Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1899 жылғы Екінші Самоа азамат соғысын аяқтаған шарт
1899 treaty ending the Second Samoan Civil War
1899 жылғы үшжақты конвенция Екінші Самоа азамат соғысын аяқтады, нәтижесінде Самоа архипелагы Германия колониясы мен АҚШ территориясы ретінде ресми бөлінді. 1899 жылғы үшжақты конвенцияға дейін 1887 жылғы Вашингтон конференциясы, 1889 жылғы Берлин шарты және 1899 жылғы Самоа туралы ағылшын-неміс келісімі болған.
The Tripartite Convention of 1899 concluded the Second Samoan Civil War, resulting in the formal partition of the Samoan archipelago into a German colony and a United States territory. Forerunners to the Tripartite Convention of 1899 were the Washington Conference of 1887, the Treaty of Berlin of 1889, and the Anglo German Agreement on Samoa of 1899.
Конвенцияға дейінгі саясат
1870 жылдары заманауи экономикалық жағдайлар толыққанды орнығып, самоалықтар арасында қабылданды. Самоада шетелдік бизнес мүдделерінің қалауынша манипуляциялай алатын, минималды үкімет болды. 1878 жылы АҚШ Самоамен достық шарт жасасқаннан кейін, Германия 1879 жылы АҚШ-пен бірдей самоалық топпен өзінің ең жақсы ұлт шарты туралы келісімге келді. Ал 1879 жылдың соңында қарсыласатын топпен ағылшын-самоалық шарт аяқталды. Самоадағы ақтар арасындағы дау-жанжалдар мен жергілікті топтар арасындағы қақтығыстар тарап таңдауға әкеліп соқты, бұл заманауи қару-жарақтардың енгізілуімен қаны төгілген соғысқа ұласты.
By the 1870s, modern economic conditions were well established and accepted by the Samoans, who had just enough of a government that could be manipulated at will by the foreign business interests in Samoa. After the United States concluded a friendship treaty with Samoa in 1878, Germany negotiated her own Favorite Nation Treaty in 1879 with the same Samoan faction as the U. S., while later in 1879 the Anglo Samoan treaty was completed with a rival faction. Contentions among the whites in Samoa, plus native factional strife led to side choosing that became deadly warring with the introduction of modern weapons.
1887 жылғы Вашингтон конференциясы
Кейбір мәселелерді шешу мақсатында 1887 жылғы маусымда АҚШ, Германия және Ұлыбритания Вашингтонда конференция өткізуге келісті. Бірақ тараптар арасындағы қатысты келіспеушіліктерге байланысты конференция нәтижесіз аяқталды. Үш елдің азаматтары мен олардың жергілікті топтасқан одақтастары арасындағы қақтығыс, 1889 жылғы Апия дауылымен жұмсалды, ол соғысқа дейін жеткен әскери кемелерді қиратты.
To attempt to resolve some of the problems, the United States, Germany, and the United Kingdom agreed to a conference in Washington in June 1887. After the surfacing of serious disagreements among the parties, the conference adjourned without results. Fighting by nationals of the three powers with their factional local allies led to a conflict that was only tempered by the Apia hurricane of 1889 that wrecked warships on the verge of hostilities.
1889 жылғы Берлин шарты
Ақыры жағдайдың ауырлығы мойындалды және Германияның сыртқы істер министрі граф Герберт фон Бисмарк (канцлер Отто фон Бисмарктың ұлы) 1887 жылы тоқтатылған Вашингтон конференциясын қайта шақыруды ұсынды. 1889 жылы сәуірде ол АҚШ және Ұлыбритания өкілдерін Берлинге шақырды. Бисмарктың прагматикалық көзқарасы келісімге қатысушылардың өмірін, мүлкін және саудасын қорғауды ұсынды, ал жергілікті үкімет пен олардың тұрақсыз "басшыларын" самоалықтарға қалдырды, британдықтар оған келісті. АҚШ жергілікті құқықтарды сақтай отырып, үш елдің билігін қалады. 1889 жылғы Берлин шартында еуропалық/американдық бас судья, Апия қалалық кеңесі және "жергілікті тұрғындардың өз басшыларын немесе патшаларын сайлауға еркін құқығы" бар бірлескен протекторат немесе кондоминиум жарияланды. Осылайша, келісімге қол қоюшы ретінде самоалық тәуелсіз үкіметті мойындады. Жергілікті патшалық тұлға тағайындалғаннан кейін (және, тәртіпсіздіктерден кейін, қалпына келтірілгеннен кейін) басқа басшылар көтеріліс жасап, азаматтық соғыс басталды. XIX ғасырдың соңында үш державаның үкіметтері келісімнің сәтсіздігін ашық мойындады, себебі Самоадағы басты тұлғалар өз мүдделері үшін тікелей әрекет етіп, көбінесе кондоминиумның лауазымды тұлғаларын ескермеді.
