Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Йоркширдегі өзен, Англия
River in North Yorkshire, England
Англияның Солтүстік Йоркширдегі Үр өзені бастауынан Оуза өзеніне қосылған жеріне дейін шамамен 74 миль (119 км) ұзын. Бұл Уэнслидейлдің негізгі өзені, және ол өзенінің есімімен емес, ауылының атымен аталатын жалғыз ірі аңғар болып табылады. Бұл аңғардың бұрынғы аты – өзен ағып өтетін Йордейл еді. Үр өзені – Дала аймағын Оуза өзеніне құятын көптеген өзендердің және су жолдарының бірі. Үрдің салалары – Суэл және Скелл өзендері.
The River Ure in North Yorkshire, England, is about 74 mile (119 km) long from its source to the point where it becomes the River Ouse. It is the principal river of Wensleydale, which is the only major dale now named after a village rather than its river. The old name for the valley was Yoredale after the river that runs through it. The Ure is one of many rivers and waterways that drain the Dales into the River Ouse. Tributaries of the Ure include the River Swale and the River Skell.
Геология
Жоғарғы Уэнслидейл – Йоредейл жатақтарының үстінде орналасқан, биік, ашық және шалғай, U пішіндес аңғар. Аңғардың солтүстік бөлігінде еңіс көлбеу, ал оңтүстікке қарай тік болады. Өзеннің екі жағында мұздық дөңгелектері орналасқан, өзеннің тереңдігі аз, бірақ ағысы жылдам. Көптеген арналар өзенді сумен толықтырады, олар негізінен орманды жерлерді кесіп өтеді және қой шаруашылықтарынан бастау алады. Settle-Carlisle темір жолы аңғардың батыс жағымен өтеді. Ортаңғы Уэнслидейл – Үлкен Скара әктасынан тұрады, оның астында аңғардың беткейлерін құрайтын Йоредейл жатақтары жатыр, олар сатылы әктас жартастармен белгіленген. Аңғардың төңіргі бөлігі мұздық қалдықтары мен мореналардан құралған. Бұл жерде өзен кең, тасты арнада ақырын ағып жатыр. Бұл аймақтағы төрт салалы аңғар бірнеше сарқыраманың пайда болуына себепші болады. Төменгі Уэнслидейл – ортаңғы Уэнслидейлдің кеңейтілген нұсқасы, өзен платформалы сарқырамалардың үстінде Айсгартта айқын төмендейді. Аңғардың жағалаулары көбірек орманды болып келеді. Миддлхэмнен бастап өзен қалыпты, ересек өзенге айналады және оңтүстік-шығысқа қарай ағып бара жатқанда кең иістермен иреліп өтеді.
Upper Wensleydale is a high, open, and remote, U shaped valley overlying Yoredale Beds. The gradient is gentle to the north end of the valley, becoming steeper further south. Glacial drumlins lie either side of the river, which is shallow but fast flowing. The river is fed from many gills cutting through woodland and predominantly sheep farmsteads. The Settle to Carlisle railway runs along the western side of the valley here. Mid Wensleydale is made of Great Scar limestone under Yoredale beds that make up the valley sides, which are marked with stepped limestone scars. The valley floor is made from glacial drift tails and moraine. The river here is broad and gently flowing in meanders in a stony channel. The four tributary valleys contribute to several waterfalls in this area. Lower Wensleydale is a broader version of mid Wensleydale with the river gently meandering until it drops significantly at Aysgarth over the platformed waterfalls. The valley sides become increasingly wooded. From Middleham onwards, the river is a typical middle aged river and meanders in wider arcs as it flows south east.
Тарих
Аңғар тас дәуірінен бері қоныстанған. Қола және темір дәуірлерінен қалған жер қазбалары мен басқа да артефакттардың мысалдары Хоустағы Дейлс ауылдық мұражайында көрініс тапқан, ал римдіктер Бэйнбриджде бекініс салған. Аңғардағы жер-су атаулары қоныстанған халықтардың түрлерін көрсетеді, мысалы, "тон" және "сетт" сияқты жалғаулары бар англдар мен норвегтер. Орта ғасырларда аңғардың жоғарғы бөлігі негізінен Мидлхэм қамалы мен Джерволькс аббаттығына қарасты мал өсіру аймағы болған. 1751 жылы Ричмондтан Ланкастерге дейінгі жол салынды, ол бастапқыда Бэйнбриджден Рим жолымен жүрген. 1795 жылы ол Хоуске қарай аңғар бойымен бұрылып, қазіргі B6255 Инглтонға баратын Уиддейл бағытын алды. Жақында, 1990 жылы Айсгарт сарқырамасы "Робин Гуд: Кішкентай Джонмен шайқас" фильмінде Робин Гуд пен Кішкентай Джонның айқасының түсірілім орны ретінде пайдаланылды. Сондай-ақ ол 1992 жылғы "Уторлинг Хайтс" фильмінде және 1984 жылғы "Жан-жануар" телесериалында да көрсетілді.
