Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақпараттық инфрақұрылымды Оле Хансет (2002) «ортақ, дамитын, ашық, стандартталған және гетерогенді орнатылған база» деп, ал Пиронти (2006) ақпаратты жасауға, пайдалануға, тасымалдауға, сақтауға және жоюға қолдау көрсететін барлық адамдар, процестер, процедуралар, құралдар, жабдықтар және технологиялар деп анықтайды. 1990 жылдары енгізіліп, келесі онжылдықта жетілдірілген ақпараттық инфрақұрылымдар туралы түсінік, ақпараттық жүйелер (АЖ) саласында өте жемісті болып шықты. Ол ұйымдарға қарағанда желілерге, жүйелерге қарағанда инфрақұрылымға көзқарас ұстауға мүмкіндік берді, соның арқасында ақпараттық жүйелерге жаһандық және пайда болуға бейімдік танытуға болады. Ақпараттық инфрақұрылым – ұйымдық форманың техникалық құрылымы, талдамалық перспектива немесе семантикалық желі. Ақпараттық инфрақұрылым (II) тұжырымы 1990 жылдардың басында алғашқыда саяси бастама ретінде (Гор, 1993 және Бангеман, 1994), ал кейіннен АЖ зерттеулеріндегі нақты ұғым ретінде пайда болды. АЖ зерттеу қауымдастығы үшін маңызды ықпал еткен фактор Хьюздің (1983) әлеуметтік-техникалық билік құрылымдары ретінде талдаған ірі техникалық жүйелер туралы есептері болды (Bygstad, 2008). Ақпараттық инфрақұрылым әдетте «үлкен технологиялық жүйелердің» бұрынғы буындарынан өзгеше, себебі бұл цифрлық әлеуметтік-техникалық жүйелер генеративті деп есептеледі, яғни олар жаңа пайдаланушыларға жүйеге қосылуға немесе тіпті оны өздеріне бейімдеуге мүмкіндік береді. Ақпараттық инфрақұрылым теориясы ретінде көптеген кең ауқымды зерттеулерді жүргізуге қолданылды (Star and Ruhleder 1996; Ciborra 2000; Hanseth and Ciborra 2007), және әсіресе АЖ жобалауға баламалы көзқарас әзірлеу үшін: «Инфрақұрылымдарды жалпыға бірдей стандарттарды анықтап, оларды енгізу арқылы емес, жергілікті практикаларды қолдайтын және жұмыс істейтін жергілікті шешімдерді құру арқылы салу керек» (Ciborra and Hanseth 1998). Кейіннен ол толыққанды жобалау теориясына айналдырылды, ол орнатылған базаның өсуіне баса назар аударды (Hanseth and Lyytinen 2008). Ақпараттық инфрақұрылымдарға Интернет, денсаулық сақтау жүйелері және корпоративтік жүйелер кіреді. Facebook, LinkedIn және MySpace сияқты жаңалықтарды да тамаша мысалдар ретінде қарастыруға болады (Bygstad, 2008). Боукер ақпараттық инфрақұрылымды талдау үшін өте пайдалы бірнеше маңызды терминдер мен ұғымдарды сипаттады: үйлесімділік, bootstrapping, фигура/фон және инфрақұрылымдық инверсия туралы қысқаша талқылау. «Имбрикация» – тарихи деректер туралы сұрақтар қоюға көмектесетін талдамалық ұғым. «Bootstrapping» – инфрақұрылымның өзінің болуы үшін оның қажеттілігі туралы идея (2011).
An information infrastructure is defined by Ole Hanseth (2002) as "a shared, evolving, open, standardized, and heterogeneous installed base" and by Pironti (2006) as all of the people, processes, procedures, tools, facilities, and technology which support the creation, use, transport, storage, and destruction of information. The notion of information infrastructures, introduced in the 1990s and refined during the following decade, has proven quite fruitful to the information systems (IS) field. It changed the perspective from organizations to networks and from systems to infrastructure, allowing for a global and emergent perspective on information systems. Information infrastructure is a technical structure of an organizational form, an analytical perspective or a semantic network. The concept of information infrastructure (II) was introduced in the early 1990s, first as a political initiative (Gore, 1993 & Bangemann, 1994), later as a more specific concept in IS research. For the IS research community, an important inspiration was Hughes' (1983) accounts of large technical systems, analyzed as socio technical power structures (Bygstad, 2008). Information infrastructure are typically different from the previous generations of "large technological system" because these digital sociotechnical systems are considered generative, meaning they allow new users to connect with or even appropriate the system. Information infrastructure, as a theory, has been used to frame a number of extensive case studies (Star and Ruhleder 1996; Ciborra 2000; Hanseth and Ciborra 2007), and in particular to develop an alternative approach to IS design: "Infrastructures should rather be built by establishing working local solutions supporting local practices which subsequently are linked together rather than by defining universal standards and subsequently implementing them" (Ciborra and Hanseth 1998). It has later been developed into a full design theory, focusing on the growth of an installed base (Hanseth and Lyytinen 2008). Information infrastructures include the Internet, health systems and corporate systems. It is also consistent to include innovations such as Facebook, LinkedIn and MySpace as excellent examples (Bygstad, 2008). Bowker has described several key terms and concepts that are enormously helpful for analyzing information infrastructure: imbrication, bootstrapping, figure/ground, and a short discussion of infrastructural inversion. "Imbrication" is an analytic concept that helps to ask questions about historical data. "Bootstrapping" is the idea that infrastructure must already exist in order to exist (2011).
