Кіріспе
Австралия Парламенті актісі 2010 жылғы Бәсекелестік және Тұтынушылар туралы заң (CCA) – Австралия Парламенті актісі. 2011 жылдың 1 қаңтарына дейін ол 1974 жылғы Сауда Практикасы туралы заң (TPA) деп аталды. Бұл заң Австралиядағы бәсекелестік құқығының заңнамалық негізі болып табылады және бәсекелестікті, әділ сауданы қамтамасыз етуге, сондай-ақ тұтынушыларды қорғауға бағытталған. Оны Австралияның Бәсекелестік және Тұтынушылар Комиссиясы (ACCC) басқарады, сонымен қатар жеке шараларға қатысты да құқықтар береді. CCA-ның 2-қосымшасында Австралияның Тұтынушылар туралы заңы (ACL) жазылған. Австралияның Федералды соты Заңның бұзылуына байланысты жеке және қоғамдық шағымдарды қарауға құзыретті.
The Competition and Consumer Act 2010 (CCA) is an Act of the Parliament of Australia. Prior to 1 January 2011, it was known as the Trade Practices Act 1974 (TPA). The Act is the legislative vehicle for competition law in Australia, and seeks to promote competition, fair trading as well as providing protection for consumers. It is administered by the Australian Competition & Consumer Commission (ACCC) and also gives some rights for private action. Schedule 2 of the CCA sets out the Australian Consumer Law (ACL). The Federal Court of Australia has the jurisdiction to determine private and public complaints made in regard to contraventions of the Act.
Акті қолдану
Бәсеке және тұтынушылар туралы заң (ББТЗ) – Австралия Парламентінің қабылдаған заңы, сондықтан оның қолданылуы Австралия Конституциясының 51-бабымен шектеледі, ол федералды және штаттық парламенттер арасындағы билік бөлінісін белгілейді. Осының салдарынан, ББТЗ-дің көп бөлігі тек корпорацияларға ғана қолданылады, осылайша 51(xx) тармағына сүйенеді. ББТЗ-дің кейбір бөлімдері кеңірек қолданылады, мысалы, телекоммуникациялық өкілеттіктерге (51(v) тармағы) немесе аумақтық өкілеттіктерге сүйенеді. Австралиялық тұтынушылар заңы (АТЗ) әрбір Австралия штаты мен территориясындағы Әділ сауда заңдары арқылы мемлекеттік заң ретінде қолданылады, бұл АТЗ-дің жеке тұлғаларға қолданылуын кеңейтуге мүмкіндік береді. Заң Комонвелл, штаттар және территориялар үкіметтерін Заңның кейбір ережелерінен босатады. Үкіметпен байланыс жасайтын үшінші тараптарға Заңнан иммунитет көбінесе берілмейді: Австралия Бәсекелестік және тұтынушылар комиссиясы v Baxter Healthcare ісін қараңыз. Ven. Alex Bruce ("Tenpa") еңбегі "Австралиядағы тұтынушыларды қорғау заңнамасы" (LexisNexis 2011) 2010 жылғы Бәсеке және тұтынушылар туралы заңға енгізілген тұтынушылардың құқықтарын қорғаудағы ең ауқымды өзгерістерді сын тұрғысынан талдаған алғашқы австралиялық мәтін болды.
ІІІІ бөлім: Қызметтерге қол жеткізу
CCA-ның ІІІІ бөлімі ұлттық маңызы бар объектілердің қызметтеріне үшінші тараптардың қол жеткізуімен айналысады. Мысалы, электр желілеріне немесе табиғи газ құбырларына қол жеткізу осы бөлімде қарастырылады. Заңның осы бөлігінің мақсаты – жоғары және төменгі сатыдағы нарықтарда бәсекелестікті дамыту. Бұл бөлім қызметтерді "декларациялауға" және тараптардың қол жеткізу шарттары мен талаптарын келісуіне мүмкіндік береді. Ұлттық бәсекелестік кеңесі және ACCC екі бірдей келісімдерді тіркеуге және олардың (меншік иелері, қоғам және пайдаланушылар үшін) әділдігін бағалауға қатысады. Қызметті декларациялаудың орнына, ол ACCC-де тіркелген міндеттемелерге де жата алады.
VII бөлім: Сауданы шектеуші іс-әрекеттерге қатысты рұқсаттар, хабарламалар және рұқсат берулер
Бәсеке және тұтынушылар туралы заңның шетелдегі ұқсас заңнамада кездеспейтін ерекшелігі – ACCC бостандық беруге құқылы. ACCC "хабарлама беру" немесе "рұқсаттау" рәсімі арқылы іс-әрекеттің қоғамдық пайдасын және бәсекеге қарсы салдарына бағалау негізінде иммунитет беруі мүмкін. Мұндай бостандықтар қайта сату бағасын сақтауға немесе нарықтық үстемдікті теріс пайдалануға қатысты қолданылмайды. ACCC рұқсаттамалар мен хабарламалардың қоғамдық тізілімін жүргізеді. 2006 жылы Заңға бірігулерді ресми мақұлдау және рұқсаттау рәсімін қамтамасыз ететін VIIA бөлімінің 3-тарауы қосылды.
IX бөлім: Комиссияның шешімдерін Соттың тексеруі
Заңның IX бөлімі Австралиялық бәсекелестік комиссиясының (Australian Competition & Consumer Commission) белгілі бір шешімдерін қарауға, Заңның ІІІ бөлігінде құрылған Австралиялық бәсекелестік трибуналына құқық береді.
