Кіріспе
Музыкалық жанр
Manele (from Romanian, fem. sg. manea; pl. manele, the plural form being more common) is a genre of pop folk music from Romania. The manele can be divided into "classical manele" and "modern manele". The "classical manele" are a Turkish derived genre performed by Romani musicians called lăutari in a lăutărească manner, This dance had no text. Some of these classical manele have been adapted during the ages. In the 1960s a type of lăutarească manea appeared, by adding texts to the geampara, a type of lăutaresc genre of Turkish origin. The modern manele originated in the 1980s and early 1990s as translations and imitations of Turkish and Arabic songs. A well known Romanian manele singer, Adrian Copilul Minune traces it to a genre known as "turceasca" (Turkish),
The genre has been rocked by accusations of plagiarism a number of times, with manele singers adapting popular songs from Greece, Bulgaria, Serbia and Turkey, without giving due credit. The accusations increased especially after the hit "De ce mă minți" ("Why are you lying to me?") proved to be a mere cover of Despina Vandi's song "M'agapas"/"Ah kardoula mou". Further plagiarism accusations surrounded a well known manele singer's track called "Supărat"("Upset") which was proven by third parties to be plagiarized from a Croatian song (Umoran by Jasmin Stavros). Although this song was not technically a manea, it furthered the controversy surrounding this music genre and Romania's image. Most radio and television channels or media boycott manele music.
Манеле (румын тілінен, fem. sg. манеа; pl. manele, көпше түрі жиі қолданылады) – Румынияның поп-фольклорлық музыка жанры. Манеле жанрын «классикалық манеле» және «қазіргі заманғы манеле» деп бөлуге болады. «Классикалық манеле» – лаутари деп аталатын цыған музыканттары орындайтын түрік текті жанр, ол лаутареска стилінде орындалады. Бұл бидің мәтіні болмаған. Осы классикалық манелелердің кейбіреулері ғасырлар бойы өзгеріске ұшырады. 1960 жылдары геампараға мәтін қосу арқылы лаутареска манеаның бір түрі пайда болды, геампара – түрік текті лаутареска жанрының бір түрі. Қазіргі заманғы манеле 1980-ші және 1990-шы жылдардың басында түрік және араб әндерінің аудармасы және имитациясы ретінде пайда болды. Румыниялық танымал манеле әншісі Адриан Копилул Минуне оны «turceasca» (түрікше) деп аталатын жанрмен байланыстырады.
Manele (from Romanian, fem. sg. manea; pl. manele, the plural form being more common) is a genre of pop folk music from Romania. The manele can be divided into "classical manele" and "modern manele". The "classical manele" are a Turkish derived genre performed by Romani musicians called lăutari in a lăutărească manner, This dance had no text. Some of these classical manele have been adapted during the ages. In the 1960s a type of lăutarească manea appeared, by adding texts to the geampara, a type of lăutaresc genre of Turkish origin. The modern manele originated in the 1980s and early 1990s as translations and imitations of Turkish and Arabic songs. A well known Romanian manele singer, Adrian Copilul Minune traces it to a genre known as "turceasca" (Turkish),
The genre has been rocked by accusations of plagiarism a number of times, with manele singers adapting popular songs from Greece, Bulgaria, Serbia and Turkey, without giving due credit. The accusations increased especially after the hit "De ce mă minți" ("Why are you lying to me?") proved to be a mere cover of Despina Vandi's song "M'agapas"/"Ah kardoula mou". Further plagiarism accusations surrounded a well known manele singer's track called "Supărat"("Upset") which was proven by third parties to be plagiarized from a Croatian song (Umoran by Jasmin Stavros). Although this song was not technically a manea, it furthered the controversy surrounding this music genre and Romania's image. Most radio and television channels or media boycott manele music.
