Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Паханг өзені – Малайзияның Паханг штаты арқылы негізгі ағысын жүргізетін өзен. Оның су жинау алабы осы атпен аталатын штатты және көршілес Негери-Сембилан штатын қамтиды. 459 км ұзындығымен, ол Малай түбегіндегі ең ұзын өзен болып табылады.
River in Pahang, Malaysia
The Pahang River is a river that mainly flows through the state of Pahang, Malaysia. Its drainage basin covers its namesake state as well as the neighbouring state of Negeri Sembilan. At 459 km in length, it is the longest river on the Malay Peninsula.
Курс
Камерон таулы аймағына жақын Титиwangса тауларының жоғарғы беткейлерінен Джелай өзені оңтүстік-шығыс бағытта ағып, Пэданг Тенгку мен Куала Липис қалаларынан өтіп, Тембелинг өзенімен қосылады. Пантаи Тимур тауларындағы Улу-Тембелингте Паханг және Теренггану штаттарының шекарасынан басталатын Тембелинг өзені Куала Тахан арқылы оңтүстік-батысқа қарай ағады. Куала Тембелинг маңындағы қосылған жерінен Паханг өзені оңтүстік бағытта ағып, Джерантут-Фери, Куала-Крау, Кердау және Темерлох қалаларынан өтеді. Менгкаракта өзен солтүстік-шығысқа бұрылып, Ченор қаласынан өтеді, содан кейін Лубук Паку мен Лепарда шығысқа бұрылып, Пало Хинаи, Пекан және Куала-Пахангтың су тасқынына ұшырайтын аймақтарына құйылып, Оңтүстік Қытай теңізіне жетіп аяқталады.
From the upper slopes of the Titiwangsa Mountains near Cameron Highlands, the Jelai River flows in a southeasterly direction, passing through Padang Tengku and Kuala Lipis before merging with the Tembeling River. The Tembeling, which begins at the Pahang and Terengganu state border at Ulu Tembeling within the Pantai Timur Mountains, flows in a southwesterly direction passing through Kuala Tahan. From its confluence near Kuala Tembeling, the Pahang River flows in a southerly direction, passing through Jerantut Feri, Kuala Krau, Kerdau and Temerloh. At Mengkarak, the river takes a turn toward northeast, passing through Chenor and then turning east at Lubuk Paku and Lepar into the floodplains of Paloh Hinai, Pekan and Kuala Pahang before draining into the South China Sea.
Бассейннің көлемі және салалық өзендер
Бастаудан сағасына дейін Пахан өзенінің бассейні Пахан штатының барлық аудандарын және шығыс Негери Сембиланды қамтиды. Пахан бөлігіне Камерон Таулы аймағы, Липис, Рауб, Джерантут, Темерло, Бера, Маран, Куантан және Пекан аудандары кіреді; ал Негри бөлігі Желебу және Жемпол аудандарынан тұрады. Липис өзені – Джелай өзенінің саласы. Ол Рауб ауданындағы Улу Сунгиде Пахан мен Перак штатының шекарасынан басталып, Куала Липисте Джелай өзенімен бірігеді. Семантан өзені Паханның саласы болып табылады, ол Бентонг ауданынан басталып, Куала Семантан жерінде өзенмен қосылады. Лепар өзені Паханның саласы, оның бастауы шығыстағы Куантан ауданында орналасқан және Пало Хинаида өзенмен бірігеді. Бера өзені Паханның саласы, ол Бера ауданынан басталып, Куала Берада өзенмен қосылады. Бассейннің Негри бөлігінде Трианг өзені, Паханның саласы, Желебу ауданындағы Куала Клауангқа жақын жерден басталып, Куала Териангта өзенмен бірігеді. Бераның саласы Сертинг өзені көршілес Жемпол ауданындағы Сертинг Улуға жақын жерден басталып, Куала Сертингте Берамен қосылады. Пахан штатында Пахан өзенінің саласы жоқ немесе Пахан өзені арқылы ағып өтпейтін жалғыз аудан – Ромпин.
