Шотландия таулы аймақтарындағы картоп ашаршылығы және эмиграция (1846-1857)

Кіріспе

Шотландияның таулы аймақтарындағы ірі аграрлық дағдарыс 1846-1857 жылдардағы Таулы картоп ашаршылығы (Gaiseadh a' bhuntàta) – 19 ғасырдағы таулы және Шотландия тарихының (1846 жылдан шамамен 1856 жылға дейін) кезеңі. Осы кезеңде Хебрид аралдары мен Батыс Шотландия таулы аймақтарының (Gàidhealtachd) ауыл шаруашылығы қауымдастықтары картоп егінін (олар оған тым тәуелді болған) қайта-қайта картоп шіруінен зардап шекті. Бұл 1840 жылдардың ортасында Солтүстік Еуропаны қамтыған, картоп шіруінен туындаған кең ауқымды азық-түлік дағдарысының бір бөлігі болды. Оның ең танымал көрінісі – Ұлы Ирландия ашаршылығы. Бірақ, Ирландиядағы ашаршылықпен салыстырғанда, бұл ашаршылық әлдеқайда аз ауқымды болды (қауіп төңкерген халық саны ешқашан 200 000-нан аспады, көбінесе одан да аз болды) және одан аз адам қаза тапты. Себебі, Ұлыбританияның қалған бөлігі жылдам және ірі көлемде қайырымдылық көмек көрсеткенінің арқасында салыстырмалы түрде аз аштық болды. Дегенмен, қайырымдылық көмек көрсету шарттары оның алушыларының арасында кедейлік пен нашар тамақтануға әкелді. Үкімет жүргізген тергеулер көрсеткендей, Канада мен Австралияға көшіп кету арқылы қауіпті аймақтағы халық санын азайтудан басқа қысқа мерзімді шешім болған жоқ. Таулы жерлердің жер иелері 16 000-нан астам жалға алушыларының көшіп кетуін ұйымдастырып, оларға жол ақысын төледі, ал тағы да бірқатар адамдар өздерінің жол ақысын төледі (саны белгісіз). Дәлелдерге сүйенсек, ашаршылықтан зардап шеккен аймақтан түңғыш рет кеткен таулықтардың көпшілігі Шотландияның басқа аймақтарына емес, эмиграция арқылы кеткен. 1841-1861 жылдар аралығында Батыс Шотландия таулы аймақтарының халықтың шамамен үштен бірі эмиграция жасаған деп есептеледі.

Кроктинг аймақтарының осалдығы

18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында Таулы өңірдегі қоғам күрт өзгерді. Таулы өңірдің шығыс шетіндегі егістік жерлердің көп бөлігі отбасылық шаруашылықтарға бөлінді, олар шаруаларды (өздерінің жеке меншігіндегі шағын жерлері бар, бірақ олардың өмір сүруіне жеткіліксіз) және жерсіз жұмысшыларды (құттарлар) жұмысқа алды, олар кейде жұмыс берушілерінен немесе шаруалардан шағын жерді жалға алатын. Экономика Төмендіктерге ұқсас бола бастады, олардың жақындығы әртүрлі ауыл шаруашылығының дамуына мүмкіндік берді және ынталандырды. Төмендіктерге жақындығы осы аймақтардан халықтың үнемі азаюына соқтырды. Жер иесі оны дамытуды қалады. Сол кездегі бір жазушының пікірінше, шаруаның отбасы аштықтан құтылу үшін жылына 200 күннен астам уақытын шаруашылықтан тыс жұмыстарда өткізуге мәжбүр болар еді. Британ үкіметі егін нашар болғанын ерте байқады. 1846 жылдың тамыз айының соңында жер иелері үкіметтен көмек сұрады, бірақ жер иелеріне тікелей субсидиялар берілген жоқ, себебі бұл оларды пәтерлеушілерге қатысты жауапкершіліктен босатар еді. Қазынашылықтың көмекші хатшысы Сэр Чарльз Тревелян (бұл ведомстводағы жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер) басшылық етті. Үкіметтің мүмкіндіктері 19 ғасырдың ортасындағы қалыпты көзқарастармен шектелді: араласуды барынша азайту және нарықтың табиғи күштерін бұзбауға