Кіріспе

Оңтүстік Украинадағы казак әскері

Черномор казак әскері, сондай-ақ Черномория (Черномо́рия) деп белгілі, 1787 жылы Оңтүстік Украинада бұрынғы Запорожье казактарынан құрылған Ресей империясының казак әскері болды. 1790 жылдары әскер Кубань өзеніне қайта қоныстандырылды. Ол Кубань өзенінің сағасынан Үлкен Лаба өзенінің сағасына дейінгі Кавказ бекітілген қорғаныс желісін құрады.

Тарих

Қара теңіз казак әскері 1787–1797 жылдардағы орыс-түрік соғысында шешуші рөл атқарды. Осының нәтижесінде Екатерина II 1792 жылғы 30 маусымдағы жарлығымен оларды Солтүстік Кавказдағы Кубань жерімен (Кубань өзенінің солтүстігінде, Ея өзенінің оңтүстігінде және Азов теңізінің шығысында) марапаттады. Бұл аймақта Ноғай даласының көшпелі тайпалары тұрған. 1783 жылы Ресей Қырым хандығын жанекелегеннен кейін, осы жерге Қырымның талап ету құқығын мұра етті. Кубаньның оңтүстігінде черкестер мекендеген. Ресей-Түрік соғысындағы жеңістерінің құрметіне Қара теңіз казак әскері деп аталған бұл әскер 1792–1794 жылдары Украинадан 25 000 адамды көшіріп, Кубань өзенінің солтүстік аймақтарына қоныстандырды. Бастапқыда Қара теңіз казактары Запорожье дәстүрлерін сақтап, әскер үкіметін демократиялық жолмен сайлау сияқты қағидаларды ұстанды, бірақ уақыт өте келе көптеген орыс әдеттерін қабылдады. Орталық Сіш орнына, олар Кубань өзенінің Қара теңізге құйылатын жерінен Болшая Лаба өзенінің құйылатын жеріне дейін қорғаныс желісін құрды және осы сызықтың солтүстігіндегі жерді станицалармен мекендеді. 1794 жылы казактар Екатеринодар (сөзбе-сөз "Екатеринаның сыйы") қаласын әкімшілік орталық ретінде құрды. Сонымен қатар, Қара теңіз казактары Ресей империясының көптеген маңызды жорықтарына, мысалы, 1794 жылы поляк Костюшко көтерілісін басуға және 1796 жылғы парсы жорығына қатысты, онда казактардың жартысына жуығы аштықтан және аурудан қайтыс болды. Әскер 1812 жылғы Отан соғысы кезінде Ресей армиясына көмек көрсету үшін 9-шы пластун (жаяу әскер) және 1-ші біріктірілген атқыштар полкімен қатар бірінші Лейб гвардиясын (элиталық) жіберді. Жаңа әскер сондай-ақ 1826–1828 жылдардағы орыс-парсы соғысына қатысты, онда олар солтүстік Қара теңіз жағалауындағы Осман империясының соңғы бекінісі – Анапа бекінісін шабуылдады, ол 1828 жылғы 12 маусымда түсті. Қырым соғысы барысында казактар одақтас күштердің Тамань түбегіне түсу әрекеттерін тойтарып, ал 2-ші және 5-ші пластун батальондары 1854–1855 жылдардағы Севастопольді қорғауға қатысты. Арадағы жылдарда Қара теңіз казактары Солтүстік Кавказдың таулы аймақтарына жүйелі түрде еніп, 1817–1864 жылдардағы Солтүстік Кавказды Ресейдің жаулап алуының соңғы кезеңіне белсенді қатысып, жаулап алынған аймақтарға қоныстанды. Оларға көмек көрсету үшін 19 ғасырдың ортасында Буг, Екатеринослав және, ақырында, Азов казак әскерлерінен келген 70 000-нан астам экс-запорожьеліктер көшіп келді. Жаңа Ресейді отарлау үшін кеңістік босату үшін осы үш әскерді де көшіру қажет болды, ал Осман империясының әлсіреуі және Балқандағы тәуелсіз буферлік мемлекеттердің құрылуымен Жаңа Ресейде казактардың қорғанысқа қатысу қажеттілігі аяқталды. Олар 1860 жылы Кубанға көшіп, Дон казактарының көшіп келген бөліктерінен тұратын Кавказдық желі казак әскерімен бірікті. Соңында, 1864 жылы Қара теңіз казактары мен Азов казактары Запорожье Сішінің жойылғанына тоқсан жыл өткен соң Кубань казак әскері болып біріктірілді.

Әкімшілік

Жаратылған кезде, қабылдаушы тараптың аумағы әскери үкімет тарапынан басқарылды. Кейіннен, қабылдаушы тараптың атаманы басқарған, арнайы әскери атқарушы кеңсе құрылды. Әскери мәселелер бойынша бұл кеңсе Херсонның әскери губернаторына, ал 1802 жылдан бастап Қырым инспекциясына бағынышты болды. Азаматтық мәселелер бойынша кеңсе Таурида облысының губернаторына бағынды.