Кіріспе

Латын тіліндегі ортағасырлық құжат. Раффельстеттен кеден ережелері (лат. Inquisitio de theloneis Raffelstettensis, сөзбе-сөз: "Раффельстеттен алымдары туралы сауалнама") – ерте ортағасырлық Еуропада кеденді реттейтін жалғыз заңдық құжат. Сауалнама Monumenta Germaniae Historica (ред. А. Боретиус және В. Краузе, MGH Capit. 2, № 253) басылымында жарияланды. Құжат Раффельстеттеннен (қазіргі Австриядағы Астен қаласының бір бөлігі) атауын алған, ол Дунайдағы алым орны болған. Сол жерде Каролингтер патшасы Людовик Бала 903 және 906 жылдар аралығында жүргізілген сауалнамадан кейін өзінің иеліктеріндегі алымдарды реттейтін ереже шығарды. Кедендік ережелер 9-10 ғасырлардағы Шығыс Еуропадағы сауданы құжаттау үшін құнды дерек көзі болып табылады. Құжат Раффельстеттеннің неміс құл саудагерлері мен славян әріптестерінің тауар алмасатын жер болғанын нақты көрсетеді. Чех және орыс саудагерлері неміс саудагерлеріне балауыз, құлдар мен жылқы сатқан. Құл саудасымен айналысатын саяхатшылар тұз, қару-жарақ және әшекейлер іздеген. Ережелердің ең қызықты ерекшелігі – Франк империясында ресми мойындалған жалғыз монета болған Карл Ұлының динарийінің жоқтығы. Оның орнына құжатта "skoti" атымен аталатын, Каролингтер Еуропасында бұрын кездеспеген валюта туралы айтылады. "Skoti" атауы мен салмағы Русьтен алынған болуы мүмкін. Василий Васильевский бұл құжаттың Русь саудасын реттейтін алғашқы заңдық акт екенін, Германия мен Киев Русі арасындағы ұзақ сауда дәстүрін аяқтағанын атап өтеді. Александр Назаренко Киев пен Регенсбург арасындағы сауда жолының (құжатта "strata legitima" деп белгіленген) сол кезеңде Новгород пен Константинополь арасындағы сауда жолымен бірдей маңызды болғанын болжайды.