Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Кливия миниата, сондай-ақ Наталь лилиясы немесе бұта лилиясы деп те аталады, Амариллидацеа тұқымдасының Кливия туысына жататын гүлді өсімдіктер түрі. Ол Оңтүстік Африканың (Шығыс Кап, Мпумаланга және Квазулу-Наталь провинциялары) және Эсватинидегі ормандық өсімдіктер ортасында табиғатта өседі. Сондай-ақ, ол әсемдік үшін кеңінен өсіріледі.
Clivia miniata, the Natal lily or bush lily, is a species of flowering plant in the genus Clivia of the family Amaryllidaceae, native to woodland habitats in South Africa (Eastern Cape, Mpumalanga and KwaZulu Natal provinces) and Eswatini. It is also widely cultivated as an ornamental.
Сипаттама
Кливия миниатаның диаметрі 2,5 см-ге дейін жететін, көбінесе жер астындағы сабағы (ризомасы) және көптеген ет тәрізді тамырлары бар. Сабағынан ұзын, иілген, қауырсын тәрізді жапырақтар өседі, олардың ұзындығы шамамен 30-60 см, екі қарама-қарсы қатарға (дистихоздық) орналасқан. Көзге жарасымды, түтік тәрізді гүлдері қызыл, қызғылт сары немесе сары түсті болып келеді, кейде әлсіз, бірақ өте тәтті хош иісіне ие, гүлшоғыры шатыр тәрізді. Жемісі – диаметрі 1,5 см-ге дейін жететін, жарқыраған қызыл шар тәрізді жидек, онда бірнеше тұқым болады. Оны кейде "Каффер лилиясы" деп атайды (Оңтүстік Африкада бұл термин өте ұятты және қарапайымдыққа толы саналады). Осы бірдей қарапайым есім Hesperantha (бұрынғы Schizostylis) туысына да қолданылады. Оның құрамында аз мөлшерде ликорин бар, сондықтан ол уытты. Кливия туысы Нортумберленд герцогинясы, леди Шарлотта Кливтің құрметіне аталған, ол Англияда алғаш рет бұл өсімдікті өсіріп, түрлік үлгі үшін гүлдерін ұсынған. Латынша "miniata" деген сөз "cinnabar" – қызыл қорғасын түсін білдіреді, бұл гүлдердің түсіне сілтеме жасайды.
Clivia miniata has a fleshy, mostly underground stem (rhizome) to in diameter, with numerous fleshy roots. The stem produces long, arching, strap like leaves growing to about long, arranged in two opposing rows (distichous). The showy, funnel shaped flowers are produced in an umbel shaped inflorescence, colored red, orange or yellow, sometimes with a faint, but very sweet perfume. The fruit is a bright red spherical berry to in diameter, producing one to a few seeds. It is sometimes known in cultivation as "Kaffir lily" (a term considered extremely offensive in South Africa). The same derogatory name is also applied to the genus Hesperantha (formerly Schizostylis). It contains small amounts of lycorine, making it poisonous. The genus Clivia, was named after the Duchess of Northumberland, Lady Charlotte Clive, who first cultivated the plant in England and provided the flowers for the type specimen. The Latin specific epithet miniata means “cinnabar", the color of red lead, referring to the flowers.
Өсіру
Салқын немесе қоңыржай аймақтарда C. miniata көбінесе үй өсімдігі ретінде өсіріледі. АҚШ-тың 9–11 қаттылық аймақтарында немесе қырау қаупі жоқ кез келген жерде, егер орташа температура 5 °C (41 °F) пен 29 °C (84 °F) аралығында болса, оны жыл бойы сыртта өсіруге болады. C. nobilis туысы сияқты, ол Корольдік бағбандық қоғамының (Royal Horticultural Society) Бақшалық Еңбек сыйлығын (Award of Garden Merit) алған, сондай-ақ C. miniata var. citrina (2017 жылы расталған) сорты да осы сыйлыққа ие болған. Жылы жағдайларда ол қоғамдық орындарда жиі кездеседі және көлеңкелі ландшафттарда әдемі, мәңгі жасыл жапырақтары мен гүлдердің әсем шоғыры үшін қолданылады. Бұл түйін түзе отын өсімдік тамырсабақтар арқылы таралады және табиғи түрде тыныш, қорғалған жерлерге өте ыңғайлы. Сорттарының ішінде Грэм Дункан өсірген Clivia miniata 'Kirstenbosch Splendour' бар, ол Кирстенбоштің жүз жылдық кітабының мұқабасында бейнеленген (2013).
In cooler or temperate regions, C. miniata is normally cultivated as a houseplant. Within US hardiness zones 9–11, or anywhere where frost is not a threat, it may be grown in the ground outdoors, year round, provided the average temperature is between 5 °C (41 °F) to 29 °C (84 °F). Like its relative, C. nobilis, it has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit, along with the variety C. miniata var. citrina (confirmed 2017). In warmer sites, it is frequently seen in public installations and is used in shaded landscapes for its attractive, evergreen foliage and showy sprays of flowers. This clump forming plant spreads via rhizomes, and is naturally well suited for tranquil, protected spaces. Cultivars include Clivia miniata 'Kirstenbosch Splendour', bred by Graham Duncan, which illustrates the cover of the Kirstenbosch centenary book (2013).