Солтүстік Жапониядағы Айна халқының тілі

Кіріспе

Хоккайдода қолданылатын тіл, Жапония Хоккайдода қолданылатын тіл.

Айн (アイヌ・イタㇰ, Айн итак), немесе дәлірек айтқанда Хоккайдо айн тілі (北海道アイヌ語) – Солтүстік Жапонияның Хоккайдо аралында айн халқының санаулы егде жастағы мүшелері қолданатын тіл. Ол айн тілдер отбасының құрамына кіреді, ал бұл отбасының шығу тегіне қатысты академиялық консенсус жоқ, тілдер отбасының оқшауланған тобы саналады. ЮНЕСКО-ның әлемдегі қауіп төндіретін тілдер атласы оны өте қауіпті тіл ретінде тіркеген. 20-шы ғасырға дейін айн тілдері – Хоккайдо айн тілі және қазірде жойылған Курил айн және Сахалин айн тілдері – Хоккайдоның барлық аймақтарында, Сахалин аралының оңтүстік жартысында және Курил аралдарындағы шағын топтарда қолданылған. Жапон үкіметінің отаршылдық саясатының салдарынан 20-шы ғасырда Хоккайдо айн тілінде сөйлейтіндердің саны азайды және қазірде тіл өмірден кетуге жақын. Тілді жаңғыртуға әрекеттер жасалып жатқанмен, оны еркін меңгерген егде жастағы адамдардың саны өте аз.

Дауыс берушілер

ЮНЕСКО мәліметінше, айн тілі жойылып бара жатқан тілдердің қатарында, елдегі шамамен 30 000 айн халқының арасында ана тілінде сөйлейтін адамдардың саны аз. Бұл көрсеткіш елдің этникалық айн халқының өзін айн деп тану деңгейі төмен болуына байланысты жоғарылауы мүмкін. 1960 жылдарға дейін жойылу қаупі төнген тіл туралы білім одан бері тұрақты түрде азайып келеді. 2011 жылы Жапонияда айн тілін қандай да бір деңгейде түсінетін 304 адам тіркелді. 2016 жылы Ethnologue айн тілін 8b класына, яғни «денгегей жақын» деп жатқызып, тізімдеді. 2017 жылы Хоккайдо облыстық әкімдігі айн халқының өміріне қатысты зерттеу жүргізді, оған шамамен 671 адам қатысты. Осы сауалнама 2006 және 2013 жылдары да өткізілген еді. 2017 жылғы сауалнаманың нәтижелерін бұрынғы зерттеулермен салыстырғанда, айқын тенденциялар байқалды: 60 жастағы топта «айн тілінде сөйлесе аламын» деп жауап бергендердің саны төмендесе, 30 жастағы топта керісінше өсті. Дегенмен, жалпы алғанда үлкен өзгерістер болған жоқ. 2019 жылы Жапон үкіметі айн халқының түпкілікті халық екенін ресми мойындайтын заң жобасын бекітті. 2020 жылдың 12 шілдесінде Жапон үкіметі Хоккайдо облысының Шираои қаласында Ұлттық айн мұражайын ашты. Мұражай, айн халқының қасиетті саналатын Порото көлінің (ポロト湖) шығыс жағындағы Айн ұлттық саябағы және ескерткішпен бірге «Упопой» (айн тілінде «үлкен топпен ән салу») деген атаумен біріктірілген үш мекеменің бірі болып табылады. Мұражай директоры Масахиро Номото: «Біздің басты мақсатымыздың бірі – тілді сақтап, қайта жаңғырту, өйткені ол айн мәдениетінің ең қауіпті элементтерінің бірі» дейді. Соңғы кезде Хоккайдо облысының кейбір автобус бағдарларында айн тілінде хабарламалар естіледі, Мәдениет істері агенттігі айн тіліндегі сөздерді архивке түсіру жұмыстарын жүргізуде, сондай-ақ айн тілінде әңгімелесуді үйрететін танымал YouTube арнасы жұмыс істеуде. Бұл шаралар айн тілі мен мәдениетін қорғауға жасалған қадамдары үшін мақталып жүр, бірақ мұражай мен үкімет тарапынан жасалған басқа да әрекеттер айн халқына қарсы жапондық дискриминация тарихын мойындамағаны және үкіметтің айн халқына жасалған бұрынғы қателіктері үшін кешірім сұрамауы үшін сынға ұшырауда.

