Кіріспе

Мария Бетаниа Виана Телес Велосо (маˈɾiɐ beˈtɐ̃niɐ; 18 маусым 1946 жылы туған) – бразилиялық әнші және ән жазушы. Баия штатының Санто-Амаро қаласында туған ол 1964 жылы Рио-де-Жанейрода "Opinião" ("Пікір") атты қойылыммен карьерасын бастады, ол "Бразилия музыкасының патшайымы" деп танылады. Ел бойынша көптеген қойылымдарының арқасында және 1965 жылғы "Carcará" синглының танымалдығынан кейін, ол Бразилияда жұлдызға айналды. Бетания – әнші-сазгер Каэтано Велосо мен жазушы-сазгер Мейбел Велосоның қарындасы, сондай-ақ әншілер Бело Велосо мен Жота Велосоның тәтесі. Әнші 47 жылдық мансабында 50 студиялық альбом шығарды және 26 миллионнан астам тіркелген таңбасы сатылған Бразилиядағы ең көп сатылған 10 музыка өнерпазының қатарында. 2012 жылы Rolling Stone Brasil журналы Бетанияны Бразилия музыкасындағы бесінші ең үлкен дауыс деп атады.

Ерте өмір және алғашқы көркемдік қызметі

Бетания – мемлекеттік қызметкер Хосе Тельес Велосо (Сеу Зека) пен үй шаруасындағы Клаудионор Виана Тельес Велосо (Дона Кано) отбасында дүниеге келген сегіз баланың алтыншысы. Мария Бетания есімін оның ағасы Каэтано Велосо композитор Капиба жазған және сол кезде Нельсон Гонсалвестің орындауында танымал болған атақты әннен кейін таңдады. Бетания Санто Амаро да Пурифисауда туылғанымен, 13 жасында оның отбасы Баия штатындағы Сальвадор қаласына көшіп барды. Бұл көшу оған қаладағы богемиялық, интеллектуалдық айналымдарды көруге, сондай-ақ театрларға баруға мүмкіндік берді. 16 жасында ағасы Каэтано Велосо оны саундтрегін жазып жатқан фильмде ән айтуға шақырды, бірақ ол бас тартты. Дегенмен, фильмнің режиссері Альваро Гимараеске оның дауысы ұнады және жас музыкантты 1963 жылы Нельсон Родригестің "Бока де Оуро" мюзикліне шақырды. Бұл жолы Бетания келісті және өмірінде алғаш рет сахнаға шығып, көрермен алдында ән шырқады, спектакльді Атаулфо Алвес жазған самбамен ашты. Сол жылы Бетания мен оның әпкесі әншілер Гилберто Гил мен Гал Костамен танысты; Каэтано Вила-Велха театрының ашылуына арналған MPB шоуын қоюға шақырылған еді. Төрт суретші 1964 жылы "Nós, por exemplo" ("Біз, мысалы") қойылымын сахналады. Шоу сәтті өтті және жиырма айдан кейін әнші-күйші Том Зе қатысқан кезде қайта қойылды. Сол жылы топ тағы бір шоуды ұйымдастырды, оны "Nova Bossa Velha e Velha Bossa Nova" ("Жаңа ескі босса және ескі жаңа босса") деп атады. Осы жылы Каэтано мен Гилдің режиссерлігімен Бетания тағы бір мюзикл қойды, бұл жолы жеке, оны "Mora na Filosofia" ("Философияда өмір сүру") деп атады.

Мансап

Ол өзінің алғашқы синглын, "Carcará" деп аталатын наразылық әнін 1965 жылы шығарды, дәл сол жылы оның ағасы алғашқы жазбасын шығарған болатын. "Carcará" әнінен кейін Бетания колледжде оқу үшін барған Рио-де-Жанейродан Баияға оралды. Бұл тек қысқа сапар болды, себебі сол кезде ол Бразилияның түкпір-түкпіріндегі түнгі клубтарда және басқа да концерт алаңдарында өнер көрсетіп жүрді. Осы ән оған RCA Records компаниясының өкілінен компания үшін жазу туралы ұсыныс әкелді. Дегенмен, Бетания 1970-жылдары үнемі жазбалар компанияларын ауыстырып отырды. 1973 жылы Бетания "Drama, Luz Da Noite" альбомын шығарды, онда ол дәстүрлі бразилиялық әндерді орындады, сонымен қатар поэзиялық элементтерді де қосты. 1977 жылы Бетания гастрольдік сапарға шығып, "Pássaro da Manhã" деген атпен алтын сертификат алған альбом шығарды. Бір жыл өткен соң, ол "Álibi" альбомын шығарды, ол да алтын сертификатқа ие болды және миллионнан астам данасы сатылды. Топ құрамына Гилберто Гил, Каэтано Велосо, Мария Бетания және Гал Коста кірді, олар Бразилия музыкасы тарихындағы ең танымал төрт тұлға. 1977 жылы Жом Тоб Азулай режиссері бұл топ туралы деректі фильм түсірді. 1994 жылы олар Мангуэйра самба мектебіне арналған құрмет концертін өткізді. Француз режиссері Жорж Гашо оның өмірінен "Musica é perfume" атты деректі фильмін жасап, оны бүкіл әлемге таратты. 2008 жылы ол кубалық әнші Омара Портуондомен бірге альбом жазды, одан кейін Live DVD шықты.

Жеке өмір

1963 жылы 17 жасында Рио-де-Жанейроға жалғыз көшіп келді, және ол жерде бүгінге дейін тұрып келеді. Өте жасырын, ол қоғамдық шараларда көрінуге жаратпайды. Қазір Рионың қалың жұрттығынан алыс, табиғатқа және жасыл шөптерге жақын, алыс аудандағы сатып алған үйінде жалғыз тұрады. Әншінің балалары жоқ, және ол Кандомбле сияқты африкалық түбірлі бразилиялық діндерді ұстанады.