Кіріспе

Швейцариялық мүсінші Ханс Жозефсон (1920 жылдың мамырында дүниеге келген – 2012 жылдың 20 тамызында қайтыс болған) – швейцариялық мүсінші.

Өмірбаян

Жозефсон Шығыс Пруссияның Кенигсберг қаласында (қазіргі Калининград) дүниеге келген. Онда ол бастауыш мектепті бітіріп, 1937 жылы орта мектепті аяқтады. Сол жылы ол туған жерін тастап, өнерді оқу үшін шағын стипендия алып Флоренцияға көшті. Яһуди тегіне байланысты ол көп ұзамай Италиядан қашып Швейцарияға баруға мәжбүр болды. 1938 жылы Цюрихке келген ол мүсінші Отто Мюллердің шәкірті болды. 1943 жылы Жозефсон алғашқы ательесін ашты, ал 1964 жылдан бастап Швейцарияда жеке көрмелерін өткізе бастады. 1964 жылы Швейцария азаматтығын алды. Жозефсонның туындылары 1990 жылдардың соңында кеңінен таныла бастады. 2002 жылы Амстердамдағы Stedelijk мұражайы оған үлкен жеке көрме арнады. 2003 жылы Жозефсон Цюрихтің өнер сыйлығына ие болды. Одан кейін бірнеше топтық және жеке көрмелер ұйымдастырылды, оның ішінде Кёльндегі Diözesanmuseum Kolumba (2005) және Париждегі Palais de Tokyo (2007) мұражайларында. 2008 жылы Франкфурт-на-Майндағы MMK Museum für Moderne Kunst Жозефсонның туындыларының ірі жеке көрмесін өткізді. 2000 жылдан бері Жозефсонның шығармашылығы халықаралық деңгейде де бейнелеу өнеріне елеулі үлес ретінде танылып келеді. Ханс Жозефсонның туындыларының тұрақты инсталляцияларын Швейцарияның Тессин кантонындағы La Congiunta мұражайында көруге болады, ол Питер Мэркли мен Стефан Беллвальдердің жобасымен салынды және 1992 жылы ашылды. 2003 жылы Швейцарияның Сент-Галлен қаласында Kesselhaus Josephsohn ашылды, онда туындылардың үнемі жаңарып отыратын таңдауы ұсынылады. Сонымен қатар, Kesselhaus Жозефсонның туындыларын сақтау және мұрағат ретінде қызмет етеді, ол Ханс Жозефсонның туындылары құйылатын Санкт-Галлендегі Kunstgiesserei St. Gallen мұражайының жанында орналасқан. Ханс Жозефсонды Galerie Felix Lehner және Galerie Max Hetzler өкілдік етеді.

Шолу

Джозефсонның мүсіндері кеңістіктегі көлем ретінде адам фигурасына назар аударды. Карьерасының басынан бастап ол модельден бастап мүсіннің ең уақытсыз, тұрақты тақырыптарында жұмыс істеді: адам кейпінің бейнелері, тұрып, отырып, жатып, портрет басында немесе жартылай фигураларда жұмыс істейді, гипстен жасалған, кейбіреулері кейін қоладан құйылған. Джозефсонның суреттері кез келген портрет сияқты жекелендіруден айырылған. Олар қарапайымдылығымен ерекшеленеді, адам денесінің қарапайым поздарымен ғана шектеледі. Тұрақтылыққа ұмтылыс маңызды рөл атқарады: «Менің фигураларым өзінің көрінісінде де, тұрған қалыбында да берік болуы керек», – деді Джозефсон, «Кез келген сюжеттік қимыл орынсыз». Оның туындылары тарихқа дейінгі дәуірді, ежелгі тас стелаларды және роман стиліндегі фигураларды еске салады. Джозефсонның сүйікті жұмыс материалы – гипс. Ол оны идеал деп тапты, себебі ол тікелейлік пен спонтандылыққа мүмкіндік береді, ал олардың екеуі де Джозефсонның жұмыс процесі үшін қажет болды. Гипс оған материалды қайта-қайта қосуға немесе алып тастауға мүмкіндік берді. Жұмыс процесінің тікелейлігі тек фигуралардың зор өміршеңдігінде ғана емес, сонымен қатар осы процестің қалдырған іздерінде де көрінді. Мысалы, суретшінің материалды қалыпқа келтіруге тырысқан кезде саусақ іздері бетте қалады. Оның адам фигурасын суретшілік тұрғыдан зерттеуі жеке тәжірибесімен әсер етті және анықталды, ол суретші ретінде, ең алдымен, студиядағы күнделікті жұмысынан, сондай-ақ өміріндегі адамдармен қарым-қатынасынан қалыптасты. Ол өзінің үлгілерін жеке өмірінен тапты: олар көбінесе достары, туыстары, көбінесе әйелдер, көбінесе өмірлік серігі болды. Нақты адамдар осы жұмыстың және формаларды іздеудің бастауы болды, бірақ оның туындыларында портреттік сипат немесе жеке ерекшеліктер кездеспейді. Сондықтан, Джозефсонның үлгілерін жеке танитындар үшін де, тиісті жұмыстарды қарағанда, олардың есіне ештеңе түспейді.