Кіріспе

Джонатан Свифт жазған кітапшалар сериясы. «Драпиердің хаттары» – 1724 және 1725 жылдар аралығында Дублин қаласындағы Сент-Патрик соборының деканы Джонатан Свифттың Ирландиядағы қоғамдық пікірді жеке басылымдағы, сапасы төмен деп саналған мыс монеталардың енгізілуіне қарсы қайтару үшін жазған жеті кітапшаның жиынтық атауы. Уильям Вудқа монета соғуға патент берілген, ал Свифт бұл патенттің берілуін сыбайлас жемқорлық деп есептеді. Осыған жауап ретінде Свифт «Драпиердің хаттарында» Ирландияны Ұлыбританиядан конституциялық және қаржылық жағынан тәуелсіз мемлекет ретінде көрсетті. Мәселе саяси тұрғыдан өте сезімтал болғандықтан, Свифт кез келген жазадан сақтану үшін М. Б., Драпиер деген псевдониммен жазды. «Драпиердің хаттары» Ирландия Парламенті тарапынан, Ұлыбритания Парламентінің ықпалымен айыпталғанына қарамастан, олар Вуд пен оның патентіне қарсы халықтың наразылығын оятуға мүкіндік берді. Халықтың наразылығы бүкіл ел бойынша бойкотқа ұласты, нәтижесінде патент алынып тасталды; кейіннен Свифт Ирландия халқына көрсеткен қызметі үшін құрметке ие болды. Көптеген ирландтар Свифтті британдық билікке қарсы шыққандығы үшін батыр санады. Батыр болғанынан бөлек, көптеген сыншылар Свифттің «Драпиер» бейнесі арқылы «жалпыұлттық ирланд қауымдастығын» ұйымдастырған алғашқы адам деп есептейді, бірақ осы қауымдастықтың кімдерден тұратыны әлі де даулы. Свифт кімге жүгінгеніне, не істегеніне немесе істемегеніне қарамастан, архиепископ Кинг берген «Біздің ирланд мыс Фартен Дины» деген лақап аты және оның осы дауды аяқтауға қатысы бар екендігі қалыптасты. «Драпиердің хаттарының» толық жинағы алғаш рет 1734 жылы Джордж Фолкнердің Джонатан Свифттың еңбектерінің басылымында, ирланд халқының мақтаулары мен алғыстарын білдіретін аллегориялық фронтисписпен бірге жарық көрді. Бүгінде «Драпиердің хаттары» Свифттың саяси жазбаларының маңызды бөлігі болып табылады, сондай-ақ «Гулливердің саяхаты» (1726), «Жәшік туралы әңгіме» (1704) және «Сәл ғана ұсыныс» (1729) еңбектерімен бірге қарастырылады.