According to UNESCO, Ainu is an endangered language, with few native speakers amongst the country's approximately 30,000 Ainu people, a number that may be higher due to a potentially low rate of self identification as Ainu within the country's ethnic Ainu population. Knowledge of the language, which has been endangered since before the 1960s, has declined steadily since; in 2011, just 304 people within Japan were reported to understand the Ainu language to some extent. as of 2016, Ethnologue has listed Ainu as class 8b, "nearly extinct". A survey of the Ainu people's life was done by the Hokkaido government in 2017, and about 671 people participated in it. The survey was done in 2006 and 2013 as well, and by comparing those with the 2017 survey, notable trends were observed: the percentage of people who answered they would "be able to have a conversation in the Ainu language" declined in the age 60s group but increased in the age 30s group. However, there was little change overall. The Japanese government approved and passed a bill officially recognising the indigeneity of the Ainu people in 2019. On 12 July 2020, the Japanese government opened the National Ainu Museum in Shiraoi, Hokkaido. It forms one of three institutions named Upopoy (which means 'singing in a large group' in the Ainu language) alongside the National Ainu Park and a memorial site on high ground on the east side of Lake Poroto (ポロト湖) where Ainu services are held. Its director, Masahiro Nomoto, says that "One of our main objectives is to preserve and revive the language, as this is one of the most threatened elements of Ainu culture". Announcements on some bus routes in Hokkaido can since be heard in Ainu, efforts are being undertaken to archive Ainu speech recordings by the Agency for Cultural Affairs, and there is a popular educational YouTube channel which teaches conversational Ainu. While these measures have been praised for taking steps to protect the Ainu language and culture, the museum and related government efforts have been criticised for failing to acknowledge the history of Japanese discrimination against the Ainu people, and for the government's refusal to apologise for past misdeeds against the Ainu.

Фоналогия

Айнұ дыбыс буындары (С)В((С)) түрінде болады; оларда міндетті түрде дауысты дыбыс болады, сондай-ақ бір дауыссыз дыбыстан тұратын қалаулы буын басы және соңы болады. Дауыссыз дыбыстардың жиынтығы аз.

Жазу

Айну тілі жапон катаканасының өңделген нұсқасында жазылады, бірақ жапон тілінен алынған сөздер мен есімдер канджимен де жазылуы мүмкін (мысалы, "ұялы телефон" ケイタイデンワ немесе 携帯電話 деп жазылуы мүмкін). Латын әліпбиі де қолданылады. "Айнү Таймс" газеті екі әліпбиде де жарияланады. Латын орфографиясында c әрпімен, ал y әрпімен жазылады; көмекейлік тоқтау (глоттальді дауыс), тек акценттелген дауыстылардың басында ғана кездеседі және жазылмайды. Басқа дыбыстар жоғарыда көрсетілген IPA транскрипциясындағыдай бірдей әріптермен белгіленеді. Сөздердің түбірлерін бөлу үшін тең белгі (=) қолданылады, мысалы, префикс соңында. Латын әліпбиіндегі айнымалы екпін (pitch accent) жіті акцентпен (acute accent) көрсетіледі (мысалы, á). Бұл әдетте катаканада көрсетілмейді. Пастор Джон Батчелор – айну халқының арасында өмір сүрген, оларды зерттеген және айну тілі туралы көптеген еңбектер жазған ағылшын миссионері. Батчелор айну тілі мен айну тілі туралы еңбектерді көп жазды. Ол айну тілінде алғаш жазған және оның үшін жазу жүйесін қолданған адам. Батчелордың Әулие кітаптың әртүрлі кітаптарына жасаған аудармалары 1887 жылдан бастап жарық көрді, ал оның Жаңа өсиет аудармасы 1897 жылы Иокогама қаласында Ұлыбританиялық және шетелдік Әулие кітап қоғамы, Америкалық Әулие кітап қоғамы және Шотландияның Ұлттық Әулие кітап қоғамының бірлескен комитеті тарапынан жарияланды. Айну тілінде жазылған басқа да кітаптарға сөздіктер, грамматика және айну мәдениеті мен тілі туралы кітаптар кіреді.