The seriousness of the situation was finally recognized and German foreign minister Count Herbert von Bismarck (chancellor Otto von Bismarck's son) proposed to reconvene the adjourned Washington conference of 1887. He invited U. S. and British representatives to Berlin in April 1889. Bismarck's pragmatic approach proposed protection for life, property, and commerce of the treaty participants and relegated native government and their unstable "kings" to the Samoans, with which the British concurred. The United States insisted on a three powers authority while preserving native rights. In the Treaty of Berlin of 1889 thus a joint protectorate or condominium was declared, with a European/American chief justice, a municipal council for Apia, and with the "free right of the natives to elect their Chief or King" as the signatory to the act, thus the treaty professed to recognize a Samoan independent government. No sooner was the native royal figurehead appointed (and, after disturbances, restored), than the other chiefs rebelled, and civil war ensued. By the end of the 19th century, the failure of the arrangement was freely admitted by the governments of the three powers, since the principal protagonists in Samoa acted directly for their own respective interests, frequently overruling the officials of the condominium.
1899 жылғы үшжақты конвенция
Германия үкіметі "Самоаға халықаралық бақылаудың көрегендіксіз және іс жүзінде мүмкін емес екеніне сенгенін ешқашан жасырмады және оны толығымен жоюға бағытталған дипломатиялық қадамдар сериясын бастады". Сәуірде Ұлыбритания үкіметі Германия, АҚШ және Ұлыбританиядан құралған бірлескен комиссия құруға келісті. Самоа жөніндегі бірлескен комиссияға жергілікті билік органдарын жоққа шығарып, мәселелерді шешуге толық өкілеттік берілді. Олардың мамыр айында келгені әскери қимылдарды тиімді тоқтатуға әкелді. Шілде айына қарай комиссия аралдарды бөлу қажет деген шешімге келді, себебі бірлескен басқарудың жалғасуы мүмкін емес еді. Америкалық комиссар Бартлетт Трипп президент Маккинли және басқалардың пікірін қолдады, яғни Америка Құрама Штаттары Тутуила және оның Паго-Паго портын өздерінде қалдыруы керек. Самоаның бөлінуі бұл кездегі басым түсінік болғандықтан, Америка Құрама Штаттары Ұлыбритания мен Германияның алдын ала келісімге келуіне ешқандай қарсылық білдірмеді. Ұлыбритания сол кезде Екінші Бур соғысына қатысып жатқандықтан, келіссөздерде әлсіз жағдайда деп есептелді; алайда, Германияның келіссөздерді аяқтау және Батыс Самоа аралдарын өз отарлық империясына қосуға деген ықыласы, келісімде айқын көрініс тапқан теңгерімдеуші күшке ие болды. Қайзер Вильгельм II 1899 жылғы қарашада Англияға сапар шегуге шақырылды және оның үкіметі Самоа жөніндегі келісім оның Ұлыбританияға аттануынан бұрын жасалуын талап етті. 9 қарашада Лондонда келісімге қол жеткізілді және 14 қарашада қол қойылды. Осылайша, бұл ағылшын-неміс келісімі, АҚШ-пен болған жасырын келісіммен бірге, Самоаның бөлінуіне себеп болды. Қалғаны – үш державаның АҚШ-тың келісімді мақұлдауын қамтамасыз ету үшін үшжақты конвенцияны келісу болды. 1899 жылғы үшжақты конвенция тиісінше құрылды және құжаттарға 1899 жылғы 2 желтоқсанда Вашингтонда АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Хей, Германияның АҚШ-тағы елшісі Барон Теодор фон Холлебен және Ұлыбританияның АҚШ-тағы елшісі сэр Джулиан Паунсфоте қол қойды, ал ратификациялар 1900 жылғы 16 ақпанда алмастырылды.
