Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңдар қақтығысындағы renvoi (француз тілінен аударғанда "қайта жіберу" немесе "ашылмаған күйінде қайтару") – заңды таңдау ережелерінің бір бөлігі болып табылады және форум соты басқа мемлекеттің заңын қарастыруға бағытталған жағдайда қолданылуы мүмкін.
In conflict of laws, renvoi (from the French, meaning "send back" or "to return unopened") is a subset of the choice of law rules and it may be applied whenever a forum court is directed to consider the law of another state.
Дау-дамай жағдайлары бойынша рәсім
Сот алдымен істі қарау құзыреттілігіне ие екенін анықтауы керек (бұл талапкер сот жүйесін "форум-шопинг" арқылы манипуляциялауға тырысып жатыр ма деген мәселені қарастыруды қамтиды). Сипаттама. Сот талап арыз бойынша істі талдап, әрбір құрамдас бөлігін тиісті құқықтық жіктемеге жатқызуы керек, олардың әрқайсысына бір немесе бірнеше құқық таңдау қағидалары бекітіледі. Сот содан кейін құқық таңдау қағидаларын қолданады. Шешілген жағдайларда, әдетте отбасылық құқық мәселелеріне байланысты, бұл процесті күрделендіретін қосымша сұрақтар туындауы мүмкін.
The court must first decide whether it has the jurisdiction to hear the case (which will involve addressing the question of whether the plaintiff is attempting to manipulate the judicial system by forum shopping). Characterisation. The court must analyse the case as pleaded and allocate each component to its appropriate legal classification, each of which will have one or more choice of law rules attached to it. The court will then apply the choice of law rules. In a limited number of cases, usually involving family law issues, an incidental question may arise which will complicate this process.
Талқылау
Форум-шоппингтен туындайтын зиянды шектеу үшін, іс қай жерде қаралатынына қарамастан, бірдей нәтижеге жету үшін бірдей заң қолданылуы тиіс. Реенвои жүйесі – осы мақсатқа жетуге жасалған әрекет. Егер форум сотына шетелдік заңды қарастыру тапсырылса, ол алдымен бұл сілтеме тек тиісті мазмұндық ережелерге ме, әлде мемлекеттің құқықтық жүйесінің толыққанды жиынтығына, яғни оның заң таңдау қағидаларын қамтиды ма, деген сұраққа жауап беруі керек. Реенвои ережелері жоқ форумдар тек тиісті заңның нақты ережелеріне сілтеме жасайды. Осылайша, егер екінші мемлекет өзінің заңдарын қолданса, іс қай мемлекетте қаралатындығына қарамастан, бірдей нәтижеге қол жеткізіледі. Бірақ егер екінші мемлекеттің заң таңдау қағидалары оны форум заңын қолдануға міндеттейтін болса, талапкер сотқа қайда жүгінгеніне байланысты нәтижелерде айырмашылық тууы мүмкін. Мұндай айырмашылықтың пайда болуы екінші мемлекеттің бірыңғай реенвои жүйесін пайдаланатынына байланысты. Бірыңғай реенвои форумы әрқашан басқа мемлекеттің заң таңдау қағидаларына сілтеме жасайды. Егер осы қағидалар мәселені форумға қайтаруға мүмкіндік берсе, форум соты бірінші ремиссияны қабылдап, өзінің заңдарын қолданады. Нәтижесінде, егер бәсекелес заңдар әртүрлі жүйелерде жұмыс істейтін болса, нәтижелердің теңдігіне әрқашан қол жеткізіледі. Кейбір ерте француз билігі осы тәсілді қолдайды (мысалы, Forgo ісі (1882) және Soulié ісі (1910)). Сонымен қатар, Германия Азаматтық кодексіне кіріспе заңның 27-бабы (1900) осыны қабылдайды. Бірақ егер екі заң жүйесі де реенвои жүйесін пайдаланбаса немесе бірыңғай реенвои жүйесін пайдаланса, форум-шоппинг мәселесі тууы мүмкін. Сондықтан, қос реенвои немесе шетелдік соттар доктринасы деп аталатын тағы бір жүйе бар, ол басқа тиісті заң қолданылмаған жағдайда нәтижелердің теңдігін қамтамасыз етеді. Бұл жағдайда форум соты өзін шетелдік сот ретінде қарастырып, мәселені шетелдік соттың қалай шешетінін анықтайды. Бұл жүйеде екі ремиссиядан аспауы мүмкін; мысалы, ағылшын форумы француз заңына сілтеме жасайды (бірыңғай реенвои жүйесі), сондықтан ағылшын заңы қолданылады (бірінші ремиссия), ал Франция ремиссияны қабылдайды (екінші және соңғы). Қазіргі уақытта осы тәсілді тек ағылшын заңы ғана қолданады.