Айну тілі үшін арнайы катакана

Айн тілінің және басқа да катаканамен жазылған тілдердің транслитерациясын жасау үшін кеңейтілген катаканалар жиынтығы (Катакана фонетикалық кеңейтулері) үшін Юникод стандарты бар. Бұл таңбалар әдеттегі катакана арқылы берілмейтін соңғы дауыссыз дыбыстар мен үндестіктерді жазу үшін қолданылады. Кеңейтілген катаканалар негізгі катаканаларға негізделген, көлемі кішірек немесе хакакутенге ие. Бұл кеңейтулерді қолдайтын қаріптердің саны әлі де аз болғандықтан, көптеген таңбалар үшін шешімдер бар, мысалы, тұрақты катакана ク ku-ды кішірек етіп пайдалану арқылы ク-ны шығару, осылайша アイヌイタ (Айнұ итак) сияқты жағдайда жеке кіші катакана ку глифін ㇰ ку бейнелеу. Бұл – айн тілінде қолданылатын арнайы катаканалардың тізімі. Көптеген таңбалар катакананың кеңейтілген жиынтығына жатады, бірақ кейбіреулері тарихи түрде жапон тілінде де қолданылған, сондықтан негізгі катаканалардың құрамында бар. Бұрын ұсынылған кейбір таңбалар Юникодқа қосылмады, себебі оларды екі қолданыстағы кодтық нүктенің тізбегі арқылы көрсетуге болады.

A Unicode standard exists for a set of extended katakana (Katakana Phonetic Extensions) for transliterating the Ainu language and other languages written with katakana. These characters are used to write final consonants and sounds that cannot be expressed using conventional katakana. The extended katakana are based on regular katakana and either are smaller in size or have a handakuten. As few fonts yet support these extensions, workarounds exist for many of the characters, such as using a smaller font with the regular katakana ク ku to produce ク to represent the separate small katakana glyph ㇰ ku used as in アイヌイタㇰ (Ainu itak). This is a list of special katakana used in transcribing the Ainu language. Most of the characters are of the extended set of katakana, though a few have been used historically in Japanese, and thus are part of the main set of katakana. A number of previously proposed characters have not been added to Unicode as they can be represented as a sequence of two existing codepoints. Character Unicode Name Ainu usage Pronunciationㇰ 31F0 Katakana Letter Small Ku Final kㇱ 31F1 Katakana Letter Small Shi Final s or ㇲ 31F2 Katakana Letter Small Su Final s, used to emphasize its pronunciation as rather than and are allophones in Ainu.ㇳ 31F3 Katakana Letter Small To Final tㇴ 31F4 Katakana Letter Small Nu Final nㇵ 31F5 Katakana Letter Small Ha Final h , succeeding the vowel a. (e. g. アㇵ ah) Sakhalin Ainu only. or ㇶ 31F6 Katakana Letter Small Hi Final h , succeeding the vowel i. (e. g. イㇶ ih) Sakhalin Ainu only. or ㇷ 31F7 Katakana Letter Small Fu Final h , succeeding the vowel u. (e. g. ウㇷ uh) Sakhalin Ainu only. or ㇸ 31F8 Katakana Letter Small He Final h , succeeding the vowel e. (e. g. エㇸ eh) Sakhalin Ainu only. or ㇹ 31F9 Katakana Letter Small Ho Final h , succeeding the vowel o. (e. g. オㇹ oh) Sakhalin Ainu only. or ㇺ 31FA Katakana Letter Small Mu Final m Voiced bilabial nasalㇻ 31FB Katakana Letter Small Ra Final r , succeeding the vowel a. (e. g. アㇻ ar) Voiced alveolar tapㇼ 31FC Katakana Letter Small Ri Final r , succeeding the vowel i. (e. g. イㇼ ir) Voiced alveolar tapㇽ 31FD Katakana Letter Small Ru Final r , succeeding the vowel u. (e. g. ウㇽ ur) Voiced alveolar tapㇾ 31FE Katakana Letter Small Re Final r , succeeding the vowel e. (e. g. エㇾ er) Voiced alveolar tapㇿ 31FF Katakana Letter Small Ro Final r , succeeding the vowel o. (e. g. オㇿ or) Voiced alveolar tap Characters represented using combining characters ㇷ゚ 31F7 + 309A Katakana Letter Small Pu Final p セ゚ 30BB + 309A Katakana Letter Se With Semi Voiced Sound Mark ce + ツ゚ 30C4 + 309A Katakana Letter Tu With Semi Voiced Sound Mark tu. ツ゚ and ト゚ are interchangeable. + ト゚ 30C8 + 309A Katakana Letter To With Semi Voiced Sound Mark +