X бөлім: Желілік кеме қатынасы
Х бөлім желілік тасымалдаушы кемелерге Актінің IV бөлімінде қамтылған бәсекелестік тармақтарынан иммунитеттер береді. Желілік тасымалдаушы кемелердің тіркелімінде келісімдерді тіркегеннен кейін, тасымалдау операторлары бағаларды талқылап, бекіте алады, кірістер мен шығындарды біріктіре алады, кестелерді үйлестіре алады және әдетте IV бөлімнің ережелерін бұзатын басқа да іс-әрекеттерге қатыса алады.
Алдаушылық немесе алдамшылық
Алдау немесе шатастырушылық тудыратын әрекеттер (ACL 18-бабы, бұрын TPA 52-бабы) – заңның тұтынушыларға қатысты ең маңызды бөлімдерінің бірі. Ол жеке тұлғаларға да, ACCC-ге де алдауға немесе шатастыруға ұштасатын, немесе осыған ұқсас әсер ететін әрекеттерге барушы корпорацияларға қарсы шаралар қолдануға мүмкіндік береді. Компаниялардың алдауға немесе шатастыруға бағытталған әрекеттері мемлекет тарапынан да қудаланады (ACL 4-тарауы бойынша).
Ар-ұждансыздық
Австралиялық тұтынушылар заңына әділетсіз мінез-құлқының енгізілуі – бұл кейіннен іс қозғау негізі ретінде нақтыланған «әдепсіздік» теңдік принципінің кодификациясы және кеңейтілуі. Австралияның Жоғарғы Соты, егер мәміледегі тарап «ерекше кемшілікке» тап болса, екінші тарап осы кемшілікті білсе немесе білуі тиіс болса, және екінші тарап әлсіз тараптың ұсынысын қабылдауды әділетсіз немесе ақылға сыймайтын етіп жасайтын болса, онда бұл әрекет әділетсіз деп санайды. 20-бап «жазбасыз заңды» (яғни ортақ құқықты) сілтеме ретінде келтіре отырып, ортақ құқықты кодификациялайды. Дегенмен, 20-бапты енгізу Заң бойынша өтемалдау шараларын қолдануға мүмкіндік береді. 21-бап тұтынушылармен жасалатын мәмілелерде әділетсіздікке жол бермейді. 22-бап әділетсіздікті көрсететін факторларды келтіреді. Бұл әділетсіздіктің қолданылуын және тұтынушының «ерекше кемшілікке» тап болған жағдайларын нақтылайды.
Басқа да әділетсіз әрекеттер
Австралияның тұтынушылар заңы басқа да көптеген әділетсіз әрекеттерге тыйым салады, оның ішінде жемқорлық жарнама (қолжетімді емес өнімді жарнамалау), пирамидалық схемалар (ACL 3-бөлімінің 1-тарауы, бұрын TPA 4-бөлімінің 1AAA-тарауы) және белгілі бір жаңылыстырулар (мысалы, баға туралы жалған мәлімдемелер).
Тұтынушыларға берілетін кепілдіктер (3-2 бөлімнің 1-бөлімі)
Австралияның Тұтынушылар Заңы тұтынушылармен жасалған шарттарға белгілі бір кепілдіктерді (бұлар бұрын кепілдемелер деп аталатын) автоматты түрде енгізеді. Ұқсас шарттар Мемлекеттік Тауарлар Сату Заңдарында да көзделген, бірақ бұл заңдарда юрисдикциялық шектеулер сәл өзгеше (мысалы, "тұтынушы" және "тауарлар" ұғымдары) және заңнамалық формулировкалар сәл әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Сауда Практикасы Заңына сәйкес, шартты шарттар мен кепілдемелер міндетті болып табылады: оларды керісінше шарттастыру ниетімен жоққа шығаруға болмайды. Шартты шарттар тауардың меншік құқығына (АКЖ-ның 53-бабы, бұрын ТПЖ-ның 69-бабы), тыныш иеленуге, кепілдіктердің жоқтығына, мақсатына сай болуына (АКЖ-ның 55-бабы, бұрын ТПЖ-ның 71-бабы), сипаттамаға немесе үлгіге сәйкес беруге (56-бап, 57-бап) және тауардың қанағаттанарлық сапаға ие болуына (АКЖ-ның 54-бабы, бұрын ТПЖ-ның 66-бабы, онда "сауда сапасы" термині қолданылған) қатысты. Назарда ұстаңыз, егер тұтынушыға берілген кепілдіктер меншік құқығы, бұзылмас иелену немесе жасырын кепілдіктер болмаса, олар тек тауарлар немесе қызметтер сауда немесе коммерция аясында ұсынылған жағдайда ғана қолданылады. Тұтынушы үшін ең маңыздысы – қанағаттанарлық сапа болуы мүмкін. Егер тауарлар немесе қызметтер сапаның минималды деңгейіне жетпесе (тауарлардың/қызметтердің бағасын ескере отырып) – яғни, олар ақаулы болса, бүлініп кетсе немесе тиіс міндетін орындамаса – онда АКЖ бұзылған болып есептеледі.
Доусонның есебі
Сауда-саттық практикасы туралы заңның бәсекелестік тармақтарын қарау (Даусон есебі) 2003 жылдың қаңтарында жарияланды және 212 ұсыныс қабылданды. Есептің көлемі өте кең болды, оған бірігулер мен сатып алулар, бәсекелестікті шектеуші шаралар, үшінші тараптан мәжбүрлеу, бірлескен кәсіпорындар, санкциялар мен өтемақылар, сондай-ақ Бәсекелестік саясаты комитетінің (АТКК) функциялары мен құқықтары туралы ұсыныстар енгізілді. Нәтижесінде, заңға бірқатар өзгерістер енгізілді.