Анықтамалар
Бір-бірімен байланысты технологиялық және технологиялық емес элементтер" (Hanseth және Monteiro 1996). "Ақпараттық инфрақұрылымдар, қалыптастырушы контекст ретінде, жұмыс процесін ғана емес, сонымен қатар адамдардың тәжірибелерге қарауын, оларды "табиғи" деп есептеуін және оларға қажеттілік сипатын беру жолдарын да қалыптастыра алады. Инфрақұрылым – ұйымдық тәжірибенің қалыпты қабылдануын қалыптастыратын маңызды факторға айналады" (Ciborra және Hanseth 1998). "Денсаулық сақтау ақпараттық жүйесінің жұмыс істеуіне үлес қосатын технологиялық және адамдық компоненттер, желілер, жүйелер және процестер" (Braa және басқалар 2007). "Қашықтықтағы ғылыми жұмыстың үздіксіз жұмыс істеуін бірлесіп қамтамасыз ететін ұйымдастыру тәжірибелерінің жиынтығы, техникалық инфрақұрылым және әлеуметтік нормалар" (Edwards және басқалар 2007). "Ашық және стандартталған интерфейстерде дамыған IT қабілеттерінің ортақ, дамитын, әртүрлі орнатылған базасы" (Hanseth және Lyytinen 2008).
"Technological and non technological elements that are linked" (Hanseth and Monteiro 1996). "Information infrastructures can, as formative contexts, shape not only the work routines, but also the ways people look at practices, consider them 'natural' and give them their overarching character of necessity. Infrastructure becomes an essential factor shaping the taken for grantedness of organizational practices" (Ciborra and Hanseth 1998). "The technological and human components, networks, systems, and processes that contribute to the functioning of the health information system" (Braa et al. 2007). "The set of organizational practices, technical infrastructure and social norms that collectively provide for the smooth operation of scientific work at a distance (Edwards et al. 2007). "A shared, evolving, heterogeneous installed base of IT capabilities developed on open and standardized interfaces" (Hanseth and Lyytinen 2008).
Мемлекеттік саясат ретінде
Калифорния университетінің Лос-Анджелес қаласындағы президенттік орындық және ақпараттық зерттеулер профессоры Кристин Л. Боргман ақпараттық инфрақұрылымдар, барлық инфрақұрылымдар сияқты, "мемлекеттік саясатқа бағынады" деп мәлімдейді. АҚШ-та мемлекеттік саясат ақпараттық инфрақұрылымдарды "экономика мен үкіметтің ең төменгі деңгейдегі жұмыс істеуіне қажетті физикалық және кибернетикалық жүйелер" деп анықтайды және олар ақпараттық технологиялармен байланысты.
Presidential Chair and Professor of Information Studies at the University of California, Los Angeles, Christine L. Borgman argues information infrastructures, like all infrastructures, are "subject to public policy". In the United States, public policy defines information infrastructures as the "physical and cyber based systems essential to the minimum operations of the economy and government" and connected by information technologies.
Азия
Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы телекоммуникация және ақпарат жұмыс тобы (TEL) Азия аймағының ақпараттық және коммуникациялық инфрақұрылымын дамыту бағдарламасы.
The Asia Pacific Economic Cooperation Telecommunications and Information Working Group (TEL) Program of Asian for Information and Communications Infrastructure.
Америка Құрама Штаттары
Ұлттық ақпараттық инфрақұрылым туралы 1993 жылғы заң. Ұлттық ақпараттық инфрақұрылым (NII).
National Information Infrastructure Act of 1993 National Information Infrastructure (NII).
Канада
Ұлттық ғылыми кеңес 1989 жылы CA*net желісін құрды, ал «барлық провинциялық түйіндерді» байланыстыратын желі 1990 жылы жұмыс істеуге кірісті. Канаданың ғылыми-зерттеу, өнеркәсіп және білім беруді дамыту желісі (CANARIE) 1992 жылы құрылды, ал CA*net 1993 жылы T1, 1995 жылы T3 байланысына дейін жаңартылды.
The National Research Council established CA*net in 1989 and the network connecting "all provincial nodes" was operational in 1990. The Canadian Network for the Advancement of Research, Industry and Education(CANARIE) was established in 1992 and CA*net was upgraded to a T1 connection in 1993 and T3 in 1995.