Unicode таңба атауы Айн тіліндегі қолданысы Ауысуы
ㇰ 31F0 Катакана әрпі Кіші Ку Соңғы k
ㇱ 31F1 Катакана әрпі Кіші Ши Соңғы s немесе
ㇲ 31F2 Катакана әрпі Кіші Су Соңғы s, айн тілінде аллофон ретінде емес, оның айтылуын нақтылау үшін қолданылады.
ㇳ 31F3 Катакана әрпі Кіші To Соңғы t
ㇴ 31F4 Катакана әрпі Кіші Nu Соңғы n
ㇵ 31F5 Катакана әрпі Кіші Ha Соңғы h, дауысты a-дан кейін. (мысалы, アㇵ ah) Тек Сахалин айн тілінде. немесе
ㇶ 31F6 Катакана әрпі Кіші Hi Соңғы h, дауысты i-ден кейін. (мысалы, イㇶ ih) Тек Сахалин айн тілінде. немесе
ㇷ 31F7 Катакана әрпі Кіші Fu Соңғы h, дауысты u-дан кейін. (мысалы, ウㇷ uh) Тек Сахалин айн тілінде. немесе
ㇸ 31F8 Катакана әрпі Кіші He Соңғы h, дауысты e-ден кейін. (мысалы, エㇸ eh) Тек Сахалин айн тілінде. немесе
ㇹ 31F9 Катакана әрпі Кіші Ho Соңғы h, дауысты o-дан кейін. (мысалы, オㇹ oh) Тек Сахалин айн тілінде. немесе
ㇺ 31FA Катакана әрпі Кіші Mu Соңғы m Дауысты екі еринді мұрындық дыбыс
ㇻ 31FB Катакана әрпі Кіші Ra Соңғы r, дауысты a-дан кейін. (мысалы, アㇻ ar) Дауысты альвеолярлық соққы
ㇼ 31FC Катакана әрпі Кіші Ri Соңғы r, дауысты i-ден кейін. (мысалы, イㇼ ir) Дауысты альвеолярлық соққы
ㇽ 31FD Катакана әрпі Кіші Ru Соңғы r, дауысты u-дан кейін. (мысалы, ウㇽ ur) Дауысты альвеолярлық соққы
ㇾ 31FE Катакана әрпі Кіші Re Соңғы r, дауысты e-ден кейін. (мысалы, エㇾ er) Дауысты альвеолярлық соққы
ㇿ 31FF Катакана әрпі Кіші Ro Соңғы r, дауысты o-дан кейін. (мысалы, オㇿ or) Дауысты альвеолярлық соққы

Біріктірілген таңбалар арқылы бейнеленетін таңбалар
ㇷ゚ 31F7 + 309A Катакана әрпі Кіші Пу Соңғы p
セ゚ 30BB + 309A Катакана әрпі Se Жартылай дауысты дыбыс белгісімен ce
ツ゚ 30C4 + 309A Катакана әрпі Tu Жартылай дауысты дыбыс белгісімен tu. ツ゚ және ト゚ бір-бірімен алмастырылады.
ト゚ 30C8 + 309A Катакана әрпі To Жартылай дауысты дыбыс белгісімен