үлкен мән беру. Осы басым экономикалық теориялардың шектеулеріне қарамастан, Тревелян 1846 жылдың қыркүйегіндегі хатында "халыққа ешқандай жағдайда аштықтан өлуге рұхсат етілмейді" деп нақты айтты. Үкіметтің алғашқы қадамы – жоғарғы алқап иелерінің пәтерлеушілеріне аштықтан көмек көрсету міндеттерін орындауын қамтамасыз ету болды. Жер иелерінің реакциясы әртүрлі болды. Кейбіреулерінде осы үшін жеткілікті ресурстар мен ниет болды. Басқалары, әдетте, қалған мұрагерлік жер иелері, қиын қаржылық жағдайда болды және күткендерін орындауға тырысты, олардың кейбіреулері мұны істей алмайтындарын мойындағысы келмеді. Соңғы топқа жататын, пәтерлеушілеріне көмек көрсетуге мүмкіндігі болған, бірақ оны жасамайтын жер иелері үкімет тарапынан қысымға ұшырады. Жоғары лауазымды көмекшілер олардың меншіктерін жеке тексерді (мұндай көлік үшін Корольдік теңіз флотында бу кемесі болды). 1846 жылдың қысында әлі де мойынсұнбағандарға ресми талаптар қойылды. Үкімет көрсеткен көмек шығындарын өтеу үшін, тіпті проблемалық алқаптардың бір бөлігін сату қаупі де болды. 1847 жылдың жазында тіпті әйгілі полковник Джон Гордон Клунидің өзі де аға көмекші офицер Сэр Эдвард Пайн Кофин тарапынан ең нашар жер иелерінен асып түскені мойындалды. Үкімет 1846 жылдың қысында Портри мен Тобермориде екі астық қоймасын ашты және зардап шеккен аймақтарда көмекші офицерлер тобын орналастырды. Қоймалар ұнды тек нарықтық бағамен сатты, себебі субсидияның кез келген белгісі еркін нарық қағидаттарына қайшы келетін. Алайда, қоймаларды құру мақсаты – жергілікті тапшылықтарға байланысты бағаның өсуіне жол бермеу болды, осылайша қазіргі саяси экономика көзқарастарына сәйкес келетін практикалық, қажетті шараларды таңдаудағы қиындық көрсетілді. Қолданыстағы заңнама көмек көрсету жолдарын табу үшін зерттелді. Үкіметтің рөлін кеңейтуден қорқып, жаңаша шаралар қолданылмады. Кедейлер инспекторларына мұқтаж отбасыларға уақытша көмек алушыларға тамақ беруде белгілі бір еркіндік берілді. Қазіргі заңның кеңінен қолданылуы – жер иелерін Дренаж және қоғамдық жұмыстар туралы заңға сәйкес несие алуға белсенді түрде ынталандыру болды. Өтініш беру процесін жеңілдеткеннен кейін, бұл ақша жер иелеріне бағытталды, олар өздерінің пәтерлеушілерін жерді жақсарту үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Еркін шіркеудің ерікті күш-жігерінен кейін 1846 жылдың желтоқсан айында Эдинбургте және 1847 жылдың қаңтарында Глазгода көмек комитеттері құрылды. 1847 жылдың ақпан айында еркін шіркеу мен Эдинбург пен Глазго топтары бірігіп, Таулы өңірге көмек көрсету жөніндегі орталық басқарма құрды. 1847 жылдың соңына қарай көмек комитеттері көмек жұмыстарын қолдау үшін шамамен 210 000 фунт стерлинг (2018 жылғы шамамен 17 миллион фунт стерлингке тең) жинады. Төмендіктердің жылдам әрекет етуі (және проблеманың салыстырмалы түрде кішкентай болуы) Шотландиядағы аштықпен күресу бағдарламалары Ирландиядағыдан жақсы ұйымдастырылған және тиімді болды. Ирландиядағыдай, Шотландиядан да азық-түлік экспортталуына тыйым салынбады, және Инвернесс, Уик, Кромарти және Инвергордон қалаларында жергілікті порттардан астық немесе картоп экспортталуына қарсы наразылықты басу үшін әскерлер қолданылды.