Жанр бірнеше рет плагиаттау айыптарына ұшырады, манеле әншілері Грекия, Болгария, Сербия және Түркияның танымал әндерін авторлық құқықты сақтамай бейімдеп алды. «De ce mă minți» («Неге маған өтірік айтасың?») хиті Деспина Вандидің «M'agapas» / «Ah kardoula mou» әнінің қарапайым көшірмесі екені анықталғаннан кейін айыптаулар күшейді. Танымал манеле әншісінің «Supărat» («Ашулы») атты трегіне қатысты да плагиаттау айыптары туды, үшінші тараптар оның Хорватия әнінен (Жасмин Ставростың «Umoran» әні) плагиатталғанын дәлелдеді. Бұл ән техникалық тұрғыдан манеле болмаса да, жанрға қатысты дау-дамайды күшейтіп, Румынияның беделіне нұқсан келтірді. Көптеген радио және телеарналар мен БАҚ манеле музыкасын бойкоттайды.
Manele (from Romanian, fem. sg. manea; pl. manele, the plural form being more common) is a genre of pop folk music from Romania. The manele can be divided into "classical manele" and "modern manele". The "classical manele" are a Turkish derived genre performed by Romani musicians called lăutari in a lăutărească manner, This dance had no text. Some of these classical manele have been adapted during the ages. In the 1960s a type of lăutarească manea appeared, by adding texts to the geampara, a type of lăutaresc genre of Turkish origin. The modern manele originated in the 1980s and early 1990s as translations and imitations of Turkish and Arabic songs. A well known Romanian manele singer, Adrian Copilul Minune traces it to a genre known as "turceasca" (Turkish),
The genre has been rocked by accusations of plagiarism a number of times, with manele singers adapting popular songs from Greece, Bulgaria, Serbia and Turkey, without giving due credit. The accusations increased especially after the hit "De ce mă minți" ("Why are you lying to me?") proved to be a mere cover of Despina Vandi's song "M'agapas"/"Ah kardoula mou". Further plagiarism accusations surrounded a well known manele singer's track called "Supărat"("Upset") which was proven by third parties to be plagiarized from a Croatian song (Umoran by Jasmin Stavros). Although this song was not technically a manea, it furthered the controversy surrounding this music genre and Romania's image. Most radio and television channels or media boycott manele music.
Сипаттамалары
Манеле – «шығыс» румыниялық халық музыкасы мен Балқан мәдениетінің ықпалымен қазіргі заманғы поп-музыканың қоспасы. Әдетте, өлеңдері махаббат, жаулар, ақша, алкоголизм және жалпы өмір қиындықтары туралы болады, ал кейбір әндер тойларға, үйлену тойларына, қоштасу рәсімдеріне және басқа да шараларға арналған. Манеле стилі музыканың қарапайымдылығы мен төмен сапалы орындалуына қарсылық білдіреді.
Тақырыбы мен стилі
Манель әндерінің лирикалық мазмұны жиі сыналып, әншінің өзінің тартымдылығы, интеллектуалдық қабілеті, байлығы, әлеуметтік мәртебесі және «жаулар» деп аталатындардан басымдығы туралы мақтаудан тұрады. Көптеген әншілер нашар грамматика қолданып, қайталамалы және қарапайым ұйқастарды пайдаланады, олар жатқа айтуға ыңғайлы, сондай-ақ кейде олар түкіріктеп сөйлейді және/немесе әйелдерге деген жеккөрушілік көзқарас білдіреді. Әншілер әндерінің аспаптық бөлімдерінде дірілдеу немесе айқайлау дыбыстарын шығарады, бұл жиі пародияға айналған. Кейбір манельдерде музыкалық бейнероликтер де бар, олардың көпшілігі сапасыз, ал қалғандары түнгі клубтарда немесе жеке кештерде түсірілген. Манель композиторлары мен орындаушылары өз туындыларын «шығыс музыкасы» немесе «кештік музыка» деп атайды және оны дәстүрлі, халықтық рома музыкасының бір саласы деп санайды. Дәстүрлі рома музыкасы әдетте лаутарилердің жанды тобы (тараф) классикалық аспаптарда ойнайды және классикалық мәтіндерге ие, ал манель көбінесе тек бір орындаушы заманауи аспаптарды (әдетте синтезаторларды) қолдана отырып орындайды. Көптеген манельдер әншінің өзіне немесе әншілер тобына тиесілі шағын студияларда жазылады, себебі ірі жазба компаниялары олармен келісімшарт жасаудан бас тартады. Дегенмен, кейбір ерекшеліктер бар: мысалы, Стана Избаша мен Нику Палеру тікелей эфирде орындайды, көбінесе дәстүрлі аспаптармен.