Жақында болған тарих

Айну тілінің көптеген сөйлеушілері жапон отарлауының басталуымен тілдерін жоғалтты, ол 1869 жылы Хоккайдо отарлау кеңсесінің құрылуымен ресми түрде басталды. Жапон шенеуніктері айну халқының ассимиляциясын Хоккайдоны отарлау жобасының маңызды бөлігі деп есептеді және айну тілін, мәдени дәстүрлерін және дәстүрлі тұрмыс салтын қолдануға кедерес келтіретін немесе оларды жоятын саясатты әзірледі. Ассимиляцияға айну жерлерін пайдалану, олардың мәдениетін тауарға айналдыру және айну балаларын тек жапон тілін оқитын мектептерге орналастыру кірді. Соңғы кезде Жапон үкіметі айну халқын өздерінің түпкілікті халқы деп мойындады. 1997 жылдан бастап оларға Біріккен Ұлттар Ұйымының Түпкілікті халықтардың құқықтары туралы декларациясы (UNDRIP) бойынша өздерінің мәдениеті, мұрасы және тіліне қатысты түпкілікті құқықтар берілді. 1997 жылы қабылданған Айн мәдениетін дамыту заңы Айн мәдениетін зерттеу және насихаттау қорына (FRPAC) өкілеттік берді. Бұл қор тіл білімін дамытумен айналысады, олар айну тілін оқытушыларды даярлау, жоғары деңгейдегі тіл сабақтарын ұйымдастыру және тілдік материалдарды жасау мен жетілдіру арқылы тіл үйренуді қолдайды.