Өмірбаян

1722 жылы металл бұйымдарын өндіруші Уильям Вудқа Ирландияда қолдану үшін 108 000 фунт стерлингке дейін (шамамен £) мыс монетасын шығаруға патент берілді. Патент король Георг I-нің сүйіктісі Кендал герцогинясына 10 000 фунт стерлинг (шамамен £) пара беру арқылы алынды. Кейіннен Вудтың мыс монеталарының салмағы жеткіліксіз, көлемі кішкентай және сапасы төмен материалдардан жасалған деген шағымдар туды, бірақ Ұлыбритания Парламенті оларды Ирландияда қолдануға бекіткенге дейін сараптамалар мұндай емес екенін көрсетті. Ирландияның Вудқа қарсы шағымы мыс монеталарының жеткілікті болуында емес, олардың Ирландия экономикасына нашар сапалы монеталарды енгізуінде болды. Бұл монеталар Ирландия экономикасынан құнды күміс және алтын монеталарды шығарып тастайтын еді, ал жаңа мыс монеталар ирландиялық билік органдарымен соғылмағандықтан, ирландтар олардың сапасын және мөлшерін бақылауға мүмкіндік болмас еді. Сонымен қатар, Вудтың монетасы – Ирландияға зиян келтірген теріс экономикалық тәжірибелердің бір ғана мысалы еді; Патент мәселесі көп ұзамай премьер-министр Роберт Уолполл (Ұлыбритания Парламентінің өкілеттігімен) және Ирландия жетекшілері арасындағы күреске айналды. Ирландияның құпия кеңесі мен Ирландия шіркеуінің монетаны шығаруды тоқтатуға жасаған барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. Көптеген адамдар Уильям Конноллидің кіріс комиссарлары Ирландиядағы әскерлерге жаңа монетамен жалақы төлейтін болжады; егер әскерлерге монетамен төленетін болса, Ирландияның саудагерлері әскерлерден монетаны қабылдауға мәжбүр болар еді немесе әскери жазалау немесе бизнес жоғалту қаупіне тап болар еді. Бұл Ирландия жетекшілігін алаңдатты және олар Вудтың патентына қарсы шығуға көмек сұрады және монетаны бойкоттауды ұйымдастырды. Свифттен архиепископ Кинг пен лорд-канцлер Мидлтон Вудтың монетасына қарсы үгіт жүргізуге қатысуды сұрады. Осы уақытта Ұлыбританияның мемлекеттік хатшысы лорд Картерет, оның құзыретіне Ирландия да кірді, Уолполлді Вудтың патентын қорғауға итермеледі. Бірақ Картерет жеке түрде Уолполлдың беделін түсіру үшін патентті жоюға тырысты. Осылайша, Картерет британдықтарға патентті қорғаушы ретінде көрінді, себебі ол ирландтық көтерілістің алдын алуға тырысты (әсіресе "Дрейперді" іздеу арқылы), бірақ шындығында ол Уолполлға қарсы күресін күшейте түсті және ирландтық ұлтшылдарға көмектесті.

Памфлеттер шығару

Джонатан Свифт, сол кездегі Дублиндегі Сент-Патрик соборының деканы, ирланд халқына деген қамқорлығымен және бірнеше саяси памфлеттер жазғанымен әрі қарай танымал болды. Олардың бірі – «Ирландия өндірісін жалпыға бірдей пайдалану туралы ұсыныс» (1720 жыл) – британдық билікті осылайша ашуландырды, сол себепті баспагер Джон Хардинг сотталды, бірақ памфлет ирландтарға Англияға экспорттаудың орнына өздері өндірген материалдарды пайдалануды ғана ұсынған еді. Сонымен қатар, ирланд билігі Свифттің саяси памфлеттерін Анна патшайымының тори үкіметі қолданғанын және ол өзінің қабілеттерін Уолполдың виг үкіметін құлдырату үшін пайдаланатынын білген. Свифттің псевдоним таңдауы екі маңызды мақсатқа қызмет етті: ол оған ықтимал саяси жазалардан жасыруға мүмкіндік беретін балама тұлғаны ұсынды, сондай-ақ Ирландияның қарапайым халқымен тығыз байланысты бейне жасауға мүмкіндік берді. Свифт өзінің кім екенін қаншалықты жасыруға тырысса да, Ирландиядағы көптеген адамдар, тіпті Ирландияның құпия кеңесінің мүшелері, хаттардың авторы Свифт екенін білді. Өкінішке орай, Уолпол әкімшілігі үшін екеуінің арасындағы байланысты дәлелдейтін заңдық айғақтар жеткіліксіз болды, бұл оларды Свифтті «Дрейпер» деп айыптауға негіз бермеді. Дрейперге тағылған сатқындық айыптары «Англия Парламентіне сатқындық» болып бағаланды, бұл ирланд халқының арасында наразылықты одан әрі күшейтті, олар Свифттің конституциялық аргументін қолдады, яғни ирландтардың адалдығы тек патшаға ғана тиесілі. Лорд-канцлер Миддлтонға жолданған хат Свифттің атымен қол қойылды және ол Фолкнердің 1735 жылғы басылымына дейін жиналған жоқ. Соңғы хат, «Сарқырама хат» да соғыс аяқталғаннан кейін жарияланды.

