Кіріспе

Nixon v. United States, 506 U.S. 224 (1993) – АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі, онда Сенаттың импичмент процесін дұрыс жүргізгені туралы мәселе саяси сипатта екені және егер тиісті сот стандарты болмаса, сотта қарастырыла алмайды деп белгіленді.

Өмірбаян

Миссисипидің оңтүстік округінің АҚШ округтік сотының бас судьясы Уолтер Никсон үлкен қазылар алдында жалған куәлік бергені үшін сотталды, бірақ ол түрмеге қамалғаннан кейін де лауазымынан кетпеді. Содан кейін АҚШ Өкілдер палатасы Никсонға импичмент жариялады, және мәселе Никсонды қызметтен шеттету үшін Сенатқа жіберілді. Сенат Никсонға қарсы айғақтарды тыңдау және одан кейін бүкіл Сенатқа есеп беру үшін комиссия тағайындады. Сенат комиссияның есебін тыңдап, Никсонды қызметтен шеттетуге дауыс берді. Никсон бұл Конституцияның 1-бабында белгіленген, істің "Сенатта сотталуы" қажеттігіне сәйкес келмейтінін мәлімдеді.

Шешім

Сот шешімі бірауыздан қабылданды, бірақ төрт жеке пікір жарияланды. Бас судья Уильям Ренквистің көпшілік пікірінде, федералды лауазым иесінің импичменті мен сотталуын соттар қарауға құқылы емес, себебі Конституция осы функцияны координацияланған саяси тармаққа қалдырады. Конституцияның 1-бабының 3-тармағы Сенатқа «барлық импичменттерді қараудың жалғыз құқығын» береді. «Жалғыз» деген сөздің өзі сот тармағының осы процеске қатыспауы керектігін анық көрсетеді. Сонымен қатар, «соттау» деген сөз бастапқыда фактілерді анықтау комитеттерін де қамтиды деп түсінілгендіктен, импичменттер кезінде Сенатқа кең дискрециялық өкілеттік беруге қатысты мәтіндік міндеттеме болды. Бұған қоса, Конституция жасаушылар халық өкілдерінің импичменттерді жүргізуі керек деп сенді, ал Сот импичменттерді әділ бағалау үшін тым кішкентай болды. Әрі, сот тармағы импичменттер арқылы «тексеріледі», сондықтан соттың импичменттерге қатысуы билікті бөлу принципін бұзуы мүмкін. Сот сондай-ақ, сот жүйесінің қатысуы импичменттен кейінгі қылмыстық немесе азаматтық істерде нақты түзетусіз және әділдіксіз аяқталуына кедерілтіруі мүмкін екенін, ал Конституция мұны нақты түрде рұқсат етеді деп шешті. Байрон Уайт, Гарри Блэкман және Дэвид Саутер судьялар келісті, бірақ Соттың осы мәселе бойынша қарау құқығын жойғанына алаңдаушылық білдірді. Олар Сенат конституциялық талаптардың бәрін орындады деп тапқанмен, Сенаттың ешқандай сот отырысын өткізбей немесе «тиын лақтыру» сияқты кездейсоқ процедура арқылы импичментке ұшыраған лауазым иесін қызметтен шеттету жағдайларын қарау үшін Соттың құқығы болуы керек деп ойлады. Бұл істің маңызды ерекшелігі – оның Пауэлл мен Маккормакқа қарсы (1969) істен қалай ерекшеленетіні. Пауэллде Конгресске дискрециялық өкілеттік беру сот қарауына жатады деп шешілді, өйткені ол Конституцияны қарапайым «түсіндіруді» ғана талап етеді.