Қайта жаңғырту

Жалпы, айну халқын табу қиын, себебі олар айну екендерін жасыруға бейім, әсіресе жас буын арасында. Айн жастарының үштен екісі өздерінің айну екенін білмейді. Сонымен қатар, мектепте айну тілінде сөйлеуге қатаң тыйым салынғандықтан, тілді қайта жаңғырту қиынға соқты. Осыған қарамастан, тілді жаңғыртуға бағытталған белсенді қозғалыс бар, негізінен Хоккайдода, сондай-ақ Канто сияқты басқа да аймақтарда. Айну ауыз әдебиеті болашақ ұрпақ үшін сақталып, тіл үйренушілерге оқу құралы ретінде пайдаланылу үшін құжатталды. 1987 жылдан бастап, шамамен 500 мүшесі бар Хоккайдоның Айн қауымдастығы 14 айну тілі класын, айну тілі оқытушыларын даярлау курстарын және «Отбасылық айну оқуы» жобасын іске қосты, сонымен қатар тілді оқыту материалдарын, оның ішінде оқулықтарды жариялады. Сондай-ақ, Ямато тіл білімі мамандары айну тілін оқытып, студенттерді университетте айну тілі оқытушылары болуға дайындайды. Бұл күш-жігерге қарамастан, 2011 жылға дейін айну тілі Жапониядағы ең бір орта мектепте де оқытылмады. 1997 жылғы «Айн мәдениетін дамыту туралы» заңға сәйкес, айну сөздіктері айну тілін жаңғырту және мәдениетін дамыту мақсатында тілдің жазбаларын сақтау және қарым-қатынасты жақсарту құралына айналды. Бұл заңның мақсаты – айну мәдени дәстүрлерін дамыту, тарату және қорғау болды. Алайда, бұл заңның басты мәселесі – заң қабылдау алдындағы «сарапшылар» отырысына ең бір айну адамының қатыспағаны, нәтижесінде тіл білімі және оны қалай жүзеге асыру керектігі туралы ешқандай мәлімдеме жасалмады. Осы кезде назар айну тілін жаңғыртуға емес, айну мәдениетін жаңғыртуға аударылды. 2011 жылдан бері, әсіресе Хоккайдода екінші тілді үйренушілердің саны артып келеді, бұл негізінен марқұм айну фольклорисі, белсендісі және бұрынғы Диета мүшесі Шигеру Каяноның пионерлік еңбегінің арқасында мүмкін болды. Ол 1987 жылы Айн Кёкай қаржыландырған айну тілі мектебін ашқан еді. Хоккайдоның Айн қауымдастығы Хоккайдодағы айну мәдениетінің басты қолдаушысы болып табылады. Жапонияның кейбір аймақтарында айну тілі сабақтары өткізіліп, аздаған жастар айну тілін үйреніп жатыр. Айну тілінің көп бөлігі халықтық әңгімелерді жазуға бағытталғандықтан, әңгімелесуге арналған айну тіліне қолжетімді веб-материалдарды жасауға да күш-жігер жұмсалды. Айну тілі БАҚ-та да пайда болды. Алғашқы радио бағдарлама «FM Pipaushi» деп аталды, ол 2001 жылдан бері FRPAC қаржыландырған 15 минуттық радио-айну тілі сабақтарымен бірге жұмыс істейді. 2016 жылы STVradio Broadcasting радиосы арқылы айну тілі курстары өткізілді. Курс тілді дамытуға көп күш салып, жыл бойы әр маусымда 4 оқулық жасады. Сонымен қатар, айну тілі Минами Читосе ауданындағы аутлет сауда орталығының атында, «рера» – «жел» деген мағынаны білдіреді, ал Читосе ауданындағы сауда орталығында «жас» деген мағынаны білдіретін «Пьюре» деген атау сияқты қоғамдық орындарда да кездеседі. Саппорода «рера камуй Хоккайдо» (қазіргі атауы «Леванга Хоккайдо») деген атпен баскетбол командасы құрылды, «рера камуй» – «жел құдайы» деген мағынаны білдіреді. Жапондық танымал «Нон но» журналының аты айну тілінде «гүл» дегенді білдіреді. Айну тілін жаңғыртудың тағы бір бағдарламасы – «Urespa», ол айну тілінде білім беру үшін университет бағдарламасы. Бұл – айну тілдерін үйренгісі келетін адамдар үшін бірлескен және кооперативтік бағдарлама. Бұл, негізінен, айнулар мен олардың тілінде орындалады, жапон тілінде емес. Айну тілін жаңғыртудың тағы бір түрі – жыл сайынғы ұлттық байқау, ол айну тілі тақырыбына арналған. Әртүрлі демографиялық топтардың адамдары байқауға қатысуға шақырылады. 2017 жылдан бастап байқаудың танымалдылығы артты. Айну тілі «Алтын Камуй» атты манга мен анимеде де пайда болды. 2019 жылдың 15 ақпанында Жапония алғаш рет айну тілін мойындау туралы заң жобасын мақұлдады және 2019 жылдың 19 сәуірінде заң қабылдады. Жапониядан тыс жерлерде де, Австралия және Ресей сияқты басқа елдерде айну мәдениетін және тілін жаңғыртуға күш-жігер жұмсалды. 2019 жылы Айну академиялық зерттеулер қоғамы (SARC), Хоккайдо университетінің өкілдері және бірнеше университеттер мен елдердің тіл білімі мамандарының көмегімен «AI Pirika» құрылды. «AI Pirika» тілді тануға көмектесу және әңгімелесу серіктесі ретінде қызмет ету мақсатымен құрылған.

