Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хуаллага өзені – Амазонка бассейнінің бөлігі болып табылатын Мараньон өзенінің саласы. Бұл өзеннің бұрынғы атаулары Гуальяга және Рио-де-лос-Мотилонс. Хуаллага өзені Перудің орталық бөлігіндегі Анд тауларының еңістерінде бастау алып, Мараньон өзенімен қосылады, кейін Амазонканы құрау үшін Укаяли өзеніне жетіп қосылады. Оның ірі салалары – Монсон, Майо, Биабо, Абисео және Токаче өзендері. Осы аңғарлардың көп бөлігінде кока өсіріледі, және олар мерзімік толуларға (су тасқынына) бейім.
The Huallaga River is a tributary of the Marañón River, part of the Amazon Basin. Old names for this river include Guallaga and Rio de los Motilones. The Huallaga is born on the slopes of the Andes in central Peru and joins the Marañón before the latter reaches the Ucayali River to form the Amazon. Its main affluents are the Monzón, Mayo, Biabo, Abiseo and Tocache rivers. Coca is grown in most of those valleys, which are also exposed to periodic floods.
Сипаттама
Оның ұзындығы 1100 шақырымға жетсе де, көбінесе кеме жүруге қолайлы емес. Өзеннің дені тораңдар мен тік жарларды аралап өтетін күшті ағысқа толы. Онда қырық екі тораң (понго) бар, және ол Анд тауларын кесіп өтіп, Понго-де-Агирре шатқалын қалыптастырады. Амазонкадан 225 шақырым қашықтықта орналасқан бұл жерден Хуаллагаға үлкен өзен қайықтарымен (ланчалар) Лорето облысының Юримагуас портына дейін көтерілуге болады. Өзеннің нақты шекаралары болмаса да, оны әдетте екі немесе үш бөлікке бөледі. Сан-Мартин облысының Токаче қаласынан өзеннің бастауына дейінгі бөлігі Жоғарғы Хуаллага деп аталады. Өзеннің аймақтары орталық Хуаллага (әдетте Токаче немесе Хуанжуиден Чазутаға дейін) және төменгі Хуаллага (әдетте Чазутадан Юримагуаске дейін, Хуаллага Маранонмен қосылатын жерге дейін) деп аталады. Бұл бөліністер жалпы мақсатта қолданылады және Амазонка жаңбырлы орманының «жоғарғы» және «төменгі» аймақтарынан тәуелсіз. Хуаллага мен Укаяли арасында танымал «Пампа-дель-Сакраменто» орналасқан – 1726 жылы христиан миссионерлері алғаш рет келген, қалың, қара орманмен жабылған, тассыз аллювиалды жазық дала. Оның ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке қарай 483 шақырым, ал ені 40-тан 100 шақырымға дейін жетеді. Бұл аймаққа Укаяли мен Хуаллагадан көптеген салалар құяды, олармен каноэмен жүзуге болады. Шаруалармен қатар, мұнда әлі де Кокама Кокамилла сияқты көптеген жергілікті қауымдар тұрады. Өзен мен оның жағалаулары нүктелік ластанудан зардап шегеді, олар үнемі қоқыс тасталатын орынға айналған. Кем дегенде бір қоқыс тасымалдау машинасының құламасы орнатылған.
Although it runs for 700 miles (1,100 km), it remains unnavigable for the most part. For nearly its entire length the Huallaga is an impetuous torrent running through a succession of gorges. It has forty two rapids (pongos) and it crosses the Andes, forming the Pongo de Aguirre gorge. From this point, 140 mile (225 km) from the Amazon, the Huallaga can be ascended by larger river boats (lanchas) to the port city of Yurimaguas, Loreto. Although there are no defined boundaries, the river is commonly divided into two or three sections. From the town of Tocache in San Martin to the source of the river is generally referred to as the Upper Huallaga. Regions of the river are also referred to as central Huallaga (usually from Tocache or Juanjui to Chazuta), and the lower Huallaga (usually from Chazuta to Yurimaguas where the Huallaga meets the Marañon). These divisions are for general reference, and are independent of the "highland" and "lowland" jungle regions of the Amazon Rainforest. Between the Huallaga and the Ucayali lies the famous "Pampa del Sacramento," a level region of stoneless alluvial lands covered with thick, dark forests, first entered by Christian missionaries in 1726. It is about 300 mile (483 km) long, from north to south, and varies in width from 40 to 100 kilometers. Many streams, navigable for canoes, penetrate this region from the Ucayali and the Huallaga. In addition to peasants, it is still occupied by many indigenous communities, such as the Cocama Cocamilla. The river and the riversides suffer point source pollution, utilized as an interminable garbage dump. At least one chute for garbage trucks is installed.
