Мақтала: Аскапоцальконың тәж иесі және үштік одақтың құрылуы
Maxtla
Мақта́ла – Аскапоцальконың 1426-1428 жылдардағы тепанек билеушісі. Тезозомок ханның ұлы, Чимальпопока императорының әкесі. Тарихы мен әулеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маштла (науатль тілінде maštɬa) 1426 жылдан өліміне дейін, 1428 жылға дейін Аскапоцальконың тепанек билеушісі (тлатоани) болған.
Maxtla (Nahuatl pronunciation: maštɬa) was a Tepanec ruler (tlatoani) of Azcapotzalco from 1426 to his death in 1428.
Отбасы
Ол атақты патша Тезозомоктың ұлы болды, ал Тезозомок Аколнауакатл мен патшайым Куетлахохитзиннің ұлы еді. Оның анасы ханшайым Цыхуакшохитзин I, асыл тұлға Хуицилазлатзиннің қызы болды. Ол Акулнауакатл Цаквалькатл және Куаквапицуак патшаларының, сондай-ақ Сиуханауальтзин және Аяучиуатл патшайымдарының інісі болды. Ол ацтек императоры Чимальпопоканың әкесі болды. Оның үлкен жартылай бауыры Таятзин еді.
He was a son of the famous king Tezozomoc, who was a son of Acolnahuacatl and queen Cuetlaxochitzin. His mother was queen Tzihuacxochitzin I, daughter of the noble dignitary Huitzilaztatzin. He was a brother of the kings Aculnahuacatl Tzaqualcatl and Quaquapitzahuac and queens Xiuhcanahualtzin and Ayauhcihuatl. He was an uncle of Aztec emperor Chimalpopoca. His elder half brother was Tayatzin.
Өмірбаян
Максла Койоаканның билеушісі болып тағайындалды. Он екі қоян жылында (1426 ж.) Тезозомок қайтыс болғаннан кейін Таятзин патша болды, бірақ Максла Аскапоцалькода билікті басып алып, Койоакан билігін ұлы Теколотзинге қалдырды. Теночтитлан императоры Чимальпопока Таятзинмен одақтасып, екеуі тақты қайтарып алу және Максланы өлтіру үшін сөз байласты. Осылайша Теночтитлан мен Аскапоцалько арасындағы достық қарым-қатынас қорлау мен қатыгездік интригаларымен ауысты, бұл, әрине, өзара кісі өлтіру әрекеттерін қамтиды. Максла Чимальпопокаға әйелдер киімдерін сыйға жіберіп, кейін оның өлтірілуін ұйымдастырды. Таятзин өлтірілді, ал Чимальпопока өзінің әкесі Уицилиуитльдің құрбандық тағына өзін құрбан етуге шешім қабылдады. 1428 жылы Максла Теночтитланды қоршағанда, Чимальпопоканың мұрагері және інісі Ицкоатль, оның күштерін қала-мемлекеттер одағының көмегімен, соның ішінде Незауалкойотль басқаратын Текскоко және көптеген бұрынғы Тепанек одақтастары, әсіресе Тлакопан, қайтарды. Бұл одақтас күштер Аскапоцальконы тонады және Максланы Незауалкойотль жеке құрбан етті, мүмкін Аскапоцалько күштерінің қолынан Незауалкойотльдің әкесінің қазасына байланысты. Жеңімпаз күштер Теночтитлан, Текскоко және Тлакопанның Үштік одағындағы қарым-қатынастарын ресмиледірді, ол ацтек империясының негізіне айналды.
Maxtla was installed as a ruler of Coyoacán. Upon Tezozomoc's death in the year Twelve Rabbit (1426), Tayatzin became a king, but Maxtla seized power at Azcapotzalco, leaving the rulership of Coyoacán to his son Tecollotzin. Emperor Chimalpopoca of Tenochtitlan allied with Tayatzin, and the two conspired to retake the throne and kill Maxtla. Friendly relations between Tenochtitlan and Azcapotzalco were thus replaced by insults and violent intrigue, apparently involving tit for tat assassination attempts. Maxtla sent Chimalpopoca a present of women's clothing, and later arranged his assassination. Tayatzin was killed, and Chimalpopoca decided to offer himself as a sacrifice at the altar of his father Huitzilíhuitl. When Maxtla laid siege to Tenochtitlan in 1428, Chimalpopoca's successor and uncle, Itzcoatl, repelled his forces with the aid of an alliance of city states, including Texcoco under Nezahualcoyotl and many former Tepanec allies, notably Tlacopan. These allied forces sacked Azcapotzalco and Maxtla was personally sacrificed by Nezahualcoyotl, potentially because of the death of Nezahualcoyotl's father at the hands of Azcapotzalco's forces. The victorious powers formalized their relationship in the Triple Alliance of Tenochtitlan, Texcoco and Tlacopan, which would become the basis of the Aztec Empire.