Кіріспе

Филиппиннің Лусон аралындағы өзен. Пампанга өзені – Филиппиннің Лусон аралындағы екінші ірі өзен (Кагаян өзенінен кейін) және елдің бесінші ұзын өзені. Ол Орталық Лусон аймағында орналасқан және Пампанга, Булакан және Нуэва-Эсиха провинцияларынан өтеді.

Топография

Оның бастауы Сьерра-Мадре тауында және Манила шығанағына құя сала оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай ағып жатыр. Өзеннің алабы , оның ішінде Гуагуа өзенінің қосымша алабы бар. Алап Пампанга өзені арқылы және Лабанган каналымен Манила шығанағына құйылады. Оның негізгі салалары – алаптың шығыс жағындағы Пенаранда және Коронель Сантор өзендері, ал солтүстік-батыс жағындағы Рио Чико өзені. Ангат өзені Багбаг өзені арқылы Булакан облысының Калумпит қаласында Пампанга өзенімен қосылады. Араят тауы (биіктігі: ) алаптың ортасында орналасқан. Араят тауы мен Пампанга өзенінің оңтүстік-шығысында Кандаба батпағы жатыр, оның аумағы шамамен , Сиерра-Мадре тауының батыс беткейлерінен ағып келетін су тасқынының көп бөлігін және Пампанга өзенінің Кабьяо арнасы арқылы асып толуын сіңіріп алады. Бұл аймақ жаңбырлы маусымда суға батып, жаз айларында құрғақ болады.

Су тасқыны

Бассейнде жылына кем дегенде бір рет су тасқыны болады. Құрғақ маусым әдетте желтоқсаннан мамырға дейін, ал қалған уақытта ылғалды болады. Ең жауын-шашынды айлар шілдеден қыркүйекке дейін. Пампанга өзені бассейні 24 сағат ішіндегі жауын-шашынға төтеп бере алады. Пампанга өзені бассейнінде 1962 жылдың шілдесінде, 1966 жылдың мамырында, 1976 жылдың мамырында, 1993 жылдың қазанында, 2003 жылдың тамызында, 2004 жылдың тамызында, 2009 жылдың қыркүйек айының соңында-қазанында және 2012 жылдың тамызында кең ауқымды су тасқыны болды. 2011 жылдың қыркүйегінде «Педринг» (Несат тайфуны) салдарынан болған су тасқыны Пампанганың барлық аймағын және Булаканның оңтүстік бөлігін жайлап алды. 1972 жылдың шілдесі мен тамызында Пангасинан, Пампанга, Булакан, Нуэва Эсиха және Тарлак провинцияларын қамтыған Орталық Лусон аймағында өте ауыр және ерекше күшті су тасқыны болды. 1972 жылғы су тасқыны соншалықты кеңінен тарағандықтан, Солтүстік және Орталық Лусонның 14 провинциясы, сондай-ақ Метро Манила және Оңтүстік Тагалог суға батты. Пампанга және Агно өзендері Тарлак аймағында бірігіп, оны су басып кетті.

Экономикалық маңызы

Бассейннің жоғары бөліктерінде бөгеттер, әсіресе Нюэва Эсиха провинциясының Пантабаган қаласындағы Пантабаган бөгеті, провинциядағы шаруашылықтарды суаруды қамтамасыз етеді. Бассейннің төменгі бөліктерінде, Пампанга дельтасы орналасқан жерде, Пампанга өзені жүйесі кішкентай салаларға бөлінеді, олар балық шаруашылықтарымен торылысып, жайған, тасқынға ұшырайтын жазықтар мен каналдар желісін құрайды, олар ақырында Манила шығанағына құяды. Пампанга дельтасы жобасының (ҚҚСЖ) күтілетін аяқталуымен, Пампанга өзенінің төменгі бөлігіндегі су тасқынының қарқыны күрт төмендеуі күтілуде.