Over the late 18th and early 19th century, Highland society had changed greatly. On the eastern fringes of the Highlands, most arable land was divided into family farms with employing crofters (with some land held in their own right, insufficient on its own to give them an adequate living) and cottars (farm workers with no land of their own, sometimes sub let a small patch of land by their employer or a crofter). The economy had become assimilated to that of the Lowlands, whose proximity allowed and encouraged a diverse agriculture. Proximity to the Lowlands had also led to a steady drain of population from these areas.) the landlord wished to develop. A contemporary writer thought that a crofter would have to do work away from his holding for 200 days a year if his family were to avoid destitution. The British government took early notice of the crop failure. They were approached for assistance by landowners at the end of the summer of 1846, but any direct subsidies to the landlords were ruled out, as this would have relieved them of their responsibilities to their tenants. Sir Charles Trevelyan, the Assistant Secretary to the Treasury (effectively the senior civil servant at this department) provided the lead. The government was restricted by the common attitudes of the middle of the 19th century: minimal intervention, and there was deep concern to avoid upsetting the free play of normal market forces. Despite the constraints of these ruling economic theories, Trevelyan made completely clear that "the people cannot, under any circumstances, be allowed to starve" in a letter of September 1846. The government's first action was to ensure that Highland landlord met their responsibilities to provide famine relief to their tenants. Landlord response varied. Some had both the resources and the willingness to do this. Others, typically among the remaining hereditary landowners, were in perilous financial conditions and struggled to meet expectations, some of them being in denial about their lack of ability to do so. The last class, those who had the means to fund relief for their tenants, but chose not to, were put under substantial pressure by the government. Senior relief officers made personal inspections of their properties (the Royal Navy had a steamer to provide transport for this). Formal exhortations were made over the winter of 1846 to those who still did not comply. Threats were added that the government would recover the costs of relief they had provided, even by selling part of the problem estates. By the summer of 1847, even the notorious Colonel John Gordon of Cluny was acknowledged by the senior relief officer, Sir Edward Pine Coffin, as having improved beyond the worst class of landlord. The government stationed two meal depots at Portree and Tobermory in the winter of 1846 7 and based a team of relief officers in the affected areas. The depots sold meal only at market prices any hint of a subsidy went against free market principles. However, the purpose in establishing the depots was to prevent spiralling prices due to local shortages thereby demonstrating the dilemma in choosing practical, necessary measures that fitted with the contemporary views on political economy. Existing legislation was examined for ways of providing help. Innovative measures were shunned for fear of expanding the role of government. Discretion was allowed to Inspectors of the Poor in providing meal to recipients of casual relief for destitute families. A much larger use of current law was the active encouragement of landowners to apply for loans under the Drainage and Public Works Act. After streamlining of the cumbersome application process, this channelled money to landlords that allowed them to employ their tenantry to improve the land that they rented. Following on from the Free Church's voluntary efforts, relief committees were set up in Edinburgh in December 1846 and Glasgow in January 1847. By February 1847, the Free Church and the Edinburgh and Glasgow groups combined to form the Central Board of Management for Highland Relief. By the end of 1847 the Relief Committees had raised about £210,000 (roughly equivalent in purchasing power to £17m in 2018) to support relief work. The prompt response of the Lowlands (and the much smaller size of the problem) meant that famine relief programmes were better organised and more effective in Scotland than in Ireland. As in Ireland, the export of foodstuffs from Scotland was not prohibited, and in Inverness, Wick, Cromarty, and Invergordon, troops were used to quell protests about the export of grain or potatoes from local harbours.