From the source to the mouth, the Pahang River basin comprises almost all the districts in Pahang, including eastern Negeri Sembilan. The Pahangese section covers the districts of Cameron Highlands, Lipis, Raub, Jerantut, Temerloh, Bera, Maran, Kuantan and Pekan; while the Negri section comprises the districts of Jelebu and Jempol. The Lipis River, a tributary of the Jelai, begins at the Pahang and Perak state border in Ulu Sungai, Raub district and ends at the confluence with the Jelai at Kuala Lipis. The Semantan River, a tributary of the Pahang, starts in Bentong district and merges with the river at Kuala Semantan. The Lepar River, a tributary of the Pahang, has its source in Kuantan district in the east and merges with the river at Paloh Hinai. The Bera River, a tributary of the Pahang, begins at the namesake district of Bera and merges with the river at Kuala Bera. At the Negri part of the basin, the Triang River, a tributary of the Pahang, begins near Kuala Klawang in the district of Jelebu and merges with the river at Kuala Teriang. The Serting River, a tributary of the Bera, is sourced near Serting Ulu in neighbouring Jempol district and merges with the Bera at Kuala Serting. The only district in Pahang that does not have a tributary of the Pahang River or have the Pahang River flowing through it is Rompin.
Тарих
Паханг өзенінің жағалаулары 1400 жылға дейін, Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азиясының, соның ішінде Ачех, Риау, Палембанг және Сулавеси сияқты аймақтарынан келген батырлар мен теңіз саяхатшыларымен мекенделген. Паханг өзені, өзен бойындағы тұрғындар немесе Паханг халқы туралы ең алғашқы тарихи жазбалар Малай жылнамалары мен Хикаят Абдуллада кездеседі.
The banks of the Pahang River were settled as early as 1400 by warriors and seafarers from around Maritime Southeast Asia including places such as Aceh, Riau, Palembang and Sulawesi. The earliest historical records of the Pahang River, the riverine inhabitants or the people of Pahang were found in the Malay Annals and Hikayat Abdullah.
Көліктегі ертедегі рөлі
Паханг және Муар өзендері Негери Сембилан штатындағы Джемпол деген жерде дерлік бірігіп жатыр, себебі Сертинг өзені Паханг өзенінің саласы – Бера өзеніне құяды. Ал Джемпол өзені Муар өзеніне құяды. Муардан келген сауда кемелері Пеканның Куала-Пахан портына немесе Куала-Липиске дейін саяхатын жалғастыра алатын, содан кейін Тереңгану, Келантан немесе Перакқа баратын.
The Pahang and Muar Rivers were nearly connected at a place called Jempol, in Negeri Sembilan as the Serting River flows into the Bera River, a tributary of the Pahang River. The Jempol River then flows into the Muar River. Trading boats from the Muar could continue their journey until they reached Kuala Pahang in Pekan, or Kuala Lipis to continue into Terengganu, Kelantan or Perak.