Дүкен иелеріне

Драпиердің "Ирландияның дүкеншілеріне, саудагерлеріне, шаруаларына және қарапайым халқына" атты алғашқы хаты 1724 жылғы наурыз айында жарық көрді. 1725 жылы жариялаған Фолкнердің Дублин журналы хатты "Алдамшылық ашылды: немесе Ирландия патриоты" деп атады. "Алдамшылық ашылды" деген атау кейіннен патенттік дау аяқталғаннан кейін жарияланған алғашқы бес хаттың жинағы ретінде Фаукнер тарапынан қолданылды. Драпиер өз тақырыбын оқырмандарының "христиандар, ата-аналар және өз еліне деген сүйіспеншіліктері" ретіндегі міндеттерін еске түсіру арқылы баяндайды. Алайда, соңғы үкім шықпағандықтан, Драпиер Вудтың жарты пенисі Ирландия экономикасын және азаматтардың жанын құртады деген аргументтерді де қосты. Бірінші хатта ирландтардың талқылаған мәселелерінің бірі қазір Грешем заңы деп белгілі нәрсеге қатысты: құнсызданған монеталар күміс және алтын монеталарды елден шығарып жіберуге немесе жинап алуға себеп болар еді, бұл валютаны одан әрі құнсыздандырар еді. Тіпті Свифттың Вудтың кейіпіне жасаған сатирасы нақты деректерге негізделген және Вудтың өзінің сөздері мен іс-әрекеттері арқылы халыққа жеткізгеніне көп қоспады. Драпиер Вудтың қатысуына басымдық берсе де, бірінші хатқа жасалған түсіндірмелер Вудтың Кендал герцогинясына пара бергеніне сілтеме жасайды, бұл мұқият оқырман үшін айырмашылықты жасырады.

Лорд-канцлер Миддлтонға

Драпиердің науқанындағы алтыншы хат, Лорд-канцлер Миддлтонға, 1724 жылғы 26 қазанда жазылған. Бұл Джонатан Свифттен Лорд Мидлтон, Алан Бродрикке (онының лауазымы дұрыс жазылмаған) жеке хат ретінде жазылған. Автор Дрейпьер емес екенін мәлімдегендіктен, бұл нағыз "Дрейпьер" хаты емес, бірақ Лорд Миддлтон оның сол Дрейпьер екенін білген. Сэр Уолтер Скотт бұл хатты бесінші хат деп санайды, ал Фолкнер, Шеридан, Диан Свифт, Хоуксворт және Николс оны алтыншы хат деп атайды. Дегенмен, Свифт бұл хатты Дрейпьер ретінде жаза алмайтын нәрселерді жазу үшін пайдаланды: үлкен ирланд соборының деканы ретінде. Ол өзінің мәртебесін Дрейпьердің ниеттерінің жақсы екенін көрсету үшін пайдаланады. Ақиқатында, бұл хат Мидлтонды Дрейпьердің іс-қимылын ашық қолдауға итермелеу үшін бұрынғы хаттардағы көптеген аргументтерді қайталайды. Свифт патентке қарсы белсенді түрде жұмыс істегенін де мойындайды және оның "Жақсылық жасау туралы" уағызы Дрейпьер білдірген ойларға қаншалықты ұқсас екенін айтады.

Кішіпейіл сөйлеу

Драпиердің соңғы хаты, Парламент екі палатасына арналған қарапайым үндеу, 1725 жылдың маусым айында аяқталды. Ол Вудтың патенты күштен шығарылғанға дейін жазылған, және патент алынып тасталғаны туралы хабар Свифтке жеткенде басылып шығуы тоқтатылды. Тергеуде жаңа ештеңе табылмаса да, хат Ирландия халқын одан әрі экономикалық тәуелсіздік үшін күресуге біріктіру мақсатына қызмет етті. Драпиер Ирландияның экономикалық тәуелсіздігінің жоқтығына сілтеме жасайды, ирландтардың "толығымен ұтылып жатқанын, ал Англия пайда көріп жатқанын" айтады. Свифттың хат артындағы ниеті белгісіз, кейбір сыншылар Свифт Вудтың қолдаушыларына қатысты мұндай тергеуді қаламады деп санайды, ал басқалары Свифт бұл мәселені қоғамдық тергеуге шығаруға шын ниеттенгенін айтады. Драпиер көтерген тақырыптар – жер иелерінің жоқтығынан бастап, Ұлыбританиядан тауар импорттауға және ирландтарға қарағанда ағылшындарға ирланд үкіметінде лауазым беруге дейін жетеді. Бұл мәселелер Свифтты қызықтырған және Вудтың жарты пенс дауына дейін Ирландияға қауіп төндіретін көптеген мәселелер еді. Дегенмен, бұл жекелеген мәселелер Ирландияның тәуелсіздігі мен бірлігі сияқты маңызды емес еді: тәуелсіздіктің нақты мәселелері өзін-өзі басқарудан кем маңызды емес еді. Кейбіреулер Свифт Вудтың патенты күштен шығарылғаннан кейін саяси аренадан шығып, "Гулливердің саяхаттарын" жазуға көшкенін, онда ол көптеген осы идеяларды пайдаланғанын айтады.

