Кіріспе

Құстар туысы

Неофема туысы – алты немесе жеті түрі бар Австралия туысы. Олар кішкентай, көңілсіз жасыл түсті тотықтар, басқа түстердің дақтарымен ерекшеленеді және көбінесе шөп тотықтары деп аталады. Туыстың жыныстық дихроматизмі бар, аталықтарының түстері ашық.

Таксономия

Кейде кең құйрықты тотықтар бір тұқымдас ретінде қарастырылады. Осы жағдайда Неофема және Бурк тотығы Неофемини тайпасында біріктіріледі. mtDNA тізбектік деректері (Miyaki et al. 1998 ж.) бұл мүмкін екенін көрсетеді, бірақ екіншісі, әдетте, дұрыс емес. Керісінше, бұл топқа жақын туыстар, мысалы, бүркіт және Пезопорус жер тотықтары да кіруі керек. Дегенмен, Джозеф және авторлар (2011) Неофеманың Бурк тотығымен және жер тотықтарымен байланысты екенін, сондай-ақ Пезопорини тайпасының бөлігін құрайтынын анықтады, бірақ олар бүркітпен туыс емес. 2021 жылы жарияланған митохондриялық ДНК талдауы Бурк тотығының және қалған Neophema тотықтарының ата-тегі шамамен 6,4-8 миллион жыл бұрын екіге бөлінгенін көрсетті; Neophema желісі тағы да екіге бөлінді, бірі көк және қызыл кеуделі тотықтарға, ал екіншісі қалған төрт түрге әкелді. Осы төрт түрдің ішінде сарықарны тотығының ата-тегі бірінші болып бөлінді, содан кейін әдемі тотық, ал көк қанатты және тас тотығы ең жақын туыстар болып қалды.

Құс шаруашылығы

Қызыл кеуделі тотықұс, түркіз тотықұс және нәзік тотықұс – бәрі де тұтқындықта жиі өсіріліп, көбейтіледі, соның салдарынан ерекше түс формалары пайда болады. Осы туысқа жататын құстарды ұстау оңай емес, себебі олар нәзік болып, көзге көрінбейтін себептермен өліп кетуі мүмкін, сондай-ақ күштірек құс достарының қысымына немесе ауруларға ұшырайды. Бұл тұтқында көбейту жұмыстарын қиындатады, мысалы, өте сирек кездесетін қызғылт ішкі тотықұс жағдайында. Олар әрі қарай "жаңадан бастаушыларға арналған құстар" емес, егер оларға кең құс үйі берілмесе, онда олар жақсы өмір сүре алмайды. Жұп немесе жеке құсты қақпаққа қоюға болады, бірақ оларды жиі ұшырып, адамдармен араластырмаса, олар жалқау және денсаулығы нашар болады. Жбайы құстардың саудасы қатаң шектеледі, кез келген жағдайда оларды алудан бас тарту керек, өйткені оларды құс үйіне бейімдеу өте қиын. Тіпті тәжірибелі құс шаруалары үшін де жбайы құстарды бірнеше айдан артық тірі ұстау мүмкін емес. Тұтқындықта өсірілген бірнеше түрдің құстары бар, олар әлдеқайда төзімді, бірақ тәжірибесіз құс шаруалары олардан сақтануы керек. Австралияда және халықаралық деңгейде танымал Неофема құстарын құс шаруашылығы әдебиетінде кейде 'шөптік парақайлар' деп атайды. Ең оңай көбейтілетіндері – Бүркі тотықұсы (Неофема ретінде), қызыл кеуделі тотықұс (N. splendida), түркіз тотықұс (N. pulchella) және нәзік тотықұс (N. elegans). Ең қиын және сирек кездесетін тұтқын – тас тотықұсы (N. petrophila). Бүркі тотықұсынан басқалары көбінесе жасыл түсті құстар болып ерекшеленеді. Қызғылт ішкі тотықұс сирек кездесетіндігі және заңдық шектеулерге байланысты коммерциялық саудаға шығарылмайды.