты ауыстыру үшін жасалған 11 типтің модификациясы. Ол басқа икемді орнатуды қолданды, қысқа ағаштан жасалған қолсабы және үлкен оқ сақтайтын бөлігі бар тура пистолет тұтқасы болды, стволде салқындатқыш қанаттары жоқ. Ол 7.7x58мм SR 89 типті оқ-дәрілерге арналған және 70 оқтық дүңгіршелерден оқтандырылды. Te 4 89 типті "икемді" пулеметтің бөлінісінен жасалған ба, әлде 11 типтің тікелей туындысы ма – әлі белгісіз.

Жауынгерлік іс-әрекет

11-тип 1922 жылы қолданысқа түсті, ал өндіріс 1941 жылы тоқтаған кезде шамамен 29 000 данасы жасалды. Ол Маньчжурия оқиғасы және Екінші Қытай-Жапон соғысының бастапқы кезеңдеріндегі негізгі жапондық жеңіл пулеметі болды. 1936 жылы өндірісте 96-тип жеңіл пулеметімен алмастырылғанмен, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін алдыңғы қатардағы шайқастарда қолданылып келді. Көптегені қытайлықтар тарапынан қолға түсіріліп, жапондықтарға қарсы пайдаланылды. Маньчжуко императорлық армиясы 1936 жылы бұрынғы қытайлық ZB vz. 30 пулеметтерін 11-тип пулеметтерімен алмастырды. Екі тарап та Қытай азамат соғысы кезінде 11-тип пулеметтерін қолданды, ал Солтүстік Корея Корея соғысы кезінде 11-тип және 91-тип пулеметтерін пайдаланды. Индонезиялық ұлтшыл күштері Индонезия Ұлттық революциясы кезінде 11-тип пулеметін қолданды. Вьетминь де Бірінші Индокитай соғысы кезінде 11-тип пулеметін қолданды, сондай-ақ Вьетконг Вьетнам соғысы кезінде де пайдаланды.