Кедейлікте көмек (18471850)

1847 жылы егін нашарлауы бұрынғыдан азырақ болды, ал өлім-жітім көрсеткіштері қалыпқа келді; одан кейін үкімет аштықтан зардап шеккендерге көмек көрсетуді Орталық кеңесқа қалдырды. Егін нашарлауы жалғасты, бірақ деңгейі төмендеді, ал қайырымдылық көмек бағдарламасы қаражаты таусылғанда ғана тоқтатылды. Бір заманауи тарихшы оның эволюциясын былай сипаттайды: «Ол біртіндеп Виктория дәуірінің ортасындағы қайырымдылықтың ең жаман қасиеттерін бойына сіңірді. Бір жағынан авторитарлық, екінші жағынан бюрократиялық болған кеңес, ауыр еңбек үшін ең төмен жалақыны төлейтін, қатал жұмыс берушіге айналды». Бастапқыда Орталық кеңес күнделікті рационды (қайнатылған талқан немесе жүгері ұны) әр еркек үшін, әр әйел үшін және әр бала үшін белгіледі. Рационды алушылар оған жұмыс істеуге міндетті болды, нәтижесінде «мұқтаждар жолдары» және басқа да пайдасы аз немесе жоқ қоғамдық жұмыстар салынды. Бұл талап бастапқыда қатаң орындалмады, бірақ картоп өнімі індетке дейінгі деңгейге қайта оралмады, және Орталық кеңес рационды ұзақ мерзімге алатындар «кедейленуі» мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті. Елеумериялық көмек пайда әкелмей, зиян келтіруі мүмкін еді; сондықтан таулық аймақтың халқы болашақта өздерінің күштеріне сенуі керек екенін үйрету қажет болды. Осы мақсатқа жету үшін оларды шаруашылыққа, теңіздің байлықтарын игеруге және теңіз шөптерін өндіруге үйрету қажет еді. Оларды өздерінің аяқтарымен тұруға ынталандыру үшін рацион азайтылды (мысалы, әр адамға), және ол тек күніне тоғыз сағат жұмыс істейтіндерге ғана беріледі. Бұл «мұқтаждық тесті», өзінің қаталдығымен және Виктория дәуірінің бюрократиясымен, сондай-ақ теңіз тәртібін сақтауға дағдыланған шенеуніктердің қадағалауымен, үлкен наразылық тудырды. Аудандық шенеуніктерден түскен сауалдарға жауап ретінде үкімет қайырымдылық көмегі аяқталғандықтан, қосымша қаражат бөлмейтінін, сондай-ақ қиын жағдайдағы аймақтарда көмек көрсетпейтінін немесе көші-қонға көмектеспейтінін мәлімдеді. Ол Кедейлер заңының, Кедейлер заңы органдарына уақытша жұмыс істей алмайтындарға көмек көрсетуге дискрециялық құқық беретін бабын (өзінің мәтініне қарамастан) жұмыс істеуге дайын, бірақ жұмыс таба алмайтын жұмысқа қабілетті кедейлерге көмек көрсету үшін пайдалануға болатынын ұсынды. Жағдайды зерттеу және түзету шараларын ұсыну үшін Шотландияның Кедейлер заңдары жөніндегі кеңесінің төрағасы, сэр Джон МакНилл басшылығымен тексеру жүргізілді.

In 1847 the crop failure was less extensive, and death rates had returned to normal; thereafter the government left famine relief to the Central Board. Crop failures continued, but at a reduced level, and the charitable relief programme only ceased upon the near exhaustion of its funds. One modern historian summarises its evolution: " gradually it took on the worst features of mid Victorian philanthropy. At once autocratic and bureaucratic, the Board became a gradgrind employer, paying rock bottom wages in kind for hard labour on public works ". The daily ration (of oatmeal or Indian meal) was initially set by the Central Board at per man, per woman and per child. Recipients were expected to work for their rations, leading to the building of "destitution roads" and other public works of little (if any) real value. This requirement was not rigorously enforced at first, but potato crops failed to recover to pre blight levels, and the Central Board became concerned that long term recipients of the rations would become "pauperised". Eleemosynary aid would be a curse instead of a benefit; and hence it was absolutely necessary to teach the people of the Highlands that they must depend on their resources for the future. To accomplish this object it would be requisite to instruct them in croft husbandry, in developing the treasures of the deep, and in prosecuting the manufacture of kelp. To encourage them to stand on their own feet, the ration was reduced (e. g. to per man), and it would only be given to those doing a full eight hour day's work. This "destitution test", harsh in itself, implemented by Victorian bureaucracy, and policed by officials used to enforcing naval discipline, engendered considerable hostility. In response to inquiries from county officials, the government indicated that it did not intend to make additional funds available now that the charitable relief effort had ended, neither to provide relief in situ nor to assist emigration from distressed areas. It suggested that a Poor Law clause giving the Poor Law authorities discretion to grant relief to those temporarily unable to work might (somewhat contrary to its wording) be used to provide relief to the able bodied poor willing but unable to find work. It set up an enquiry under Sir John McNeill, the chairman of the Board of Supervision (of Scottish Poor Law Boards), to investigate the situation and recommend remedies.

