Кіріспе

Каперти (/k/eɪ/p/ər/t/iː/ KAY per tee) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Литгоу қаласынан 46 км солтүстікке қарай орналасқан ауыл. Ол Каперти аңғарынан биік жатқан (808 метр) жерде орналасқан. 2016 жылы ауылда 145 адам тұрды. Кастлереа тас жолы (бұрын Mudgee Road деп аталған) Капертиді оңтүстікке қарай Литгоумен және солтүстікке қарай Mudgee-мен байланыстырады. Ауылдың төңірегін ұлттық саябақтар мен мал жайылымдары қоршап тұр. Басты жұмыс орындары көмір өндіру, егін шаруашылығы және туризммен байланысты қызметтерде. Каперти аңғары Хоуксбери өзенінің су жиналатын алабының бір бөлігін құрайды, бірақ ауыл Ұлы суайдырылған жотаға өте жақын орналасқан, ал оның батысында Турон өзенінің су жиналатын алабы жақын жерде.

Тарих

Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Каперти ауданында вираджури тайпасы қоныстанған. Аймақты алғаш зерттеген еуропалықтардың бірі 1821 жылы Джеймс Блэкман болды, ал сол жылы Уильям Лоусон солтүстік-батыстағы мал өсіру жерлеріне таулар арқылы өтуге болатын жол іздеді. 1830-жылдардың басында бай отаршыл жер иесі сэр Джон Джеймисон Каперти аңғарында шамамен 18 000 акр жерді пасторальдық шаруашылыққа пайдаланды. Джеймисонның мал фермасы «Капита» немесе «Каперти» деп аталды және ол сотталғандардың еңбегімен жұмыс істеді. 1834 жылдың наурыз айында Капертиде констебль орналастырылуы ауданның шалқаруына байланысты «өте тиімсіз және пайдасыз тағайындама» деп сипатталды. 1840-жылдары Каперти аңғарындағы жерлер сатуға және жалға беруге ұсынылды, нәтижесінде аңғарда көптеген қой шаруашылықтары құрылды. 1844 жылы Джеймисон қайтыс болғаннан кейін «Каперти» жері қысқа мерзімге Бенджамин Бойдқа (көптеген отарлық иеліктері бар тағы бір жер иесіне) жалға берілді. 1846 жылдың қыркүйегінде «Каперти» жалға алу құқығы аукцион арқылы сатуға жарияланды. 1840-жылдардың соңында Стьюарт мырза Капертиде жылқы өсірді; оның «Каперти Stud» атты шаруашылығы колониядағы ең ірі және ең жақсы жылқы шаруашылығы деп есептелді. 1853 жылдың маусымында Блэкманның Тағы, Маджи жолының жанында (Роксбург округінде) болашақ қала құру үшін 30 акр жер бөлінді. 1856 жылдың сәуір айында редакторға жолданған хатта «жақында Каперти өзенінде үміт беретін алтын кені табылды» делінген. Автор Капертиге тек екі бағыттан – Дрейлер мен басқа көліктерге жетуге болатынын, біреуі Даби (қазіргі Рилстон) арқылы, екіншісі Пик арқылы екенін хабарлады. Каперти аңғарында алтын табылуы туралы хабарлар сирек болды және ауданда маңызды алтын асығушылығына әкелмеді.

Каперти лагері

1861 жылғы маусымда Джон Шерви М. Корлистің солтүстігінде, Блэкманның Коронының жанында, Муджиден Сиднейге дейінгі жолда 33 акр жер сатып алды. Бұл жер "Каперти лагері" деп аталды. Шерви Сиднейден Муджиге дейінгі жолмен жүретін саяхатшыларға баспана, тамақ және сусын беру үшін "Каперти Кемп Инн" деп аталатын ғимарат салды. "Каперти лагері" аталымы алғаш рет 1863 жылғы сәуірде Боуэнфелс пен Кадгегонг арасындағы Черритри төбесінде Сидней пошталық диліжансын тонаған екі қарақшының бірін ұстау туралы газет хабарларында кездеседі. Қарақшыларды констебльдер Райт және Клери қуып, ақыры "Ели Флат" деп аталатын жерде, "Каперти лагері" мен Фристоунның үйі арасында олардың біреуін ұстады. Шервидің "Каперти лагері" көптеген оқшау жатқан жол бойындағы шатырлар сияқты лицензияланбаған, бірақ саяхатшыларға алкогольдік сусындар ұсынды. 1869 жылғы қазан айында Мэри Шерви, "Каперти лагері, Муджи жолынан", "лицензиясыз спирт сатқаны үшін" сотқа шақырылды. Оған 30 фунт стерлинг және сот шығындары төленді (бұл Mudgee түрмесінде үш айға қамаудан құтылу үшін төленді). 1877 жылғы тамызда Каперти аңғары арқылы өткен саяхатшы "Каперти бассейнінің" "жасыл ормандардан, тік жарлардан, алыс тау шыңдарынан және суретшінің немесе көркемдікті жақсы көретін адамның көзін қуантатын қызыл және сұр тастардан тұратын биік тіктестерден" құралғанын жазды.

Каперти ауылы

Қаланың өзі 1882 жылы темір жол станциясының салынуымен қатар пайда болды. Станция және оған жақын станция бастығының үйі осы кезеңде салынған, ал басқа да бірнеше сақталған ғимараттар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында бой көтерген. 1885 жылдың қыркүйегінде Каперти ауылы үшін жер бөлінді (Роксбург округі, Бандамора приході). 1882 жылдан бастап Каперти Батыс магистральдық темір жолындағы Валлеравангтан соққан темір жол тармағының уақытша соңғы станциясы болды. Желі Маджиге дейін созылғанда, өткізу тізбегін салуға жарамды тегіс жер болмағандықтан, Капертиде ерекше, соқыр тупикқа салынған қосым жол пайда болды. Темір жол станциясы жабық болғанымен, желі әлі де жұмыс істеп тұр.

Ыңғайлылықтар

Капертиде мемлекеттік мектеп, полиция бөлімшесі, орман өртін сөндіру бригадасының ғимараты, қоғамдық зал (Прогресс залы), қоғамдық үй (Рояль қонақ үйі), қоғамдық телефон, екі (сирек кездесетін) фибродан салынған шіркеу және бірге орналасқан гараж/дүкен/пошта бөлімі бар. Әр айдың үшінші жексенбісінде Прогресс залында қоғамдық базар ұйымдастырылады.

Туризм

Каперти пейзаж суретшілері, фотографтар, құс бақылаушылар және жаяу серуендеушілерге танымал аймақта орналасқан. АҚШ-та жарық көрген "Өлмей тұрып құс бақылауға баруға 50 орын" (2007) кітабында автор Крис Сантелла Каперти аңғарын әлемдегі құс бақылауға арналған 50 үздік орынның ішінде Австралиядан таңдалған екі орынның бірі деп көрсеткен. Құс бақылаушыларды аймақтағы әртүрлі құс түрлері қызықтырады. Олардың іздеп жететін бірегей құсы – сирек кездесетін "қант жегіш" (Xanthomyza phrygia). Қаладан оңтүстікке қарай екі шақырым жерде орналасқан Пирсон қарауы Каперти аңғарының әсем көрінісін ұсынады.