Кіріспе

Ағылшын баптист әнұрандарының авторы және эссеші Энн Стил (қалам аты, Теодосия; 1717 жылдың 11 қарашасы – 1778 жыл) – ағылшын баптист әнұрандарының авторы және эссеші. Ол қайтыс болғаннан кейін бір ғасыр бойы АҚШ және Ұлыбританияның ән жинақтарында басқа әйелдерге қарағанда елеулі орын алды. Стил ерте жасында әдебиетке деген қызығушылығын көрсетті және достарын поэзиялық шығармаларымен көңіл көтеріп отыратын. Ол өскен сайын, діни құлшынысы артып, қасиетті әдебиетке деген сүйіспеншілігі күшейді, нәтижесінде проза мен өлең түрінде көптеген шығармалар жазды. Бұл туындылары «Теодосия» псевдонимімен жарияланды. Осы рухани өлеңдердің бір бөлігі тез арада жинақтарға енді, бірақ автордың псевдониміне байланысты тартыншақтығы оны жеке достарынан басқасының білуіне кедерілді. 1760 жылы «Теодосия» атты екі томдық «Көбінесе құлшылыққа арналған өлеңдер» жинағы жарық көрді. 1778 жылы қайтыс болғаннан кейін, жаңа басылымға қосымша том және Бристоль докторы Калеб Эванстың (Бристоль, 1780) алғы сөзі қосылды. Үш томдық жинақта 144 әнұран, 34 псалм және 30-ға жуық қысқа өлең бар. Олар 1863 жылы Д. Седжвикпен бір томдық жинақта қайта басылды. Стилдің әнұрандары алғаш рет 1769 жылы діни қауымдарда қолданысқа енді, олардың 62-сі Эш пен Эванстың Бристоль баптист жинақтарына енгізілді, ал «Теодосия» деген әріп «Т» қосылды; 47-сі 1787 жылы доктор Риппонның таңдамаларында, ал 26-сы 1812 жылы доктор У. Б. Коллиердің жинақтарында жарияланды. «Теодосия» туындыларының түпнұсқасы Бристольдегі Баптист колледжінің кітапханасында сақтаулы.

Алғашқы жылдар

Энн ("Нэнни") Стил 1717 жылы Гэмпшир штатының Браутон қаласында дүниеге келген. Ол пуритандық отбасынан тегін алады. Оның әкесі Уильям Стил баптистер қауымының пасторы болған, ал ол өзі де уағыздаушылардың ұрпағы еді. Стил ерте жасынан-ақ діншіл мінез-құлық танытты және он төрт жасында әкесі пастор болған шіркеудің мүшесіне айналды. Бала кезінде болған жазабаның салдарынан ол денсаулығы нашар болып, көбінесе бөлмесіне қамалды.

Мансап

Стил ерте өмірінде Музаларға деген сүйіспеншілігін білдіріп, достарын поэзиялық және діни жазбаларымен көңіл көтеріп отырды. Бірақ ол шығармаларының біреуін де көпшілік назарына ұсынуға өте тартынды. Әкесінің күнделігінде Стилдің 1757 жылы алғаш рет жариялануы туралы жазылған: "1757, 29 қараша. Бұл күні Нанни өзінің шығармаларының бір бөлігін Лондонға басып шығару үшін жіберді". Сонымен қатар: "Ағасы оның өлеңдерін, әлі кітапқа жиналмаған күйінде алып келді". Стилдің әкесінің екінші әйелі, екінші миссис Стил де әкесінің құрметін бөлісті, бірақ олар Стилдің жазушы ретіндегі қабілеттерін жария ету оның беделіне нұқсан келтірмесе екен деп уайымдады. Олар оның қарапайымдылығын сақтап қалуы үшін дұға етті. Ол 44 жасқа келгенде ғана гимндерін жариялауға келісті, осылайша олар көпшілікке қолжетімді болар еді. 1760 жылы ол Теодосия деген атпен "Көбінесе құлшылыққа арналған тақырыптардағы өлеңдер" атты кітабын жариялады. Бұл кітапты негізінен Англиядағы кальвинистік қатаң баптист шіркеулері пайдаланады. Стил, Уэльстің ақыны Уильям Уильямс Пантиселин сияқты, қазіргі миссионерлік және Библия қоғамдары құрылғанға дейін миссионерлік гимндер жазды. Ол сондай-ақ жексенбілік мектептер ашылғанға дейін танымал жексенбілік мектеп гимнін де жазған.

