Кіріспе
Кардифф, Уэльстегі муниципалдық автобус операторы
Кардифф автобусы (Bws Caerdydd) – Кардифф, Уэльс және оның айналасындағы, Барри және Пенарт кіретін аймақтағы автобус қызметтерін ұсынатын жетекші оператор. Компания толығымен Кардифф қалалық кеңесінің меншігінде және кеңес меншігіндегі автобус компанияларының санатындағы сирек кездесетін компаниялардың бірі.
Тарих
Жылқы автобустары (кейін ат трамвайлары) 1845 жылдан бері қалада жүріп келсе, Cardiff Bus тарихы 1902 жылдың мамыр айында Кардифф кеңесі Роат пен қала орталығы арасындағы трамвай желісін электрлендірген кезде басталды. Бұрын оны Cardiff Tramway Company басқарған. Соның нәтижесінде құрылған Cardiff Corporation Tramways келесі үш онжылдық бойы электр трамвай желісін кеңейтіп, 1927 жылы 141 электр трамвайды 18 мильдік желіде жүргізді. 1920 жылғы Рождество қарсаңында корпорация алғашқы автобусын іске қосты, бірақ алғашқы моторлы автобус маршрутын 1907 жылдан бастап Tramway Company жүргізді. Бірінші Cardiff троллейбустары 1942 жылы пайдалануға берілді, олардың енгізілуі Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты кейінді. Жоспар бойынша қалған трамвай жүйесі троллейбусқа ауыстырылып, кейін желі кеңейтілуі тиіс болды. Бірінші кезең 1950 жылы аяқталды, бірақ жүйеге жасалған жалғыз кеңейту 1955 жылы Элиге жасалды. Желіні едәуір кеңейтуге рұқсат алынғанмен, 1961 жылы барлық троллейбустарды моторлы автобустарға алмастыру туралы шешім қабылданды, нәтижесінде саясат өзгерді. Бұл жұмыс 1970 жылы аяқталды, соның арқасында Cardiff көшелерінде 68 жыл бойы электр көлігі қолданылды. 1992 жылы Ұлттық Уэльс автобус компаниясының жабылуы Cardiff Bus-ты Cardiff және айналасындағы аймақтар мен қалалардағы желісін кеңейтуге және жандандыруға итермеледі, оның ішінде Барри, Гламорган алқабы және Caerphilly. 2001 жылы Cardiff, Caerphilly, Blackwood және Tredegar қалалары арасындағы байланыстарды қамтитын Caerphilly жергілікті қызметтер желісі тоқтатылды және қазір Оңтүстік Уэльстегі Stagecoach компаниясы осы қызметтерді ұсынады. Кейбір зиянды қызметтер тоқтатылды және қазір Watts Coaches және NAT Group сияқты басқа операторлар жергілікті билік конкурстары арқылы оларды жүзеге асырады. 2016 жылдың қыркүйегінен бастап Cardiff Bus-тың төрт маршруты (51/53, 86 және X91) жаңа Capital Links серіктес брендіне берілді, ал екі айдан кейін тағы төрт маршрут Capital Links-ке ауыстырылды. Бұл маршруттардағы көлік құралдары қызғылт сары немесе жасыл түстес, ал 2017 жылдың шілдесіне қарай Capital Links жеті маршрутты басқарады. 2018 және 2019 жылдар аралығында Capital Links тарап кетті, көптеген маршруттар тоқтатылды, бірақ 2020 жылғы Рождествоға дейін 51 және 53 маршруттары әлі де жұмыс істеп тұрды. Көптеген Capital Links автобустары әлі де сол винилмен жабылып жүр, бірақ қызметте емес, Cardiff Bus-тың Sloper Road-тағы бас депосының қарсы бетінде орналасқан. Компания 2021 жылдың сәуір айында автопаркін жаңарту және желіні жетілдіру мақсатымен бірнеше аккумуляторлық электр автобустарды сатып алды. Бұл сатып алу қаланың төмен шығарынды аймағы жобасына қолдау көрсеткен көлік министрлігінен алған сәтті ұсыныспен бірге жүзеге асты. Бұл автобустардың жүріс диапазоны 370 мильді құрайды және олар 2021 жылдың соңында жеткізілді.
Операциялар
Cardiff Bus компаниясының айналымы 27 миллион фунт стерлингті құрайды, шамамен 705 адам жұмыс істейді және орташа жұмыс күнінде 100 000-ға жуық жолаушы тасымалдайды. 2009 жылы компания Кардифф қалалық стадионынан қала орталығына дейін «барып-қайту» (park and ride) қызметін іске қосты.