Табиғат тарихы
Плейстоцен дәуірінде немесе мезолит кезеңінде шамамен 10 000 жыл бұрын жаһандық температура 5 градусқа төмендеді. Тау шаңырағында қар жиналып, мұз қабаттары мен мұздықтар (соның ішінде Кинабалу тауы) пайда болды, осылайша жаһандық гидрологиялық цикл бұзылды. Теңізге су ағысының жетіспеуі салдарынан теңіз деңгейі бүгінгі деңгейден 120 метр төмен болды. Оңтүстік Қытай теңізі құрғап, Сунда шельфі ашылды, ал бұрынғы терең ойыстар Солтүстік Сунда өзені деп аталатын үлкен ежелгі өзендерге айналды. Азия материгі, Малай түбегі, Суматра және Ява Сунда шельфінің ашық жатқан жері арқылы Борнеомен байланысты. Солтүстік Сунда өзені солтүстікке қарай Вьетнамдағы Меконг және Таиландтағы Чао Пхрая өзендерімен, шығысқа қарай Саравак штатындағы Барам және Ражанг өзендерімен, ал батысқа қарай Паханг және Ромпин өзендерімен маңызды байланыс қамтамасыз етті. Осы өзендердегі тұщы су балықтары шамамен 10 000 жыл бұрын көшіп, жұптасып, генетикалық материалдарын алмастырды. Осылайша, голоценнен кейін температура көтерілгенде жиналған мұздың көп бөлігі еріді, теңіз деңгейі көтеріліп, құрлық көпірлері мен Сунда өзенін су басып, балық популяциясын оқшаулады. Дегенмен, олардың генетикалық белгілері әлі де ДНК-да сақталған, бұл Паханг өзенінің Индокитай және Борнеодағы басқа оқшауланған өзендермен бұрынғы байланысының куәсі.
During the Pleistocene epoch or Mesolithic period about 10,000 years ago, there was a 5 degrees celsius drop in the global temperature. At mountaintops, snow accumulated as ice caps and glaciers (including Mount Kinabalu), thus disrupting the global hydrological cycle. Due to lack of water discharge into the sea, the sea level was 120 meters lower than it is today. The South China Sea dried up, exposing the Sunda Shelf and previous deep trenches became huge ancient rivers called the North Sunda River. Mainland Asia, the Malay Peninsula, Sumatra and Java became connected to Borneo via the landbridge of exposed Sunda Shelf. The North Sunda River provided vital connection to the Mekong River in Vietnam and the Chao Phraya River in Thailand to the north, the Baram and Rajang rivers in Sarawak to the east and the Pahang River and Rompin River to the west of the massive land mass. Freshwater catfishes from those rivers migrated and mated to exchange their genetic materials about 10,000 years ago. Thus, after the Holocene, when the temperature increased, a substantial amount of the ice that had accumulated melted, increasing sea levels, inundating the landbridges and the Sunda River, thus isolating the catfish populations. However, their genetic motives are still in the DNA as an evidence of the previous connections of the Pahang River to other isolated rivers in Indochina and Borneo.
Қалалар мен көпірлер
Жерантут Желай өзені мен Тембелинг өзенінің қосылған жерінен 15 км қашықтықта орналасқан. Темерлох Семантан өзені мен Паханг өзенінің қосылған жерінде жатыр. Пахангтың патшалық астанасы Пекан қаласы өзеннің оңтүстік жағалауында, сағасына жақын орналасқан. Өзен арқылы жеті көпір салынған. Көпірлер: Пекан қаласындағы Әбу Бакар көпірі, Палохинайдағы Тун Разак тас жолындағы Палохинай көпірі, Ченордағы Ченор көпірі, Темерлох қаласындағы жаңа Темерлох көпірі, Санггангтағы Шығыс жағалау экспресс жолындағы Семантан көпірі, Куала-Краудағы Сұлтан Ахмад Шах көпірі және Джерантут Феридегі Сұлтан Абдулла көпірі. Бера – Паханг өзенінің суайдынында өзенді кесіп өтетін көпір жоқ жалғыз аудан.
Jerantut is 15 km from the confluence of the Jelai River and the Tembeling River. Temerloh is situated on the confluence between the Semantan River and Pahang River. The town of Pekan, which is Pahang's royal capital, is situated on the southern bank of the river, near its mouth. There are seven bridges built across the river. The bridges are the Abu Bakar Bridge in Pekan, the Paloh Hinai bridge of Tun Razak Highway in Paloh Hinai, the Chenor Bridge in Chenor, the new Temerloh Bridge in Temerloh, the Semantan Bridge of East Coast Expressway in Sanggang, the Sultan Ahmad Shah Bridge in Kuala Krau and the Sultan Abdullah Bridge in Jerantut Feri. Bera is the only district on the Pahang River watershed that has no bridge crossing the river.