The German government "had never made a secret of their belief that international control of Samoa was visionary and impractical and they began a series of diplomatic moves intended to eliminate it altogether." In April the British government agreed to the formation of a joint commission of Germany, the US and the UK on the matter. The Joint Commission on Samoa was given authority to supersede local authorities and settle matters. Their arrival in May effectively ended hostilities. By July the commission had decided that the islands must be partitioned, as continued joint rule was infeasible. The American commissioner Bartlett Tripp endorsed the view of President McKinley and others that the United States should retain Tutuila and its harbor of Pago Pago. With partitioning of Samoa by then the prevailing understanding, the United States expressed no objections to Britain and Germany coming to a preliminary agreement. The United Kingdom was then embroiled in the Second Boer War and therefore viewed as in a weakened bargaining position; however, the German desire to rapidly conclude the negotiations and bring the western Samoan islands into their colonial empire had a balancing effect that was clearly evidenced in the agreement as signed. Kaiser Wilhelm II had accepted an invitation to visit England in November 1899 and his government insisted that an agreement on Samoa should be concluded before his departure for Britain. A settlement was reached at London by 9 November and signed on 14 November. It was therefore this Anglo German agreement on Samoa in tandem with the informal understanding with the United States that partitioned Samoa. It only remained for the three powers to negotiate a tripartite convention in order to secure the approval of the United States to the whole agreement. The Tripartite Convention of 1899 was duly constituted and documents were signed at Washington on 2 December 1899 by the U. S. Secretary of State John Hay, Baron Theodor von Holleben, German ambassador to the United States, and Sir Julian Pauncefote, British ambassador to the United States, with ratifications exchanged on 16 February 1900.
Кітаптар тізімі мен сілтемелер
Коутс, Остин. Батыс Тынық мұхиты аралдары. Лондон: Х. М. Қағазханалық кеңсе. 1970 жыл. Гилсон, Р. П. Самоа 1830–1900, Көпмәдени қоғамның саясаты. Мельбурн: Оксфорд университетінің баспасы. 1970 жыл. Грей, Дж. А. С. Америка Самоасы, Америка Самоасының тарихы және АҚШ Әскери-теңіз басқаруы. Анаполис: АҚШ Әскери-теңіз институты. 1960 жыл. Райден, Джордж Герберт. Самоаға қатысты Америка Құрама Штаттарының сыртқы саясаты. Нью-Йорк: «Октагон кітаптары». 1975 жыл. (Йель университетінің баспасымен арнайы келісім бойынша қайта басылды. Алғаш рет Нью-Хейвенде: Йель университетінің баспасында жарияланды. 1928 жыл.) Таунсенд, Мэри Эвелин. Қазіргі заманғы неміс отаршылдығының бастаулары, 1871–1885. Нью-Йорк: Колумбия университетінің тарих, экономика және мемлекеттік құқық бойынша зерттеулері, IX том. 1921 жыл.
Coates, Austin. Western Pacific Islands. London: H. M. Stationery Office. 1970. Gilson, R. P. Samoa 1830 1900, The Politics of a Multi Cultural Community. Melbourne: Oxford University Press. 1970. Gray, J. A. C. Amerika Samoa, A History of American Samoa and its United States Naval Administration. Annapolis: United States Naval Institute. 1960. Ryden, George Herbert. The Foreign Policy of the United States in Relation to Samoa. New York: Octagon Books. 1975. (Reprinted by special arrangement with Yale University Press. Originally published at New Haven: Yale University Press. 1928.) Townsend, Mary Evelyn. Origins of Modern German Colonialism, 1871 1885. New York: Vol. IX of Columbia University Studies in History, Economics, and Public Law. 1921.