Кіріспе

Матай 2:11 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының екінші тарауының он бірінші аяты. Патша Иродтың жіберген даналар кішкентай Исаны (нәресте емес) тауып, осы аятта оған сыйлықтар сыйлайды. Бұл оқиға Даналардың келуі деп белгілі. Көркем өнерде (бала Иса) бұл көрініс әдетте Даналардың табынуы деп аталады.

Үйге келу

Бұл тармақтағы "үй" деген сөз көп дау тудырады. Лұқаның шежіресіне сәйкес, Иса сегіз күндік болғанда, отбасы Бейт-Лехемге келгеннен кейін көп ұзамай кетіп қалды. Сонда, қасиеттілер келгенде отбасының қалада өз үйі болуына не себеп? Көптеген қазіргі ғалымдар Матай авторы осы тарауда Киелі Отбасының біраз уақыт қалада тұрғанын және түпнұсқада Бейт-Лехемдік болғанын нақты айтады, сондықтан үйі болуы логикалық. Бұл Лұқаның қалаға шұғыл сапармен келгені туралы айтқанымен қайшы келеді. Матай мен Лұқаның баяндамаларын толық сәйкестіре алмайтынын қабылдағандар, қасиеттілер Иса туғаннан кейін бірнеше айдан соң келгенін есептейді. Киелі кітаптың қатесіздігіне сенетіндер, олар үйді тез тапқан болуы мүмкін дейді. Кейбіреулер "үй" сөзін "ауыл" деп аудару керек деседі, бірақ көптеген ғалымдар бұл теорияны қолдамайды. Франс Лұқадағы сарай мен Матайдағы үй арасында қайшылық жоқ дейді, себебі сол дәуірде мал сарайы шаруа үйінің бір бөлігі болған. Төменгі қабатта мал, жоғарғы қабатта адамдар тұратын. Исаның отбасы қасиеттілер келгенде де сол үйдің төменгі қабатында тұрған болуы мүмкін. Қасиеттілер нәрестеге құлшылық еткен. Киелі кітапта тек Құдайға ғана құлшылық ету керек екені айқын көрсетілген. Брунер бұл Исаның Құдай екендігінің жанама дәлелі деп санайды, бұл Жаңа өсиетте тікелей айтылмаған. Бұл Марктан да өзгеше. Онда Исаға бір рет ғана құлшылық етілген, ал Матайда жиі кездеседі. "Жығылу" сөзінің нағыз мағынасы - нәресте алдында бас иіп, тізе бүгу. Кларктың айтуынша, Лұқа 5:8-дегі және осы жердегі тізе бүгіп құлшылық ету христиан шіркеуіне үлкен әсер еткен. Бұрын яһуди және римдік дәстүрлерде тізе бүгу арсыздық деп есептелген. Осы тармақтардың ықпалымен ерте шіркеуде тізе бүгу қалыптасты, және бүгінге дейін христиан ғибадатының маңызды бөлігі болып табылады. Бұл тармақ қасиеттілер мен Киелі Отбасы арасындағы әрекеттесудің барлық кезеңін қамтиды. Брунер Исаның толығымен пассивті екенін айтады. Бұл апокрифтік әдебиеттердегі көптеген оқиғалардан өзгеше, онда нәресте Иса үнемі кереметтер жасайды. Матай балалық шағы туралы баяндауында мұндай мінез-құлыққа ешқандай сілтеме жасамайды. Брунер сондай-ақ, қасиеттілердің барлық құлшылығы балаға бағытталғанын, Мәриямға ерекше назар бөлмегенін атап өтеді. Үш сыйлықтың барлығы Арабияға тән, сондықтан олар парсылық қасиеттілердің дәстүрлі түбіртегіне қайшы келеді. С. С. Манн бұл заттардың сыйлық ретінде әкелінгенін емес, қасиеттілердің құралдары болғанын айтады. Олар жұлдызтанушылар мен бақсылар болған, ал үш заттың барлығы олардың кәсібінің маңызды құралдары екені белгілі. Сондықтан Манн осы заттарды Исаға беруді қасиеттілердің өздерінің құрал-жабдықтарынан бас тартып, бақсылықтан бас тартқандарының белгісі деп санайды. Браун бұл теориямен келіспейді, өйткені қасиеттілер мен олардың өнері осы уақытқа дейін ешқандай айыптаусыз оң бағаланған. Сыйлықтардың өзі кедей ағаш шебері мен оның отбасы үшін көп пайдасы жоқ деп сынға түскен. Кларк деист Томас Вулстонның бірде: "Егер олар қант, сабын және шам әкелсе, олар ақылды адамдар болар еді" дегенін айтқан.