The valley has been inhabited since prehistoric times. Examples of earthworks and other artifacts from the Bronze and Iron Ages can be seen in the Dales Countryside Museum in Hawes, and the Romans built a fort at Bainbridge. Place names in the valley denote the different types of settlers, such as Angles and Norse with typical suffixes such as "ton" and "sett". During medieval times, much of the upper dale was sheep country belonging to Middleham Castle and Jervaulx Abbey. In 1751, the Richmond to Lancaster Turnpike was created and originally followed the Roman road from Bainbridge. In 1795, it was diverted along the valley to Hawes and took the Widdale route, now the B6255 to Ingleton. More recently in 1990, Aysgarth Falls was used as a location in Robin Hood, Prince of Thieves, in the scene where Robin Hood fights Little John. It also featured in the 1992 film of Wuthering Heights and the 1984 TV miniseries, A Woman of Substance.
Экономика
Ауыл шаруашылығы (соның ішінде сүт өндірісі), туризм және карьерлер – аңғардың қазіргі заманғы экономикасының негізгі тірегі. Хоустың сүт зауытында Вэнслидейл ірімшігі өндіріледі. Сыра қайнату Машамдағы Black Sheep және Theakston сыра зауыттарында жүргізіледі. Көптеген белгіленген жаяу жолдар мен ашық далалар бар. Пеннин жолы Хоуз қаласынан өтеді. 1772 жылдың қаңтарында Рипон каналына кеме жүруге мүмкіндік ашылды. 1846 жылдың қаңтарында Лидс және Тирск темір жолы осы каналды сатып алды. Каналға қарауға немқұрайлы қаралып, лай жинамау салдарынан кемелерге аз жүк тиеуге тура келді. 1860 жылдары сауда қысқа мерзімге өркендеді, бірақ содан кейін тағы да төмендеді. 1892 жылға қарай Боробриджден артыққа ешқандай кеме өтпеді, ал Солтүстік-Шығыс темір жолы Боробриджден жоғарыдағы су жолының пайдаланылуын тоқтату үшін шаралар қолданды. Бүкіл канал үшін жауапты орган қазір Canal & River Trust болып табылады.
Farming (including dairying), tourism, and quarrying are the mainstays of the modern economy of the valley. The dairy at Hawes produces Wensleydale cheese. Brewing takes place in Masham at the Black Sheep and Theakston Breweries. Many waymarked footpaths and open countryside are seen. The Pennine Way passes through Hawes. Navigation to the Ripon Canal was opened in January 1772. The Leeds and Thirsk Railway bought the navigation in January 1846. The navigation was neglected, and the lack of dredging resulted in boats having to be loaded with less cargo. A brief upturn in trade occurred in the 1860s, but the decline continued after that. By 1892, no traffic proceeded past Boroughbridge, and the North Eastern Railway took action to prevent the waterway above Boroughbridge from being used. The navigation authority for the whole navigation is now the Canal & River Trust.
Табиғат тарихы
Аймақтың әртүрлі орталарында өсімдіктердің әр түрлі түрлері өседі, мысалы, жусан гүлі, тамыржеміс, пинут және сарыбас. Бұл аймақта кездесетін басқа да түрлер – орман анемондары, меншік гүлдері, алтынжапырақ, қызғылт орхидеялар, ковслипс және жұпар гүл. Кейбір өсімдіктер, мысалы, көктемгі құмшаң, қорғасын кенін өндіру болған жерлерде де өсе алды. Аңдардан – бадджерлер, еліктер, қызыл түлкілер және қояндар көптеп кездеседі. Аймақта кездесетін құстардың ішінде – алтын қызылқұйрықтар, қарақаралар және теңіз торғайлары бар. Сонымен қатар, бұл жерде қоңыр форель, шырыш, барбел, жайын, роач және шабақ табарсыздар да тіршілік етеді.
The differing habitats of the area have their own populations of flora such as cranesbill, bistort, pignut, and buttercup. Other species that can be seen in the area are wood anemones, violets, primroses, purple orchids, cowslips, and herb paris. Some plants, such as spring sandwort, have managed to grow where lead mining took place. Large populations of badgers, roe deer, red foxes and rabbits occur in the valley. Among the variety of birds that can be seen in the valley are golden plovers, curlews, and oystercatchers. brown trout, grayling, barbel, chub, roach, and perch.