Кіріспе

Химикалық қосылыс

Прогуанил, сондай-ақ хлоргуанид және хлорогуанид деп те аталады, малярияны емдеу және алдын алу үшін қолданылатын дәрі. Хлорохинмен бірге қолданғанда, бұл комбинация хлорохинге төзімді жеңіл малярияны емдеуге көмектеседі. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Көрінетін дәрілер тізіміне" енген. АҚШ және Канадада ол тек атоваквон/прогуанил комбинациясы түрінде қолжетімді.

Тарих

Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауы Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғысты бастағанда, АҚШ безгекке қарсы дәрі-дәрмектерге үлкен қызығушылық танытып, жаңа, улы емес және өндіруі оңай дәрілерді табу үшін АҚШ пен Ұлыбританияның бірлескен ірі бағдарламасын қаржылады. Блэклидегі Императорлық химиялық өнеркәсіптің Медициналық химиялық заттар бөлімінде (кейін Фармацевтикалық бөлім, ол Zeneca компаниясына бөлініп шықты) Франк Роуз басқаратын команда осы бағдарламаға қосылды. Бұл команда бұрын соғысқа дейін тек Германияда ғана өндірілген мепакрин антималяриялық дәрісін өндіру әдісін әзірлеген еді. Дәрі 1945 жылы ICI компаниясымен енгізілді.

Медициналық қолданыстар

Прогуанил ересектер мен балалардағы безгекке қарсы профилактика және емдеу үшін қолданылады, әсіресе хлороквинге төзімді P. falciparum безгегінің анықталған аймақтарында. Ол көбінесе тағы бір безгекке қарсы препарат – атоваквонмен бірге қабылданады. Сонымен қатар, ол P. falciparum-ның көп дәріге төзімді көптеген басқа түрлерін емдеуде де тиімді; емдеудің табыстылық деңгейі 93%-дан жоғары.

Жанама әсерлер

Прогуанил көбінесе жақсы қабылданады және көптеген адамдарда жағымсыз әсерлер байқалмайды. Дегенмен, жиі кездесетін жағымсыз әсерлерге іш ауруы, құсыма, бас ауруы және қызба сезіну жатады. Прогуанилді тамақпен бірге қабылдау бұл жағымсыз әсерлерді жеңілдетуі мүмкін. Бүйректің ауыр зақымдануы бар адамдарға, жүкті әйелдерге және 5 кг-дан аз салмағы бар балаларды емізетін әйелдерге прогуанил қабылдауға болмайды. Сонымен қатар, емдеу аяқталғаннан кейін 4 аптаға дейін жоғары деңгейде қалуы мүмкін бауыр ферменттерінің деңгейінің жоғарылауы туралы хабарламалар бар.

Механизм

Прогуанилді жалғыз қолданғанда ол пропрепарат ретінде әрекет етеді. Оның белсенді метаболиті – циклогуанил, дигидрофолат редуктазаның (DHFR) ингибиторы. Сүтқоректілер де, паразиттер де DHFR-ді өндіргенімен, циклогуанилдің ингибиторлық әрекеті паразиттік DHFR-ге тән. Бұл фермент фолий қышқылы циклының маңызды құрауы болып табылады. DHFR-дің ингибициясы паразитке дигидрофолатты тетрагидрофолатқа (THF) қайта өңдеуге мүмкіндік бермейді. THF ДНК синтезі, аминқышқылдарының синтезі және метилдену үшін қажет; осылайша, DHFR-дің ингибициясы осы процестерді тоқтатады. Прогуанил малярияға қарсы атоваквонмен бірге қолданғанда синергиялық эффект көрсетеді. Бұл әрекет ету механизмі прогуанилді жеке препарат ретінде қолданған кездегіден өзгеше. Бұл жағдайда ол DHFR ингибиторы ретінде әрекет етпейді деп есептеледі. Прогуанилді қосу атоваквонға қарсы тұруды азайтады және атоваквонның митохондриялық апоптоз каскадын іске қосу қабілетін арттырады. Бұл әдетте "митохондриялық мембраналық потенциалдың құлдырауы" деп аталады. Прогуанил митохондриялық мембрананың өткізгіштігін арттыру үшін қажетті атоваквонның тиімді концентрациясын төмендетеді.