Биологиялық әртүрлілік
Хуаллага өзені көптеген жануарлар мен өсімдіктерге тіршілік береді. Өзендегі ең көп кездесетін жануарлардың бірі – қосмекенділер. Онда бақалардың 18 түрі тіркелген, оның ішінде Epipedobates boulengeri, Hyloxalus pulchellus және Ranitomeya reticulata түрлері бар.
The Huallaga River supports a myriad of wildlife and vegetation. The river is especially rich in amphibian life. A total of 18 species of frogs have been recorded from it, including the Epipedobates boulengeri, Hyloxalus pulchellus and Ranitomeya reticulata.
Кокаин
1980 жылдан бері Перуде кока өсіру және есірткі тасымалының басты орталығы Хуаллаганың Жоғарғы аңғары болды. Кока Колумбияға әуемен жеткізіліп, онда кокаин жасалады, кейін АҚШ-қа тасымалданады. Перудің бұрынғы барлау қызметінің басшысы Владимиро Монтесинос есірткімен толыған әрбір ұшаққа рұқсат бергені үшін 50 мың доллар алған деген хабар бар. 1994 жылдың 27 тамызында АҚШ Есірткіге қарсы басқармасына қарасты CASA 212 Aviocar жеңіл көлік ұшағы (тіркеу нөмірі N119CA) Перудің Сан-Мартин облысында Пуэрто-Пизаннан солтүстікке қарай тауға (немесе тік жарлы шатқалдың түбіне) құлады. Құлау Санта-Люсиядан Пукалпаға, Хуаллага өзені аңғары аймағына бағытталған рейсте, нашар ауа-райы және нашар көріну (жаңбыр мен тұман) салдарынан болған болуы мүмкін, бұл рейд есірткіге қарсы барлау операциясы кезінде жүзеге асырылды. Ұшақтағы бес адам – АҚШ Есірткіге қарсы басқармасының арнайы агенттері Фрэнк С. Уоллес, Джей У. Сил, Хуан С. Варс, Мередит Томпсон және Фрэнк Фернандес кіші қаза тапты. Бұл оқиға АҚШ-тың "Snowcap" есірткіге қарсы операциясының аяқталуына себеп болды, осы операция аясында апатқа ұшыраған рейс жүзеге асырылып жатқан еді.
Since the 1980s, the primary coca growing and drug trafficking activities in Peru have been in the Upper Huallaga Valley. The coca is flown to Colombia, where it is used to create cocaine, which is subsequently shipped to the United States. Vladimiro Montesinos, ex head of Peru's intelligence service, is reported to have received $50,000 for every plane laden with drugs allowed to leave the Huallaga Valley. On 27 August 1994, a Drug Enforcement Administration CASA 212 Aviocar light transport aircraft (reg. N119CA) crashed into a mountain (or at the end of a box canyon) north of Puerto Pizana, San Martín, Peru. The crash reportedly happened while on a flight from Santa Lucia to Pucallpa, in the Huallaga River Valley region, and apparently owed to bad weather and low visibility (rainy and foggy) conditions during a counter narcotics reconnaissance operation. The plane's five occupants, DEA Special Agents Frank S. Wallace, Jay W. Seale, Juan C. Vars, Meredith Thompson, and Frank Fernandez Jr., were killed. This accident precipitated the end of the US anti drug Operation Snowcap, under which the ill fated flight was taking place.
Белгілі өлім-жітімдер
"Раухайд" атты ұзақ жылдар бойы көрсетілген батыс телесериалында жолбасшы Гил Фавер рөлін ойнаған Эрик Флеминг Хуаллага өзенінде суға батып қайтыс болды. 1966 жылдың 28 қыркүйегінде Хуаллага өзенінде "Жоңғар" деген MGM фильмінің түсірілімдері кезінде Флеминг, ағыс басынан өткеннен кейін аударылған қаңқадан құлап түсті. Оның денесі құйыт суға кетіп, үш күннен кейін ғана табылды.
Eric Fleming who played trail boss Gil Favor in the long running Western TV series Rawhide drowned in the Huallaga River. During the shooting of location shots for an MGM film titled High Jungle on the Huallaga River on September 28, 1966, Fleming fell from a capsized dug out canoe after paddling it beyond the rapids. His body was lost in the turbulent water and was not recovered until three days later.