Жеке өмір

Оның күйеу жігіті Роберт Элскорттың некеге тұруға бірнеше сағат қалғанда суға батып қалуы, көбінесе оның тыныш өміріне терең әсер еткендігі жазылған. Алайда, қазіргі зерттеулер осы оқиғаның мән-жайларын жоққа шығарады. 1742 жылы бір адам Анн Стилдің қолын сұрады. Бұл Бенжамин Беддом еді, бірақ ол одан бас тартып, үйленбеді. Стил Хэмпширдегі үйінің тыныштығын жақсы көретін. Оған тыныш өмір ең қолайлы болды. Ол өзі туралы былай деді: «Мен терассадағы кешкі серуеннің тыныштығын ұнатамын және әдемі көрініс сияқты тәтті, көктемгі жел сияқты жұмсақ, шатқам көктемнің сұлулығын сипаттауға ниеттенемін; бірақ осы гүлденген қуаныштардың қаншалықты тез жоғалатыны туралы ойлар көңілге қараңғылық әкеледі, сонда сана көктемгі Едемге – мәңгілік қуаныш пен өзгермейтін кемелдікке қарай көтеріледі». Ол кейде жаратылыс және илаһи қамқорлық туралы гимндер жазды; және олар классикалық гимн авторларының күшті жаңалықтарындай болмаса да, жылы, нәзік және алғыс сезіміне толы болды. Денсаулығы әрқашан нәзік болғандықтан, Стилдің өзіне жабысып, усақ-түйекке ден қоюшы екені көрінеді. Көп жыл бойы ауруға байланысты бөлмесіне қамалып, негізінен діни мақалалар, проза мен өлең түрінде жазумен айналысты. 1769 жылы Стилдің әкесі қайтыс болды, және ол осы қайғыдан ешқашан толыққанбады деседі. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол өмірінің соңғы тоғыз жылын ағасы Уильямның үйінде өткізді, ол бұл үйді ескі отбасылық үйге жақын салған. Замандастарының көптеген авторларынан айырмашылығы, Стилдің қаржылық жағдайы кітаптарынан түскен табысты діни және қайырымдылық мақсаттарына жұмсауға мүмкіндік берді, және оның туыстары да осы жолды ұстанды. Стилдің ешқандай портреті жасалмаған. Ол 1778 жылдың 11 қарашасында 62 жасында туған ауылында қайтыс болды және Брутон шіркеуінің зиратындағы отбасылық қабірге жерленді.

Стиль

Стилдің әнұрандарында белгілі бір діни терминдер қолданылған, олар осы терминдерге таныс және "ерекше" саналатын топқа жататын адамдарға тартымды болса, қарапайым оқырманға жағымсыз әрі тым формалды сезілген. Мысалы, "жақын" және "ешқандай жақын" деген сөздер тым көп қайталанып, оқырманды жалықтырған.

Тақырыптар

Баптистер көп пайдаланған Стилдің әндері христиандық тәжірибедегі үмітсіз жақтарын баса көрсетті. Баптист әнұрандарының авторлары арасында Стил, XIX ғасыр әнұрандарына енген әндерінің саны немесе олардың жиі орындалуы бойынша ең бірінші орында тұрды. Олардың көптеген әндері лирикалық туындылардың алдыңғы қатарына жатпаса да, тілі әдетте қарапайым, бейнелері табиғи және ұнамды, шынайы христиандық сезімге толы болды. Стилді Франсис Ридли Хавергалмен салыстыруға болады. Екеуінде де бірдей жақсы хабар қуанышы, екеуінде де Исаға деген терең жеке құрмет болды. Бірақ Стил Оны көбінесе "қан төгіп, өлген Тәңір" ретінде қарастырып, Оның азаптарын физикалық тұрғысынан бейнелесе, Хавергал көбінесе Оның тірі көмегі мен мейіріміне сілтеме жасады, қуанышпен Оның қазіргі "Ұстаз" және "Патша" ретіндегі талаптарын мойындады және Екінші келгенін зор қуанышпен күтті. Стилдің әндерінің барлығын қарастырғанда, Хавергалдың шығармаларына қарағанда ойлардың ауқымы кеңірек. Стил түрлі тақырыптарды қарастырады.