To limit the damage that would result from forum shopping, it is desirable that the same law be applied to achieve the same result no matter where the case is litigated. The system of renvoi is an attempt to achieve that end. If a forum court is directed to consult a foreign law, the first question it must address is whether this is a reference solely to the relevant substantive provisions or to the state's system of law as a whole, which would include its choice of law rules. Forums that do not have renvoi provisions refer only to the specific provisions of relevant law. In this way, the same outcome is achieved no matter where the case is litigated, as long as the second state would also have applied its own laws. But if that second state has choice of law rules requiring it to apply the forum law, a difference in outcome might arise depending on where the plaintiff invokes jurisdiction. Whether a difference emerges depends on whether the other state operates a single renvoi system. A single renvoi forum always refers to the other law's choice of law rules. If those rules would send the issue back to the forum court, the forum court will accept the first remission and applies its own laws. As a result, equality of outcome is always achieved if the competing laws operate different systems. Some early French authorities support this approach (e. g. Forgo's Case (1882) and Soulié's Case (1910)). Similarly, Article 27 of the Introductory Law of the German Civil Code (1900) adopts it. But if both sets of laws operate with either no renvoi system or single renvoi systems, forum shopping will be a potential problem. Hence, there is another system called double renvoi or the foreign courts doctrine, which will also ensure parity of result as long as no other relevant law is using it. In this scenario, the forum court considers that it is sitting as the foreign court and will decide the matter as the foreign court would. In this system, there can never be more than two remissions; e. g., English forum refers to French law (a single renvoi system) so English law is applied (1st remission) and France accepts the remission (2nd and final). At present, only English law uses this approach.
Еуропалық Одақ
Еуропалық Одақта Рим I регламентінің (ЕО 593/2008, бұрынғы Келісімшарттық міндеттемелерге қатысты құқық туралы ЕО конвенциясының 15-бабы, Рим, 1980 ж.) 20-бабында келісімшарттық істерде қайта жіберудің қолданылуы нақты түрде жойылды. Сондай-ақ, көптеген Достастық елдері де келісімшарттар бойынша оны қабылдамады. Көптеген мемлекеттер де оны зиян келтіру істерінде жойды, мысалы, Ұлыбританиядағы Халықаралық жеке құқық (әртүрлі ережелер) заңының 1995 жылғы 9(5)-тармағында. 2009 жылдың 11 қаңтарынан бастап Келісімшарттан тыс міндеттемелерге қатысты құқық туралы ЕО 864/2007 регламенті (Рим II регламенті) күшіне енді, ол Еуропалық Одақтың барлық аймақтарында ережелерді бірыңғай басқарады. Осы регламенттің 24-бабында былай делінген: «Осы регламентта көрсетілген кез келген елдің заңын қолдану, осы елде қолданылып жүрген заң ережелерін, оның халықаралық жеке құқық ережелерінен басқа қолдануды білдіреді». Осылайша, зиян келтіру істерінде Еуропалық Одақтың барлық аймақтарында қайта жіберу мүмкіндігі жойылды.