Жол ақысы
Cardiff Bus дәл баға саясатын қолданады және ақша қайтарылмайды. Бұрын қала төрт тарифтік аймаққа бөлінген, бірақ 2009 жылдың 5 сәуірінде Cardiff Bus бір бағытты сапар үшін 1,60 фунт стерлинг, ал Кардифф және Пенарт қалаларында күні бойы сапар үшін 3,20 фунт стерлинг, ал Барриде 1,40/2,80 фунт стерлингтік бірыңғай тарифті енгізді. Кейіннен бұл тариф бір бағытты сапар үшін 2,00 фунт стерлинг, Кардифф және Пенарт қалаларында күні бойы сапар үшін 4,00 фунт стерлинг, ал Барриде 1,90 және 3,80 фунт стерлинг (Кардифф және Барри үшін 3,20/5,50 фунт стерлинг) дейін өсті. Кардифф қаласы ішінде саяхаттауға арналған апталық билетті 15 фунт стерлингке сатып алуға болады, бірақ осы билеттер машинадан басылмайтындықтан "iff card" көрсету қажет. Билеттерді мобильді қосымша арқылы да сатып алуға болады (iOS және Android жүйелері үшін қолжетімді). Кардифф пен Барри арасындағы сапарларға арнайы тарифтер қолданылады. Ньюпортқа да арнайы тарифтер қолданылады, сондай-ақ 4,50 фунт стерлингтік қайтымды билет пен Day to Go Plus биеті де қабылданады.
Iff картасы
Iff card – бұл Кардифф автобусы 2010 жылдың қазан айында енгізген, байланыссыз смарт-карта, ол клиенттерге алдын ала төлем жасағаннан кейін оның қызметтерінен пайдалануға мүмкіндік береді. Алғашқы 30 000 карта тегін берілді және 3 фунт стерлинг сомасына кредитпен алдын ала толтырылды, содан кейін карталар үшін 5 фунт стерлинг алынады. Картаға ақша электрондық түрде автобусқа мінген кезде немесе Кардифф автобусының клиенттерге қызмет көрсету орталығында салынады. Жолаушы билет түрін таңдайды. Картаны маусымдық билет ретінде де қолдануға болады. Картадағы қаражат жеткіліксіз болғанда оны толықтыру керек, бірақ карта клиентке 3 фунт стерлингке дейін теріс баланс алуға рұқсат береді. Картаны 1, 2, 3, 4, 5, 10, 15 немесе 20 фунттық бірліктермен, ең жоғары сомасы 50 фунтқа дейін толықтыруға болады. Картаны 6-дан 60 жасқа дейінгі адамдар пайдалана алады. Iff картасымен жартылай төлем жасауға болмайды. Егер картаны бір жыл бойы үзбей пайдаланбаса, ол жарамсыз деп есептеледі.
Байланыссыз
2018 жылдың наурыз айында компания барлық бағыттарында Ticketer тілсіз карта төлем жүйесін қолданысқа енгізді. Visa/Mastercard карталары үшін EFTPOS оқырғышымен қатар, Cardiff Bus қосымшасы арқылы билеттерді сатып алып, сканерлеуге болады (көптеген билеттер, соның ішінде күндік және апталық билеттер, қолма-қол ақшадан арзан).
Дау
Cardiff Bus-тің үстемдік позициясы кейде сынға ұшырап, тергеулерге түскен. 2004 жылы Оңтүстік Уэльсте мектептерге келісімшарттық тасымалдау қызметтерін көрсететін 2Travel компаниясы, мектептер арасындағы үзілістерді пайдалану үшін Кардифф және Суонси қалаларында төмен бағалы қызметтер ұсынды. Бағаның төмен болуына негізгі автобус станцияларын жоғарғы кіру ақысынан сақтау себеп болды. Cardiff Bus 2Travel компаниясымен бәсекелесу үшін қара бояусыз, жарнамасыз ақ автобустарды пайдаланып, қарапайым қызмет ұсынды, бірақ автобус станциясына дейін тоқтамайтын. 2Travel компаниясы саудасын тоқтатып, таратылғаннан кейін 18 ай өткен соң, 2007 жылы Сауданы реттеу кеңсесі (Office of Fair Trading) бәсекелестікке қарсы әрекеттер туралы шағымдар бойынша тергеу бастады. Тергеу нәтижесінде Cardiff Bus компаниясының бәсекелестікке қарсы әрекеттерге қатысқандығы анықталды.