Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Родезия саясаткері (1905–1971) британдық саяси белсенді
Rhodesian politician (1905–1971)
the British political activist
Сэр Эдгар Кутберт Фримантелл Уайтхед (8 ақпан 1905 – 22 қыркүйек 1971) – 1958 жылдан 1962 жылға дейін Оңтүстік Родезияның премьер-министрі болған родезиялық саясаткер және мемлекет қайраткері. Ол ұзақ және түрлі саяси мансапқа ие болды, Оңтүстік Родезияның Заң шығарушы Ассамблеясының ұзақ жылдар бойы мүшесі болып қызмет етті және үш онжылдыққа жуық уақыт бойы әртүрлі министрлік лауазымдарда қызмет етті. Оның жұмысы жиі қайталанатын денсаулық проблемаларымен тоқтатылды; нашар көру қабілетіне ұшырады, ал кейін қызмет етіп жүргенде есту қабілеті нашарлады. Сэр Рой Уэленскидің жақтасы болған ол 1958 жылдан 1962 жылға дейін Оңтүстік Родезияның премьер-министрі болды. Оның үкіметі 1962 жылғы жалпы сайлауда Родезия фронтынан жеңіліс тапты.
Sir Edgar Cuthbert Fremantle Whitehead, (8 February 1905 – 22 September 1971) was a Rhodesian politician and statesman who served as Prime Minister of Southern Rhodesia from 1958 to 1962. He had a long and varied political career, serving as a longstanding member of the Southern Rhodesian Legislative Assembly and in a variety of minister posts over the course of nearly three decades. simultaneously serving in a variety of government position posts. His work was frequently interrupted by recurring health problems; he suffered from poor eyesight and later experienced deafness whilst in office. An ally of Sir Roy Welensky, he was Prime Minister of Southern Rhodesia from 1958 to 1962. His government was defeated in the 1962 general election by the Rhodesian Front.
Ерте өмір
Уайтхед Берлиндегі Ұлыбритания елшілігінде дүниеге келді, оның әкесі сэр Джеймс Бетхом Уайтхед дипломат болған. Ол Шрусбери мектебінде және Оксфорд университетінің колледжінде білім алды. 1928 жылы денсаулығына байланысты Оңтүстік Родезия колониясына көшіп барды. Гвело қаласында мемлекеттік қызметте қысқа ғана уақыт жұмыс істегеннен кейін, ол Умтали қаласына жақын Бвумба тауларындағы фермаға көшті. Уайтхед жергілікті шаруалар бірлестіктерінде белсенділік танытты.
Whitehead was born in the British Embassy in Berlin, where his father Sir James Beethom Whitehead was a diplomat. He was educated at Shrewsbury School and University College, Oxford, and moved to the colony of Southern Rhodesia in 1928 for health reasons. After working briefly for the civil service at Gwelo, he moved to a farm in the Bvumba Mountains near Umtali. Whitehead became active in the local farming unions.
Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысу
1939 жылы Оңтүстік Родезияның заң шығарушы ассамблеясының мүшесі болды, бірақ оның қызметі Екінші дүниежүзілік соғыс кесірінен үзіліске ұшырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Батыс Африкада болды және Ұлыбританиядағы Корольдік әуе күштерінде әуе жөнелткіші болып қызмет етті. 1945-1946 жылдары Лондонда Оңтүстік Родезияның толық өкілі қызметін атқарды, содан кейін 1946 жылдың қыркүйегінен 1947 жылдың наурызына дейін Солсбериге оралып, қаржы министрі және пошта және телеграф министрі болды. Федерация кезеңінде Уайтхед 1957 жылдан 1958 жылға дейін Вашингтонда Родезия және Ньясаленд істері жөніндегі министр болып қызмет етті. 1958 жылы либерал Гарфилд Тоддтың отставкасына себеп болған кабинеттегі көтерілістен кейін, Уайтхед Біріккен федералды партиясының төрағалығына келісімді кандидат ретінде таңдалды. Вашингтондан қайтарылғаннан кейін, 1958 жылдың 16 сәуірінде Булавайодағы Хиллсайд округіне парламентке сайлау өтті, бірақ ол оппозициялық Доминион партиясының үміткері Джек Пэйнге жеңіліп қалды. Содан кейін Уайтхед жалпы сайлауды тағайындады және Солсбери Солтүстік сайлау округінен парламентке өкіл болып кірді, премьер-министр және жергілікті халық істері министрі болды.
He became a member of the Southern Rhodesian Legislative Assembly in 1939, but his service was interrupted by the Second World War. During the Second World War, he was in West Africa and was an Air Despatcher with the Royal Air Force in the United Kingdom. He served as Acting High Commissioner for Southern Rhodesia in London from 1945 to 1946, before returning to Salisbury as Minister of Finance and Minister of Posts and Telegraphs from September 1946 to March 1947. During the Federation period, Whitehead served as Minister for Rhodesia & Nyasaland Affairs in Washington, D. C. from 1957 to 1958. Following a cabinet revolt which brought about the resignation of the liberal Garfield Todd in 1958, Whitehead was chosen as the compromise candidate for his United Federal Party's leadership. Recalled from Washington, a by election for the seat of Hillside in Bulawayo was held on 16 April 1958 to elect him to parliament, which Whitehead lost the opposition Dominion Party candidate, Jack Pain. Whitehead then called general elections and entered parliament as member for the Salisbury North constituency, becoming Prime Minister and Minister for Native Affairs.