Соның салдарынан халық санының азаюы

Жер иелерінің көпшілігі аштықтың шаруаларға тигізетін әсерін азайтуға тырысты: жалдау ақысынан бас тарту, көмек комитеттеріне қайырымдылық жасау, өздерінің параллельді көмек көрсету операцияларын жүргізу, жаңа дақылдар мен өнеркәсіптерді енгізуді қаржыландыру немесе ескілерін қайта жандандыру. Дегенмен, қазіргі халық санында шаруашылықтың ұзақ мерзімді проблемалары бар екені анық болғандықтан, үкімет олардың меншігіне салынған тұрақты көмек жүйесін тануы мүмкін деп қорқып, тікелей немесе кедейлер заңын реформалау арқылы. Олар проблемаларды шешу немесе жою үшін кедей шаруаларын Төмендікке көшіруге немесе шетелге эмиграциялауға көндіруге тырысты. Малтустың еңбектерінде халық санының артуының мәселесі бойынша теориялық қолдау болды, және бұл, әрине, Сазерленд герцогының меншігін басқаруға әсер етті. Оның Скури ауданындағы факторы (Эвандер МакИвер) жер иесін эмиграцияны субсидиялауға және шаруаларды ұсынылған көмекті қабылдауға ынталандыруға тырысты. Сазерлендтің екінші герцогы осы мақсатқа жету үшін үйден шығаруға тыйым салғанмен, бұрынғы эмигранттардың жағымды есептерінің әсері және қоғамдағы кедейліктің деңгейі адамдардың кетуіне ынталандырды. Өте кедейлік эмиграцияға кедергі келтірді, сондықтан үй иесінің қаржылық көмегінің маңыздылығын көрсетті. 1840 жылдардың басынан 1850 жылдардың соңына дейін шаруашылық аймақтары халқының үштен бірін жоғалтты; Хебрид аралдарында және Арднамурчан сияқты материктің шалғай аймақтарындағы шығындар жоғары болды, 1856 жылға қарай тұрғындардың 40% -тан астамы үйден қуылды. Кейбір жер иелері "көмектесетін" эмиграцияға үлес қосты (оның аясында 16 000-нан астам шаруалар Канада мен Австралияға жіберілді), ал басқалары шаруаларды жалдау ақысы бойынша қатаң шаралар қабылдау арқылы көшіруге ынталандырды, сондай-ақ шаруалар дәстүрлі түрде белгілі бір жеңілдіктер алған шөп шабу құқығы және басқа да тәжірибелер. Бірақ шаруалардың меншік құқығының қамтамасыз етілмегендігіне байланысты жер иелері олардың артық шаруаларын жай ғана үйден қууға құқылы болды. "Халықтың кедейлігі сипаттаудан тыс" деді олардың приход діни қызметкері 1830 жылы. Жоғары жалдау ақысына қарамастан, МакНилл банкротқа ұшырады және оның банкротқа ұшыраған сенімділері арал тұрғындарының мал-жануарларын (олардың негізгі табыс көзі) жалдау ақысын төлеу үшін тартып алды. Полковник Гордон (ол Абердиншир милициясының полковнигі болды, бірақ ол өз факторына жалдау ақысын нақты деңгейге дейін төмендетуге рұқсат берді және арал тұрғындарының жағдайын жақсарту үшін әртүрлі схемаларды (әсіресе терең судағы балық аулау) жасады (және аралдан түскен табысын арттыру үшін). Бұл схемалар арал тұрғындарының аз ынтымақтастығына (және кейбір жағдайларда белсенді қарсылығына) тап болды және ештеңеге жетпеді: 1850 жылға қарай Гордон Барраны он жыл бойы иеленді және ақшасына қайтарым таппады. Сондықтан арал тұрғындары кедей болып, картопқа тәуелді болды. Сонымен қатар, олардың жер иесінің олармен немесе аралмен ешқандай сезімтал байланысы болмады және арал тұрғындары өздерінің бақытсыздықтарының себепшісі деп санайды: егер олар оның жақсартуларын қолдаса, олар өздерін басқалардың қайырымдылығына тәуелді емес деп таппақ еді. Картоптың құртқа ұшырауы Барраның өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігін жойды. 