Кіріспе

Канададағы денсаулық сақтау жүйесінің болашағы жөніндегі Корольдік комиссия, сондай-ақ Романов есебі деп танылатын бұл комиссия, Рой Романов басшылығымен Канададағы денсаулық сақтау жүйесінің болашағын зерттейтін комитеттік сараптама. Ол 2002 жылдың қараша айында жарияланды. Романов Канаданың денсаулық сақтау жүйесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін кең ауқымды өзгерістерді ұсынды. Ұсынылған өзгерістер комиссияның қорытынды баяндамасында – «Құндылықтарға негіздеме: Канададағы денсаулық сақтау жүйесінің болашағы» – баяндалды, бұл баяндама 2002 жылдың 28 қарашасында Канада Парламентінің Төменгі палатасына ұсынылды. Корольдік комиссияның есебі көптеген мәселелерді қамтығанмен, бастапқы назар Канададағы денсаулық сақтауды қаржыландыруға, әсіресе федералды үкіметтен провинциялық және территориялық үкіметтерге жасалатын трансферттерге қатысты ұсынымдарға шоғырланды. Бұл есеп 2004 жылдың қыркүйегінде маңызды келісімге әкелген федералды-провинциялық/территориялық келіссөздердің келесі кезеңін бастады, нәтижесінде Канада Үкіметі денсаулық сақтау жөніндегі іс-қимыл жоспарын қолдау үшін келесі 10 жыл ішінде қосымша 41 миллиард доллар аударуға келісті. Жаңа қаржыландыру Канаданың денсаулық сақтау трансферті (CHT) арқылы ұсынылатын федералдық денсаулық сақтау қолдауын күшейтуге, сондай-ақ ресурстарды басқа ЭЫДҰ елдерінің азаматтары сияқты канадалықтардың қажетті денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізу үшін күтетін уақытты қысқартуға бағытталған.

Түпкүлгілік мәселесі

Есеп аборигендердің денсаулығын басқарудағы маңызды мәселелерді анықтайды. Кереметі, бұл көбінесе қаржыландырудың жетіспеушілігінен емес, активтерді тиімсіз басқарудан туындайды. Қаржыландыру көздері шашыраңқы және күтім көрсету үшін белгілі бір жүйе құрылмаған. Сонымен қатар, осы қаржыландырудың шашыраңқы болуы мен түрлі абориген қауымдастықтарына қолжетімді күтімнің әртүрлілігіне байланысты теңдік мәселелері бар. Осының нәтижесінде, есеп жаңа әкімшілік процедураларды енгізуді ұсынады. Резервтегі денсаулық сақтауды қолданыстағы жүйеге интеграциялау абориген көшбасшылары арасында кең қолдау таппаса да, қалалық аборигендердің денсаулығы үшін ұсынысқа лайық нұсқа болып табылады. Атап айтқанда, есеп әр түрлі деңгейдегі үкімет пен абориген қауымдастықтарының өкілдерінен құралған әкімшілік орган – Абориген серіктестіктерін құруды ұсынады. Бұл серіктестіктер аймақтық денсаулық сақтау органы сияқты жұмыс істей алады. Олар белгілі бір денсаулық сақтау мақсатына ие ұйым ретінде қызмет етеді, мысалы, қауымдастықтағы халық денсаулығы мен алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру. Серіктестікке осы денсаулық сақтау мақсаттарын іске асыру үшін серіктестік басшылары келіскен тәртіппен федералдық қаражат бөлінеді. Серіктестікте аборигендердің өкілдерінің болуы осы қызметтердің абориген қауымының мәдени қажеттіліктеріне сай келетініне кепілдік береді. Сондай-ақ, серіктестіктер диагностика және мамандандырылған көмек сияқты ресурстарға қол жеткізуді үйлестіру үшін қолданыстағы денсаулық сақтау жүйесімен байланысады. Қалалық жағдайда серіктестік ерікті денсаулық сақтау ұйымы ретінде қызмет етеді, ол алғашқы медициналық көмек және диагностика сияқты нақты денсаулық сақтау мекемелеріне қол жеткізуді үйлестіреді. Серіктестікте абориген қауымының өкілдері де болады, бұл қалалық ортада ұсынылатын қызметтердің аборигендердің мәдени және тілдік ерекшеліктерін ескеретініне кепілдік береді. Серіктестіктер қалалық аборигендердің ерекше қажеттіліктеріне, мысалы, қант диабеті және тәуелділік сияқты мәселелерге байланысты, әсіресе қалалық ортада қажет. Бұдан әрі, серіктестіктер аборигендердің әлеуметтік-экономикалық жағдайы үшін жақтас ретінде әрекет ететін басқа да осындай абориген ұйымдарымен байланысатын қосымша қалалық қоғамдық ұйым ретінде де қызмет ете алады. Романов есебіндегі маңызды тұжырым – денсаулық сақтау бастамалары салық төлеушілер мен пациенттерге есеп беруі керек. Аборигендердің денсаулығы да осыдан өзгеше емес; серіктестіктерді жақыннан бақылау қажет, сондай-ақ олардың денсаулық сақтау нәтижелеріне тигізетін әсерін анықтау қажет. Бұл жаңа тәсіл болғандықтан, саясатта өзгерістер қажет болуы мүмкін.