Манель сәнді
Манелистер өздерінің сәндік стилін көрсету арқылы румыниялық музыка сахнасында ерекше имидж жасады. Көптеген манелистер сәнді және күнделікті киімдерді, тіпті оларды біріктіріп, манеле сәнін қалыптастырады. Типтік манеле киімдеріне көзге түсетін әшекейлер мен қолжетімді люкс брендтері (мысалы, Versace, Armani немесе Dolce & Gabbana) немесе белгілі спорт брендтері (әсіресе Nike) кіреді. Бұл брендтер манеле мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады және кейде тіпті өлеңдерде де кездеседі.
Қоғамдық пікір
Манле – Румыниядағы өткір пікірталас тудыратын жанр. Румынияның жоғарғы орта және интеллигенция өкілдері бұл «музыкалық» қозғалысқа (және оның танымалдылығына) негізінен дұрыс емес грамматика қолдану, тым әрі кеткен қарапайым немесе балаларға арналған өлеңдер мен тақырыптар, сондай-ақ басқа адамдарды кемсітетін мінез-құлықты ынталандыру және жалпы қоғамға зиянды хабарлама тарату себептерімен қарсы шығады. Көптеген адамдар манле әндерінің мәтінінің әдепсіз және дәмсіз екенін санайды. Бұл, манле орындаушыларының көп бөлігін құрайтын рома (циган/қарашылар) этносына қатысты кең таралған нәсілшіл сезімдермен қосылып, жанкүйерлер мен қарсыластар арасындағы алауыздықты күшейтеді. Ұлттық аудиовизуалды кеңес мүшесі К. Теперсеа жанр туралы зерттеу жасағаннан кейін, бір интервьюде оны «ақыл-есі кем адамдарға арналған жанр» деп атады. Тіпті, осы музыканы тыйым салу туралы ұсыныстар да жасалды. Румыния-Америка профессоры Цезарь Джосан «Dilema Veche» журналындағы мақаласында осы жанрды рок-н-роллдың (және Элвис Преслидің) бастапқы кезеңдерімен, алғашқы рэп және реггетонмен салыстырады. Бұл музыка әлеуметтен шығарылған топтардан басталып, жоғарғы сыныптар оның қарапайым тегіне байланысты одан бас тартқан, бірақ кейіннен кең танымал болған. Сол профессор бұл жанрды төменнен туындаған шығармашылықтың бір түрі деп санайды, әншілердің музыкада шынайы (бірақ қазба және білімсіз) таланты бар екенін, ал мәтіндер – қарапайым адамның қажеттіліктерінің көрінісі ғана дейді. Екеуі де манлені румындық халық мәдениетінің құнды бір бөлігі деп есептейді және оны қолдауды қалайды. Белгілі рома скрипкашысы Флорин Никулеску манле әншілерінің талантты екенін, бірақ музыкалық білімі жеткіліксіз екенін айтты. Румыния телеарналарында манле орындаушылары мен музыкасы көбінесе Taraf TV немесе Manele TV сияқты мамандандырылған арналарда көрсетіледі. Басты радиостанциялар манлені эфирге бермейді, бірақ көптеген шағын станциялар, әсіресе Румыния астанасы Бухаресте, оны таратады. Кейде манле орындаушылары Жаңа жылдық бағдарламаларда телеарналарда пайда болады.
Тыйым салу
Румынияның кейбір қалаларында қоғамдық көлікте, таксиде немесе фестивальдерде манеле тыйым салынды.
2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Қазіргі заманғы манеэль
Халыққа танымал орындаушылар Флорин Салам, Николае Гута, Вали Виджели, Санду Чорба және ДеСанто.