1850 жылғы қарашада сол жылғы астық туралы "453 қап ұн немесе халықтың екі айға жететін азық-түлік беретінін, ал сол кезде де адам санынан кем отбасылар болғандығын" хабарлады. Нәтижесінде арал тұрғындары өзгелердің қайырымдылығына ерекше тәуелді болды: 1850 жылы 2,300 тұрғындардың 1,965-і көмек алды. Гордон шағын шаруашылықтарды жалға алушыларды жақсы қамтамасыз етуге қабілетті үлкен шаруашылықтарға біріктіруге тырысты (оның нұсқасы) немесе өзі қамтамасыз етуге тиіс мұқтаж арал тұрғындарының санын азайтуға тырысты (оның сыншылары қабылдаған көзқарас). Барра аралының кейбір тұрғындары 1850 жылғы Рождествоға дейін Глазго көшелерінде ақшасы жоқ, киімдері түсіп, ағылшынша сөйлей алмайтындай болып көрінді. Олардың атынан айтылған аңыздар бойынша, олар 1850 жылғы мамыр айында өздерінің шаруашылықтарынан шығарылған 132 отбасының кішкентай бөлігі ғана болды; олар бос жерлерге қоныстанды, бірақ 1850 жылғы қыркүйекте көмек операциялары тоқтаған кезде ғана шығарылды. Олар қоғамдық жанашырлықты оятты, ал Гордон шотланд газеттерінде оларды алдымен үйлерінен, екінші кезекте туған аралдан алып тастағаны үшін сынға ұшырады; ол оларға көмектесу ниеті жоқ екенін көрсеткенде, сын күшейді. Кейіннен келген топ Инвернесте Гаэль тілінде сөйлейтін журналистпен сөйлесіп, Гордонға қатысты айтарлықтай өзгеше, бірақ айқын түрде жағымды емес есеп берді. Инвернестегі топ олардың шаруашылықтарынан екі-үш жыл бұрын көшірілгенін айтты: "Шығарылымдар заңсыз жүзеге асырылды. Ешқандай сотқа шақырулар берілмеді және судья алдында немесе басқа да шаралар қабылданбады. Полковник Гордонның жергілікті лауазым иесіне жолданған хатының ғана құқығымен олардың үйлері бұзылды, үлкен фермерлерге шаруашылықтары берілді. Мамыр айында олар Бақылау кеңесіне көмек көрсетуге қаражаты жетпейтінін айтты, кеңес олардың жауапкершілігінде екенін жауап ретінде жазды. Гордон кемелерді жалға алды және Барра мен Солтүстік Уисттегі жалға алушыларына (және жақында үйден қуылғандарға) Квебекке тегін өтуді ұсынды. Шамамен 1,700 адам ұсыныстан пайдаланды, бірақ Квебекке келген соң соңғы кемедегілердің кейбіреулері үй иесінің уәделерімен (Жоғарғы Канадаға тегін өту, жұмысқа кепілдік, тегін жер беру мүмкіндігі) эмиграциялауға көндірілгендерін көрсеткен мәлімдемеге қол қойды, бірақ қазір олардың осы уәделердің іс жүзінде жоқ екенін түсінді. Олар кемедегі жиырма адам эмиграциялау туралы ойын өзгертуге ниеттенгенін, бірақ Гордонның факторы мен полиция констаблысымен кемеге тартылғанын айтты. Эмигранттар аш және жалаңаяқ болып келді (кейбір балалар жалаңаяқ болды: "Тоғыз және он жастағы көптеген балалардың денесін жабуға тіпті мата да болмады. Кеменің капитанының әйелі, ханым Крип, саяхат бойына нан қаптарын, ескі холсттар мен көрпелерді оларға киім ретінде айналдырумен айналысты"). Олар Квебекке өздерін асырауға және Жоғарғы Канадаға өтуге төлеуге қаражаты болмай келді (онда олар жұмыс таба алатын болды); Канада билігі оларды сол жерге жеткізу үшін 670 фунт стерлинг жұмсады. Олар тамызға дейін теңізге шықпағандықтан, Канада қысының басталғанға дейін дұрыс орналасуға келмейтін.