In general, Ainu people are hard to find because they tend to hide their identity as Ainu, especially in the young generation. Two thirds of Ainu youth do not know that they are Ainu. In addition, because Ainu students were strongly discouraged from speaking their language at school, it has been challenging for the Ainu language to be revitalized. Despite this, there is an active movement to revitalize the language, mainly in Hokkaido but also elsewhere such as Kanto. Ainu oral literature has been documented both in hopes of safeguarding it for future generations, as well as using it as a teaching tool for language learners. Beginning in 1987, the Ainu Association of Hokkaido, with approximately 500 members, began hosting 14 Ainu language classes, Ainu language instructors training courses and Family Ainu Learning Initiative and have released instructional materials on the language, including a textbook. Also, Yamato linguists teach Ainu and train students to become Ainu instructors in university. In spite of these efforts, as of 2011 the Ainu language was not yet taught as a subject in any secondary school in Japan. Due to the Ainu Cultural Promotion Act of 1997, Ainu dictionaries transformed and became tools for improving communication and preserving records of the Ainu language in order to revitalize the language and promote the culture. This act had aims to promote, disseminate, and advocate on behalf of Ainu cultural traditions. The main issue with this act however, was that not a single Ainu person was included in the "Expert" meetings prior to the law's passage, and as a result of this there was no mention of language education and how it should be carried out. The focus at this point was on Ainu culture revitalization rather than Ainu language revitalization. As of 2011, there has been an increasing number of second language learners, especially in Hokkaido, in large part due to the pioneering efforts of the late Ainu folklorist, activist and former Diet member Shigeru Kayano, himself a native speaker, who first opened an Ainu language school in 1987 funded by Ainu Kyokai. The Ainu Association of Hokkaido is the main supporter of Ainu culture in Hokkaido. Ainu language classes have been conducted in some areas in Japan and small numbers of young people are learning Ainu. Efforts have also been made to produce web accessible materials for conversational Ainu because most documentation of the Ainu language focused on the recording of folktales. The Ainu language has been in media as well; the first Ainu radio program was called FM Pipaushi, which has run since 2001 along with 15 minute radio Ainu language lessons funded by FRPAC, and newspaper The Ainu Times has been established since 1997. In 2016, a radio course was broadcast by the STVradio Broadcasting to introduce Ainu language. The course put extensive efforts in promoting the language, creating 4 text books in each season throughout the year. In addition, the Ainu language has been seen in public domains such as the outlet shopping complex's name, Rera, which means 'wind', in the Minami Chitose area and the name Pewre, meaning 'young', at a shopping centre in the Chitose area. There is also a basketball team in Sapporo founded under the name Rera Kamuy Hokkaido, after rera kamuy 'god of the wind' (its current name is Levanga Hokkaido). The well known Japanese fashion magazine's name Non no means 'flower' in Ainu. Another Ainu language revitalization program is Urespa, a university program to educate high level persons on the language of the Ainu. The effort is a collaborative and cooperative program for individuals wishing to learn about Ainu languages. This includes performances which focus on the Ainu and their language, instead of using the dominant Japanese language. Another form of Ainu language revitalization is an annual national competition, which is Ainu language themed. People of many differing demographics are often encouraged to take part in the contest. Since 2017, the popularity of the contest has increased. The Ainu language has also been featured in the manga and anime Golden Kamuy. On 15 February 2019, Japan approved a bill to recognize the Ainu language for the first time and enacted the law on April 19, 2019. Outside of Japan, there have also been efforts to revive the Ainu culture and language in other countries, including Australia and Russia. In 2019, researchers working together from both the Society for Academic Research of Ainu (SARC), representatives from Hokkaido University, and with the assistance of linguists spanning multiple universities and countries assisted in the creation of AI Pirika, an AI created with the goal of assisting with speech recognition and serving as a conversation partner.

Үлгі мәтін

Төменде айну, жапон және ағылшын тілдеріндегі дәстүрлі айну ертегісінің мәтіні келтірілген. Айнұ түпнұсқасы латын транслитерациясы Жапон аудармасы Ағылшын аудармасы シネアントタベテトウンシノタクスパイェアアワ, ベテトタシネポンル゚ネクネスコウライカクスウライキネア゚コサニケウカンプナ・プナ Sinean to ta petetok un sinotas kusu payeas awa, petetokta sine ponrupnekur nesko urai kar kusu uraikik neap kosanikkeukan punas punas. Бір күні су бастауына ойнауға барғанымда, жаңғақ ағашынан тірек қағу арқылы ағаш құрылыс жасап тұрған кішкентай адамды көрдім. Ол белді жиі бүгіп, туралап тұрып, қайта-қайта жұмыс істеді.