Кіріспе

Барни Глейзердің 1965 жылғы кітабы – Барни Глейзер мен Ансельм Штраустың 1965 жылғы кітабы. 2007 жылғы мақаласында социолог Стефан Тиммерманс бұл кітапты "маңызды еңбек" деп атады.

Тарих және мазмұны

Штраус Калифорния университетінің медицина факультетіне келгенде, медицина қызметкерлерінің назарын аударған қызықты тақырыпты іздеді. Ауруханаларға барып, ол өлімнің өте күрделі мәселе екенін анықтады. Штраус далалық зерттеулерді бастады және алты айдан кейін Колумбия университетінен Глейзерді жұмысқа алды. Екі зерттеушінің де осы тақырыпқа жеке тәжірибесі болды: Штраус соңғы жылдары анасы мен досынан айырылған, ал Глассер – әкесінен. Штраус пен Глассер өлімді күтудің, қайтыс болуға жақындаған адамдар мен олардың туыстары арасындағы өзара әрекеттесуді түсінудің кілті екенін ерте сезінді. Олар таңдаған ауруханалар мен бөлімдер әртүрлі күтулерді салыстыруға мүмкіндік берді. Алдын ала емделетін нәрестелер бөлімшесінде өлім-жітім жоғары болған, бірақ науқастар өлімге бет қарай екенін білмеді, ал онкологиялық бөлімшеде өлім баяу болды және өлім туралы хабардар болу деңгейінде айқын айырмашылықтар байқалды. Тез жәрдем бөлімшелері, гериатрия және педиатрия бөлімдеріндегі жағдайлар да мүлдем басқаша болды. Осы далалық зерттеулердің нәтижесінде «Өлімге қатысты саналылық» пайда болды – бұл теория, қайтыс болуға жақындаған адамдармен өзара әрекеттесуге саналылықтың қандай әсер ететінін зерттейді. Ол жабық саналылықты, күдік тудыруды, өзара алдауды және ашық саналылықты ажыратады. Далалық зерттеулер көрсеткендей, саналылықтың түрі өзара әрекеттесуге маңызды әсер етеді. Мысалы, егер науқастар өлімге бет қарай екенін білмесе, медициналық көмек тек қажетті жағдайларда ғана шектеліп, ашық саналылықтың алдын алуға бағытталды.

Маңыздылығы

Бұл кітап негізделген теорияны алғаш қолданған еңбек болды. Бар болғаны екі жыл өткен соң Глейзер мен Штраус "Негізделген теорияның ашылуы" кітабын жариялады, ол кітап "Өлімге қатысты сана" жұмысымен айналысып жатқанда жасаған әдістемелері туралы айтады.