Most landlords worked to lessen the effects of the famine on their crofting tenants: forgoing rent, donating to the relief committees, running their own parallel relief operations, funding the introduction of new crops and industries or reviving old ones. However, as it became apparent that crofting at current population levels had long term problems, they feared that the government would impose some system of permanent relief charged against their estates (either directly or through Poor Law reform). They instead sought to solve or remove the problems by inducing their poorer tenants to migrate to the Lowlands, or emigrate overseas. There was theoretical support on the problem of excess population from the work of Malthus, and this certainly had an influence on the management of the Duke of Sutherland's estate. His factor in the Scourie district (Evander McIver) worked both to persuade the landlord to subsidise emigration and to encourage the tenantry to accept the assistance offered. Whilst the second Duke of Sutherland effectively forbade eviction to achieve this, the influence of favourable reports from previous emigrants, coupled with the level of destitution in the community acted as a stimulus for people to leave. Extreme poverty acted as a barrier to emigration – emphasising the importance of financial assistance from the landlord. The crofting areas lost about a third of their population between the early 1840s and the late 1850s; losses were higher in the Hebrides and remoter areas of the mainland such as Ardnamurchan, with over 40% of inhabitants being evicted by 1856. Some landlords contributed towards "assisted" emigration (under which over 16,000 crofters were shipped overseas to Canada and Australia), others encouraged their tenants to move by taking a harder line on rent arrears, turf cutting rights, and other practices on which tenants had traditionally been allowed some leeway. But – since crofters had no security of tenure – landlords could simply evict their superfluous tenants. "The poverty of the people is beyond description" wrote their parish priest in 1830. Despite the high rents, McNeill went bankrupt and his trustees in bankruptcy seized and sold most of the islanders' livestock (their main source of income) to pay rent arrears. Colonel Gordon (he was a colonel in the Aberdeenshire Militia but he authorised his factor to reduce rents to realistic levels and attempted various schemes (most notably a deep water fishery) to improve the lot of the islanders (and his income from the island). These schemes met with little cooperation (and in some cases active opposition) from the islanders, and came to nothing: by 1850 Gordon had owned Barra for ten years, and seen no return for his money. Consequently, the islanders were still both poor and heavily dependent on potatoes. Furthermore, their landlord had no sentimental ties to them or the island, and held that the islanders were largely the authors of their own misfortune: if they had supported his improvements they would not find themselves dependent on the benevolence of others. Potato blight destroyed any possibility of Barra being self sufficient. In November 1850, it was reported of that year's cereal crop that "it might give about 453 bolls of meal, or what would be adequate to the support of the population for about two months; whilst even then there were families who did not possess so many pecks of meal as there were persons in them." Consequently, the islanders became dependent on the benevolence of others to an extraordinary extent: in 1850, 1,965 of a population of 2,300 received relief. Gordon attempted to consolidate small crofts into larger holdings better able to support their tenants (his version) or to reduce the number of destitute islanders he would have to support (the view taken by his critics). Some Barra islanders appeared, penniless, ragged, and unable to speak English, on the streets of Glasgow just before Christmas 1850 The tale told on their behalf was that they were only a small part of 132 families evicted from their holdings in May 1850; they squatted on waste land only to be evicted when relief operations ceased in September 1850. They excited public sympathy and Gordon became the target of criticism in Scottish newspapers for having them removed first from their homes and secondly from the island of their birth; the criticism intensified when he indicated he had no intention of assisting them. efn|His refusal (although legal) went against a widely held maxim of the age that "property has its responsibilities, as well as its rights".). A subsequent party arrived at Inverness and talked to a Gaelic speaking journalist, giving an account which was markedly different but not significantly more favourable to Gordon. The Inverness party said they had been moved from their crofts two to three years ago: "Ejectments were made illegally. No summonses of removal were served, nor any steps taken before the judge ordinary, or any other. The bare authority of Colonel Gordon, in a letter to the ground officer, was that on which their houses were pulled about their ears, to make way for the large farmers to whom their crofts were let In May, they told the Board of Supervision that they did not have the funds to continue relief to the able bodied poor – the Board wrote back to say it was their responsibility to do