In the European Union, application of renvoi is expressly excluded in contract cases under article 20 of the Rome I Regulation (regulation (EC) 593/2008l formerly in Article 15 EC Convention on the Law Applicable to Contractual Obligations, Rome 1980). It has also been rejected for contracts by most Commonwealth countries. Most states also exclude it in tort cases e. g. in the UK section 9(5) of the Private International Law (Miscellaneous Provisions) Act 1995. Since 11 January 2009, Regulation (EC) 864/2007 (the Rome II Regulation) on the law applicable to non contractual obligations has been in force, controlling in a uniform way the rules throughout the European Union. Article 24 of this regulation provides: "The application of the law of any country specified by this Regulation means the application of the rules of law in force in that country other than its rules of private international law." hence excluding the possibility of renvoi throughout the EU in tort cases.
Австралия
Австралияда қайта жіберу туралы ілім 2005 жылғы 29 қыркүйекте «Nilson v Overseas Projects Corporation of Victoria Ltd» ісі бойынша сот шешімімен қайта жаңғыртылды. Бұл шешімде Жоғарғы сот Нилсон ханымның жағдайын қарастырды, ол Қытайдың Ухань қаласындағы пәтерінде баспалдақтан құлап, дене жарақатын алған. Нилсонның пәтерін күйеуінің жұмыс берушісі Overseas Projects Corporation ұсынған. 1997 жылғы маусымда, оқиға болғаннан кейін алты жыл өткен соң, Нилсон күйеуінің жұмыс берушісіне Батыс Австралияның Жоғарғы сотына салғысыздықпен шағымданып сотқа берді. Австралияның заң таңдау қағидалары бойынша, құқық бұзушылық жағдайларын оқиға болған жердің заңы немесе lex loci delicti реттейді (осы соттың 2002 жылғы шешімі бойынша: Regie Nationale des Usines Renault SA v Zhang). Бұл дауды шешуге Қытай Халық Республикасының заңы қатысты екенін білдірді. Бірақ Қытай заңына сәйкес, талап мерзімі өткендіктен шағым қабылданбауы тиіс (Қытай Халық Республикасының азаматтық құқығының жалпы қағидаларының 136-бабы). Алайда Нилсон өзінің қорғанысында Жалпы қағидалардың 146-бабын келтіріп, осы баптың ережесі бойынша дауды шешуге Австралия заңы қолданылуы тиіс деп мәлімдеді. 146-бапта былай делінген:
In Australia, the doctrine of renvoi was revived by the decision of the High Court in Neilson v Overseas Projects Corporation of Victoria Ltd [2005] HCA 54 (29 September 2005). In this decision the High Court considered the situation of Mrs Neilson, who had injured herself falling down the stairs in her apartment in Wuhan, China. Her apartment had been provided by her husband's employer, Overseas Projects Corporation, and Mrs Neilson sued her husband's employer in negligence in the Supreme Court of Western Australia in June 1997, six years after the accident had occurred. Under Australian choice of law rules, the law of the place of the incident or lex loci delicti governs tort situations (following the decision of that court in 2002: Regie Nationale des Usines Renault SA v Zhang). This meant that the law relevant to the resolution of the dispute was that of the People's Republic of China. However under Chinese law, the claim would have been statute barred for exceeding the limitations period (Article 136 of the General Principles of Civil Law of the People's Republic of China). However Mrs Neilson raised Article 146 of the General Principles in her defence, arguing that the provision of that article should apply making the relevant law for the dispute Australian law. Article 146 provided that:
«Құқықтарды бұзудан туындаған залалдарды өтеу туралы мәселелерде құқық бұзушылық орын алған жердің заңы қолданылады. Егер екі тарап та бір елдің азаматтары болса немесе бір елде тұратын болса, олардың өз елдерінің немесе тұрғылықты жерінің заңы да қолданылуы мүмкін».