Жарияланым

Джон Хардинг тұтқындалғанға дейін алғашқы төрт хатын, ал бесіншісін босатылғаннан кейін жариялады. «Драпиердің хаттары» алғаш рет 1735 жылы Фолкнер жинап, толыққанды жариялады. 1733 жылдың 9 ақпанында Фолкнер «Дублин журналында» Свифттің жинақталған еңбектерін төрт томдық түрінде жариялайтынын хабарлады, ал бірінші томда «Драпиердің хаттары» болады делінген. Алайда, бұл басылым «Motte v Faulkner» (1735) сот процесіне әкелді, себебі лондондық кітап сатушы Бенджамин Мотт британдық авторлық құқық заңнамасына сәйкес, Фолкнердің басылымына енген көптеген еңбектерге жариялау құқығына ие болған. «Драпиердің хаттары» авторлық құқыққа тиесі болмаса да, толық жинақ Англияда жарияланудан 1735 жылдың 28 қарашасындағы шешіммен тоқтатылды. Свифт Фолкнерге ирландиялық баспагердің британдық баспагермен бәсекелесуіне мүмкіндік беру үшін еңбектерді жариялауға рұқсат бергені ме, әлде Свифт бұл мәселеде сөздігі болмағандықтан және Фолкнер оның еркіне қарсы еңбектерді жариялағандығы белгісіз.

Қабылдау

Драпиердің хаттарының алғашқы басылымы Хардингтің тұтқындалуына және Драпиердің басына сыйақы тағайындалуына себеп болғанымен, Свифттің Ирландияны қорғаудағы іс-әрекеттері ирланд азаматтары арасында батырлыққа лайық деп есептелді. Ол өз ісі үшін «Ирландиялық патриот» деп аталып, құрметке ие болды. Дублиннің тұрғындарының бір бөлігі Свифттің ерліктерін құрметтеу үшін қалаға тулар мен жарнамалар іліп, хаттардағы бейнелер, мысалы, Драпиердің өзінің күресін Дәуіт пен Ғолиаттың айқасына теңеген суреті, халыққа танымал әдебиетте кеңінен қолданылды. Свифт өзінің танымалдығын толыққанды қабылдамаса да, одан ләззат алды. 1727 жылғы 30 қарашада, туған күніне орай, көптеген ер адамдар Әулие Патрик соборына дұға ету үшін жиналды, содан кейін қала бойынша тойлады. Бұл шара Свифт пен оның хаттарын еске алумен қатар, Ұлыбританияның Ирландияға қатысты саясатына наразылық білдірді. Роберт Махонидің сөзіне сүйенсек, Драпиердің хаттары, әсіресе төртінші хаты, кейіннен ирланд ұлтшылдары тарапынан жоғары бағаланды. Дегенмен, Махони атап өткендей, соңғы кездегі көптеген сыншылар бұл ұлтшылдық тұжырымды қайта қарастырып, Свифт бүкіл ұлттың мүддесін қорғағаннан гөрі, ирланд протестанттары үшін көбірек сөйлеген деген пікірді айтты. Р.Ф. Фостер Свифт «Үстемдік көзқарастарын» ұсынды деп санайды, бірақ бұл пікір жалпыға қабылданған жоқ. Фабриканттың пікірінше, Свифттің бүкіл халық атынан сөйлеу қабілеті монета жасау жоспарына қарсылық білдірген кең пікірдің нәтижесінде анық көрінеді.