so. Gordon chartered ships and offered free passage to Quebec to his tenants in Barra and South Uist (and to those recently evicted). About 1,700 people availed themselves of the offer, but on arrival at Quebec some members of the last shipload signed a statement that they had been induced to emigrate by promises by their landlord (free onward passage to Upper Canada, guaranteed work, the possibility of free land grants) which they now found were illusory. They said twenty of those on the ship had wanted to change their mind about emigrating, but had been dragooned onto the ship by Gordon's factor and a police constable. The emigrants arrived on board half starving and half naked (some children were naked: "Many children of nine and ten years old had not a rag to cover them. Mrs Crisp the wife of the master of [the ship] was employed the whole of the voyage converting empty bread bags, old canvases and blankets into coverings for them"). They arrived in Quebec unable to support themselves and without any means of paying for passage to Upper Canada (where they might be able to find work); the Canadian authorities had to lay out £670 to get them there. Because they had not sailed until August, they arrived too late to be properly settled before the onset of a Canadian winter,

Клунидің меншігінен эмиграциялағандардың тағдыры өте қайғылы болды және Канада билігі Гордонның факторына шағым хаты жіберді. Сонымен қатар, "кейбір егде жастағы адамдардың арасында Гаэль тіліндегі білімге қарсы әлі де көзқарас бар, өйткені олар оның балаларына қанат беретінін көреді, олардың көмегімен олар отбасылық ұядан ұшып кетеді". Стөрновай басқа аралдарға қарағанда нашар қызмет көрсетеді деген шағымдар оның тұрғындарымен жоққа шығарылды; Лондоннан жіберілген хаттар Барраға жеткенге дейін Бомбейге жетуге сондай уақыт кетті. Дингвалл және Скай темір жолы 1870 жылы Стромеферриге жеткенде және ондағы пирсіден кемелер жүргізілгенде Скай және Льюиске қызмет көрсету жақсарды. Жалпы, жақсы кемелер мен жиірек қызметтер жақсы байланысқа және балық аулау мен мал шаруашылығының қалпына келтіруге және маусымдық жұмыс үшін уақытша көшіп барудың жеңілдеуіне мүмкіндік берді, нәтижесінде шаруашылық экономикасы өзін-өзі қамтамасыз етуден жеткілікті ақша табуға және импортталған астық сатып алуға мүмкіндік берді. 1880 жылдары, жоғарғы жерлерде болашақ аштықтардан немесе кедейлік маусымдарынан қалай аулақ болудың техникалық мәселесі шаруалар мен шағын фермерлердің наразылықтарын қалай шешудің саяси мәселесіне бағынды.

The lot of the emigrants from Gordon of Cluny's estates was woeful, and drew a letter of complaint from the Canadian authorities to Gordon's factor Consequently, on the other hand "There is still a prejudice among some of the old people against any but Gaelic education, because they see that it gives their children wings with which they can fly away from the family nest". Complaints that Stornoway was worse served than some other islands were denied by their inhabitants; letters posted in London took as long to reach Barra as they would to reach Bombay. Services to Skye and Lewis improved when the Dingwall and Skye Railway reached Stromeferry in 1870 and began steamer services from a pier there. More generally, better steamships and more frequent services eventually allowed better communication, and the recovery of fishing and cattle rearing and the greater ease of temporary migration for seasonal work eventually allowed the crofting economy to move from self sufficiency to one in which enough cash was generated to allow the purchase of imported grain. In the 1880s, the technical issue of how to avoid future famines or seasons of destitution in the Highlands became submerged in the political question of how to address the grievances of crofters and cottars (agricultural labourers without land). Landlords had taken to heart McNeill's comments on the need to prevent uncontrolled population growth in crofting areas by preventing sub division or multiple occupancy of crofts; they had taken much less notice of his view that crofters should be granted secure leases. Consequently, there was growing resentment amongst the crofting communities. In 1882 there were failures of both the potato and cereal harvests in the Hebrides (because of blight and wind damage, respectively); this led to widespread destitution in 1883. There was also unrest among the crofters and formation of a Highland Land League which took its inspiration from the Irish Land League. The Gladstone Government set up the Napier Commission (a "Royal Commission of Inquiry into the Condition of Crofters and Cottars in the Highlands and Islands" under Lord Napier ) to identify remedies. Napier's report in 1884 recommended security of tenure for crofters paying rents of over £6 a year (of whom there were few) and voluntary emigration for the rest of the population. Napier's recommendations were at odds with the measures adopted in Ireland to resolve the Irish 'land question' and the subsequent Crofters' Holdings (Scotland) Act, 1886 was more influenced by the Irish precedents than by the Napier Commission report. In the General Election of 1885, 5 Highland seats had elected 'Independent Liberal' MPs endorsed by the Highland Land League ("the Crofters' Party") and thereafter political considerations heavily influenced the Liberal approach to the problems of the crofting region.