"With regard to compensation for damages resulting from an infringement of rights, the law of the place in which the infringement occurred shall be applied. If both parties are nationals of the same country or domiciled in the same country, the law of their own country or of their place of domicile may also be applied"
Осының салдарынан Жоғарғы соттың бірінші сатыдағы судьясы 146-баптың «Маған Австралия заңын қолдануға құқық беретініне сенемін, өйткені екі тарап та Австралия азаматтары» деген қорытындыға келді. Бұл шешім Батыс Австралияның Жоғарғы сотының толық құрамымен қайта қаралып, күшін жойды. Жоғарғы сотқа шағымдану нәтижесінде Нилсонның шағымы қанағаттандырылды. Алты жеке шешімде Жоғарғы соттың көпшілігі Австралияның заң таңдау қағидасы оқиға болған жердің барлық заңын қамтиды деген негізде Нилсонның пайдасына шешім шығарды. Екіншіден, бұл қолданылатын заңның Австралияға қайтарылғанын және Австралияның ескіру мерзімі қолданылатындығын білдірді, яғни Нилсонның талабы ескірген деп есептелмейді. Бұл шешімді Мартин Дэвис қатаң сынға алды, ал Жоғарғы сот пен Толық соттың шешімдері Эндрю Лу мен Ли Кэрролл, Элизабет Кроуфорд және Мэри Киес сияқты заманауи қақтығыстар саласындағы жетекші ғалымдардың ерекше назарына ілікті. Австралия сотының осы қиын түсіндіруінен аулақ болуға болар еді, егер сот іс жүргізу ережелері әрқашан сот отырысының орнымен байланысты болады және материалдық құқық «ең мүдделі сот отырысы» талдауына сүйенеді деген жалпы қағиданы ұстанғанда. Алайда, John Pfeiffer Pty Ltd v Rogerson (2000) 203 CLR 503 ісінен бастап, ескіру мерзімі туралы заң материалдық құқық ретінде қарастырылады. Осы себепті, ескіру мерзімі енді сот отырысының орнымен байланысты емес; керісінше, ол да lex loci delicti-ге сәйкес келеді.
As a consequence, the Supreme Court trial judge concluded that Art 146 "gives me a right to choose to apply the law of Australia because both parties are nationals of Australia." This decision was reversed by the Full Court of the Supreme Court of Western Australia. On appeal to the High Court, Neilson succeeded. In six separate judgments, the majority of the High Court found in favour of Neilson on the basis that the Australian choice of law rule referred to the whole of the law of the place of the wrong. Secondly, that this meant that the applicable law was referred back to Australia and the Australian limitations statute applied, meaning that Neilson's claim was no longer statute barred. This decision has received strident criticism by Martin Davies, and both the High Court and Full Court decisions have received very close attention by leading contemporary conflicts scholars including Andrew Lu and Lee Carroll, Elizabeth Crawford, and Mary Keyes. It has been suggested that this messy interpretation of the Australian Court could have been avoided, had the Court followed the general practice that procedural rules always go with the forum and substantive law depends on the "forum most interested" analysis. However, since John Pfeiffer Pty Ltd v Rogerson (2000) 203 CLR 503, statutes of limitations are considered substantive law. Because of this, the applicability of limitation laws no longer go with the local forum; rather, they too follow the lex loci delicti.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та көптеген соттар заңдар қақтығысы мәселелерін қайта жіберуді (renvoi) қолданбай шешуге тырысады. «Ре Шнайдердің мұрасы» ісі, 96 N. Y. S.2d 652 (1950) – қайта жіберуді таңдау мүмкіндігі ретінде мойындалған жағдайға мысал. Онда жергілікті сот дауды шешу үшін шетелдік елдің заңдарын қолдануды жөн көреді. Мұндай жағдай көбінесе жылжымайтын мүлік немесе отбасылық қатынастарға қатысты істерде кездеседі.
In the United States most courts try to solve conflict of laws questions without invoking renvoi. In Re Schneider's Estate, 96 N. Y. S.2d 652 (1950), is an example where renvoi is recognized as an option, in which the local court chose to apply the foreign country's laws to decide the dispute in the local court. This is most likely to happen in cases involving immovable property or domestic relationships.