Нельсон Перейра дус Сантус: Бразилиялық кино режиссердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Нельсон Перейра дос Сантос (22 қазан 1928 – 21 сәуір 2018) – бразилиялық кинорежиссер. Ол бразилиялық жазушы Грасильяно Рамостың осы аттас кітабы негізінде «Vidas Secas» («Құрғақ өмірлер») сияқты фильмдер түсірді.

Өмірбаян

Перейра дос Сантос, Горацио Нельсонның құрметіне аталған, Бразилияның Сан-Паулу қаласында дүниеге келген. Өзі кинотеатрға жиі баратын Перейра дос Сантостың әкесі кішкентай ұлын алғаш рет киноға алып барған. Орта мектепте оқығанда Перейра дос Сантос әдебиетке қызығушылық танытқан, ал 15 жасында Бразилия Коммунистік партиясына қосылып, оның тағы бір мүшесі Астрогильдо Перейрамен жақын дос болған. Сол кезде партия Гетулио Варгас үкіметі тарапынан заңсыз деп есептелген. Оның режиссерлік дебюті – 1955 жылы шыққан «Рио 40°» фильмі. Бұл фильм Рио-де-Жанейроның фавелаларындағы өмірдің шындығын көрсетеді және бірнеше режиссерлерге ықпал етіп, «Cinema Novo» қозғалысын тудырды. 1963 жылы Перейра дос Сантос 3-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының құрамына кірді. 1981 жылы ол 12-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасында болды. Бразилиядан тыс жерлерде оның ең танымал туындысы – «Como Era Gostoso o Meu Francês» (Менің кішкентай французым қандай дәмді болды, 1971). Фильм 21-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне іліккен. Оқиға 16 ғасырда өтеді және Бразилия жағалауындағы француз және португал отарлаушыларына қарсы тупинамба тайпасының (қазір жойылған) канибализм амалдары туралы айтады. Фильм – еуропалық отаршылдық туралы қара юмор, ол бразилиялық модернизмнің «Антропофагия» («мәдени каннибализм») тропын сатирикалық тұрғыдан пайдаланады, бұл троп 1960 жылдардағы «Тропикализм» қозғалысымен қайта жаңғыртылды, сонымен қатар Латын Америкасындағы жергілікті тайпалардың тарихи геноциді және олардың өркениетінің жойылуы туралы ащы сынды қамтиды. Оның 1994 жылғы «Өзеннің үшінші жағалауы» фильмі 44-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты. Перейра дос Сантостың 2006 жылғы «Бразилия 18%» фильмі қазіргі бразилиялық саясаттың қараңғы жақтарын, мысалы саяси жемқорлықты, сот куәгерлерін өлтіруді және ақшаны жылыстауды зерттейді. Перейра дос Сантос 2006 жылдан бері Бразилия әдебиет академиясының мүшесі.

Pereira dos Santos, named in honor of Horatio Nelson, was born in São Paulo, Brazil. Himself a frequenter of the cinema, Pereira dos Santos's father brought his very young son to the movie theater for the first time. By secondary school Pereira dos Santos was already fond of literature, and at 15 years old he joined the Brazilian Communist Party and became close to one of its other members, Astrogildo Pereira. At the time the party was considered illegal by the government of Getúlio Vargas. The first feature film he directed was Rio 40°, which was released in 1955. The film is a chronicle of life in the favelas of Rio de Janeiro, and it influenced several other directors, spurring the Cinema Novo movement. In 1963, Pereira dos Santos was a member of the jury at the 3rd Moscow International Film Festival. In 1981 he was a member of the jury at the 12th Moscow International Film Festival. His most well known film outside Brazil is Como Era Gostoso o Meu Francês (How Tasty Was My Little Frenchman, 1971). It was entered into the 21st Berlin International Film Festival. The film takes place in the sixteenth century and details the alleged cannibalistic practices of the (now extinct) indigenous Tupinamba warrior tribe against the French and Portuguese colonizers of the Brazilian littoral. The film is something of a black comedy about European colonialism—one that makes satirical use of the Brazilian modernist trope of Antropofagia ("cultural cannibalism"), then recently revived by the Tropicalismo movement of the 1960s—as well as a bitter commentary on the historical genocide of the indigenous tribes in Latin America and the gradual destruction of their civilization. His 1994 film The Third Bank of the River was entered into the 44th Berlin International Film Festival. Pereira dos Santos' 2006 film Brasília 18% explores some of the darker aspects of contemporary Brazilian politics such as political corruption, the murder of trial witnesses, and money laundering. Pereira dos Santos was a member of the Brazilian Academy of Letters since 2006.

Өлім

Перейра дос Сантос 2018 жылдың 12 сәуірінде Рио-де-Жанейрода көптеген органдарының жұмысы тоқтауынан қайтыс болды. Ол 89 жасқа толып еді.