Либералды билік
Оның биліктегі бес жылға жуық уақытында экономикалық өсім қарқынды жалғасты, бірақ сонымен қатар оның партиясының қарсылығына қарамастан Орталық Африка Федерациясының таратылуы басталды. Ол 1961 жылғы конституцияны келіссөздер арқылы қабылдауға маңызды үлес қосты, бұл Оңтүстік Родезия парламентінде қара нәсілділердің өкілдігін арттырды. Оның билік ету кезеңінде нәсілдік дискриминация заңдары жеңілдетілді және қара нәсілді сайлаушыларды тіркеу жұмыстары күштелді, бірақ бұл азаматтық наразылықтар мен қауіпсіздік шараларын күшейту фонында жүзеге асты. Уайтхедтің үкіметінің саясаты ақ нәсілді халық арасында алаңдаушылық туғызды, ал қара нәсілділерге жасалған жаңарулар жеткіліксіз семізді. Уинстон Филд басқаратын консервативті Родезия фронты 1962 жылғы сайлауда UFP-ті жеңіп, жаңа конституцияға және Уайтхедтің нәсілге қатысты салыстырмалы түрде либералды көзқарастарына қарсылық танытты, нәтижесінде 50 ақ орынның 35-ін жеңіп алды. Қара нәсілділерге бөлінген 15 орынның 14-ін UFP жеңіп алды. Уайтхед 1962 жылдан 1965 жылдың ақпанына дейін парламенттегі оппозиция жетекшісі болды. Кейіннен ол 1965 жылдың мамыр айындағы сайлауда Родезия фронты парламенттегі барлық ақ орынды алып, өзінің мандатын жоғалтты. Родезия фронты 1964 жылдан бастап Иан Смит басшылығымен Родезияны 1979 жылға дейін басқарды. Алек Дуглас Хоум өзінің «Жел соққан жол» атты мемуарларында Уайтхедті өте саңырау, өте соқыр және бір кешке бөлмеден шықпай 13 сыра іше алатын адам деп сипаттады. Ол үйленбеген және бұрынғы Федерация министрі Джулиан Гринфилд өзінің естеліктерінде (234-бет) оның Эдвард Хитке қарағанда сайлаушылардың (ер немесе әйел) арасында харизмасы аз болғанын айтты.
His near five years in office saw continued rapid economic growth but also the beginnings of the dismantling of the Central African Federation against the wishes of his party. He was crucial in the negotiation of the 1961 constitution, which increased black representation in the Southern Rhodesian parliament. There was a relaxation of racial discrimination laws and a drive to enroll black voters during his period of office, but this was done against a background of civil unrest and a tightening of security measures. The policies of Whitehead's government caused alarm among the white population, while the blacks remained dissatisfied with the advances they had made. The conservative Rhodesian Front, led by Winston Field, defeated the UFP in the 1962 elections, riding upon opposition to the new constitution and Whitehead's relatively liberal views on race, winning 35 of 50 white seats. Of the 15 seats for blacks, the UFP won 14. Whitehead was Leader of the Opposition in Parliament from 1962 until February 1965. He later lost his seat in the May 1965 election when the Rhodesian Front took all the white seats in Parliament. The Rhodesian Front, from 1964 under the leadership of Ian Smith, would rule Rhodesia until 1979. Alec Douglas Home in his memoir 'The Way the Wind Blows' noted his view of Whitehead as being very deaf, very blind and able to consume 13 beers in an evening without leaving the room. He was a bachelor and was seen by former Federation Minister Julian Greenfield in his memoirs (page 234) as having even less charisma than Edward Heath with voters, whether male or female.
Зейнеткерлік
Саясаттан кеткен соң Уайтхед Ұлыбританияға қайтып, Гэмпширдегі Уитчерч маңындағы әпкесімен бірге тұрды. Ол сол жерден UDI-ден кейін алға басу жолы ретінде Ұлыбритания мен Родезияның бірігуін қалады. 1971 жылдың қыркүйегінде Ньюбери маңындағы Хамстед Маршаллдағы емдеу орталығында қалқанша без және өкпе ісігінен қайтыс болды. 1972 жылы бұрынғы губернатор сэр Хамфри Гиббс Солсбери (қазіргі Хараре) соборының галереясында оған арналған тақташаны ашты. Оның қолжазбалары, жарияланбаған автобиографиясы да бар, Оксфордтағы Родс Хаус кітапханасында сақтаулы.
After leaving politics, Whitehead retired back to the United Kingdom to live with his sister near Whitchurch in Hampshire. From there he called for a union between the UK and Rhodesia as a way forward following UDI. He died of cancer of the oesophagus and lung in a nursing home in Hamstead Marshall near Newbury in September 1971. A plaque to him in Salisbury (now Harare) Cathedral Cloisters was unveiled by former Governor Sir Humphrey Gibbs in 1972. His papers, including an unpublished autobiography, are in the Rhodes House Library, Oxford.
Құрметтер
1944 жылы Британ империясы орденінің офицері (OBE) болып тағайындалды, 1952 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Уайтхед Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) болып тағайындалды. 1954 жылы туған күніне орай "Родезия және Ньясаленд Федерациясын құрумен байланысты көрсеткен қызметтері үшін" Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің кавалер-командоры (KCMG) атағымен марапатталды.
Appointed an Officer of the Order of the British Empire (OBE) in 1944, in the 1952 New Year Honours Whitehead was appointed a Companion of the Order of St Michael and St George (CMG). In the 1954 Birthday Honours he was knighted as a Knight Commander of the Order of St Michael and St George (KCMG) for "public services rendered in connection with the setting up of the Federation of Rhodesia and Nyasaland".