Кіріспе
Шахмат ойынындағы жылдам мат әдістерінің бірі – Легал тұзағы немесе Блэкберн тұзағы (Легал псевдоқұрбандығы және Легал мат деп те аталады) – шахматтың бастапқы комбинациясы. Егер қара түс құрбандықты қабылдаса, патшайымды құрбан ету арқылы үш жеңіл фигураның қатысуымен мат қойылады. Бұл тұзақ француз ойыншысы Сир де Легалдың атымен аталады. 19 ғасырдың соңында әлемнің үздік бес шахматшысының бірі болған британдық шебер Джозеф Генри Блэкберн осы тұзақты көп рет қолданған.
The Légal Trap or Blackburne Trap (also known as Légal Pseudo Sacrifice and Légal Mate) is a chess opening , characterized by a queen sacrifice followed by checkmate involving three minor pieces if Black accepts the sacrifice. The trap is named after the French player Sire de Légall. Joseph Henry Blackburne, a British master and one of the world's top five players in the latter part of the 19th century, set the trap on many occasions.
Табиғи қозғалыс реті
Тұзақ пайда болуының бірнеше жолы бар; төмендегісі Парижде өткен бірдей көрмедегі табиғи қозғалыс тізбесін көрсетеді. Францияның жетекші ойыншыларының бірі Андре Шерон, Жанлозға қарсы ақ түспен тұзақпен жеңіске жетті: 1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 d6 – Жартылай итальяндық ашылу. 4. Nc3 Bg4. Қара атты орталық үшін күресте тізгіндейді. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, бұл дұрыс идея, бірақ бұл қадамда тактикалық қате бар. 5. h3. Осы позицияда 5. Nxe5 ойналса, ақ патшайымды алуға болмайды (5…Bxd1), екі ходта матқа түсу қаупі бар. Ал 5. Nxe5 ақ атты (қайырған үшін) жеңіп, g4-тегі слонды қорғайды. Оның орнына, 5. h3 арқылы ақ слонға «сұрақ қояды», ол c8–h3 диагоналі бойынша шегінуі, атты ұстауы, ұсталуы керек, не болмаса, осы ойындағыдай, қауіпсіз емес алаңға көшуі керек. 5…Bh5 (диаграмма). Қара тізгінді сақтап қалғандай көрінеді, бірақ бұл кем дегенде бір пешканы жоғалтатын тактикалық қате (төменде қараңыз). Жақсырақ нұсқа – 5…Bxf3 (немесе 5…Bd7), слонды беріп, аққа ыңғайлы артықшылық беру, бірақ теңдікті сақтап тұру. 5…Be6 де мүмкін. 6. Nxe5. Тактикалық жолдан шығу. Ақ тізгінді елемей, патшайымын беріп қояды. Қараның ең дұрыс шешімі – 6…Nxe5 ойнау, онда 7. Qxh5 Nxc4 8. Qb5+ және 9. Qxc4 жалғасымен ақ бір пешкамен алда болады, бірақ қара әлі де ойынды жалғастыра алады. Егер қара патшайымды алса, ақ екі ходта мат жасайды: 6…Bxd1. Қателік, патшайымды жеңіп алу, бірақ ойынды жоғалту. Қара 6…Nxe5 немесе 6…dxe5 ойнауы керек еді, бұл туралы алдыңғы жазбада айтылған. 7. Bxf7+ Ke7 8. Nd5. Соңғы позиция – таза мат, яғни қара патшаның айналасындағы сегіз алаңның әрқайсысында патшаның сол жерге қозғалмауының бір себебі және патшаның қазіргі алаңда қалуының бір себебі бар.
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 d6
The Semi Italian Opening. 4. Nc3 Bg4
Black pins the knight in the fight over the center. Strategically this is a sound idea, but there is a tactical flaw with the move. 5. h3
In this position 5. Nxe5 would be While the white queen still cannot be taken (5 Bxd1) without succumbing to a checkmate in two moves, 5 Nxe5 would win the white knight (for the pawn) and protect the bishop on g4. Instead, with 5. h3, White "puts the question" to the bishop which must either retreat on the c8–h3 diagonal, capture the knight, be captured, or as in this game, move to an insecure square. 5 Bh5 (diagram)
Black apparently maintains the pin, but this is a tactical mistake which loses at least a pawn (see below). Relatively best is 5 Bxf3 (or 5 Bd7), surrendering the and giving White a comfortable lead in , but maintaining equality. 5 Be6 is also possible. 6. Nxe5
The tactical refutation. White seemingly ignores the pin and surrenders the queen. Black's best course now is to play 6 Nxe5, where with 7. Qxh5 Nxc4 8. Qb5+ followed by 9. Qxc4, White remains a pawn ahead, but Black can at least play on. Instead, if Black takes the queen, White has checkmate in two moves:
6 Bxd1
A blunder, winning the queen but losing the game. Black should have played 6 Nxe5 or 6 dxe5 as mentioned in the previous note. 7. Bxf7+ Ke7 8. Nd5
The final position is a pure mate, meaning that for each of the eight squares around the black king, there is exactly one reason the king cannot move there, and exactly one reason why the king cannot remain on its current square.
Қарастырылатын мәселелер
Ойыншының ханышасын алуға мүмкіндік беретін, бірақ үш кіші фигурамен матқа әкелетін, бекітілген атты жылжыту арқылы туындайтын жұптасу үлгісі, көбінесе жаңа ойнаушылардың ойынында кездеседі, бірақ шеберлер мұндай қадамға түспейді. Бьерке (Spillet i mitt liv) еңбегінде айтылғандай, Легаль тұзағы көптеген салмақсыз ойыншыларды алдап келген. Бір автор: "Блэкберн жыл сайынғы турларында оны жүздеген рет қолданды" деп жазады.