Модельдеу ракеталарының туылу тарихы және Орвилл Карлайл

Кіріспе

Орвилл Х. Карлайл (5 шілде 1917 - 1 тамыз 1988), Небраска штатының Норфолк қаласында аяқ киім сатушы, модельдік ракета жасау деп аталатын хоббиді ойлап тапты. 1953 жылы Орвилл мен оның інісі Норфолк даңғылының 420-шы үйінде аяқ киім дүкенінің бірлескен иелері болды. Роберт, модельдік авиацияға құмар болғандықтан, Норфолк және оның айналасындағы саябақтар мен мектептердегі топтарға өзінің "U-бақылау" ұшақтарын көрсетіп, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі әуе шаруашылығындағы жетістіктерді демонстрациялады. Ол демонстрацияларында пайдалану үшін зымыранның моделін, зымыран технологиясын көрсету үшін (бірақ бұл бірнеше жылдан кейін ғарыш дәуірінің басталуына әкеледі) қалаған. Ол пиротехникамен айналысатын Орвиллге зымыран жасауды тапсырды. 1954 жылы Орвилл өзінің алғашқы зымыранын – Rock A Chute Mark I-ді жасады. Бұл модельдің корпусы қағаздан жасалған, ал қанаттары ұзын тіреулерге бекітілген. Жетектеуші күш ретінде қолмен жасалған қатты ракеталық қозғалтқыш, DuPont fffG қара ұнтағымен жұмыс істеді. Қозғалтқыш бір рет қолданылып, кейін тасталатын. Осы технология қазіргі уақытта шығарылатын модельдік ракета қозғалтқыштарында да қолданылады. Карлайлдың екінші зымыраны Rock A Chute Mark II, одан да аэродинамикалық болды және бүгінде де практикалық модельдік ракета болып табылады. 1958 жылы ол "ойыншық зымыран" дизайны үшін марапатталды. Г. Гарри Стайн, Sport Rocketry журналында жарияланған, қайтыс болғаннан кейінгі мақаласында, АҚШ Патент бюросы Карлайлге патент беруі керек емес еді, өйткені бұл дизайн кәдімгі фейерверк технологиясының логикалық жалғасы болды деп жазды. 1957 жылы "Спутник" ұшырылуына дейін Карлайл 1957 жылғы ақпан айындағы Popular Mechanics журналында Г. Гарри Стайнның, сол кезде Уайт-Сэндс зымыран полигонында инженер болып жұмыс істеген мақаласын оқыды. Мақалада ғарыш дәуірінің тууынан шабыттанған адамдар (көбінесе жасөспірімдер) өздері жасаған зымырандармен тәжірибе жасап, ауыр жарақат алғандары немесе тіпті қаза тапқандары туралы қауіп ескертілді. Карлайл өзінің "Rock A Chute" модельдері мен қозғалтқыштарымен бұл мәселені шеше алатынын түсінді, олардың бірнешеуін қорапқа салып Стайнге жіберді. Стайн Карлайлдің өнертабысының қауіпсіз хобби ретіндегі әлеуетін көріп, олар бірге Денверде (Колорадо штаты) Model Missiles, Inc. атты алғашқы модельдік ракета компаниясын құрды. Карлайл өзінің жаңа компаниясынан екі жиынтықты ұсынды: Rock A Chute Mark II және Aerobee зымыранының масштабты моделі. Көп ұзамай, модельдік ракета жиынтықтары мен қозғалтқыштарына деген сұраныс өндіріс қуатын арттырды, сондықтан Карлайл зымыран қозғалтқыштарын жеткізуші іздеді. Денвер телефон кітабында бірінші болып тізілген отбасылық фейерверк компаниясының иесі Вернон Эстес, әр 5,5 секунд сайын зымыран қозғалтқыштарын шығаратын машина жасады. Дұрыс емес бизнес шешімдері салдарынан Model Missiles, Inc. компаниясы банкротқа ұшырады, ал Эстес өзінің Estes Industries компаниясымен өндірісті өз қолына алды. Орвилл Карлайл 1957 жылы Г. Гарри Стайн құрған Ұлттық ракета қауымдастығының (NAR #1) алғашқы мүшесі болды. Кейіннен ол Ұлттық өрттен қорғау агенттігінің пиротехника жөніндегі техникалық комитетінің мүшесі болды. Қазірде тек екі түпнұсқа "Rock A Chute" моделі сақталған, олардың екеуі де Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында көрсетілуде.

Orville H. Carlisle (July 5, 1917 – August 1, 1988), a shoe salesman in Norfolk, Nebraska invented the hobby that would become known as model rocketry. In 1953, Orville and his brother were joint owners of a shoe store on 420 Norfolk Ave. Robert, a model aviation enthusiast, demonstrated his "U control" planes for groups in parks and schools in and around Norfolk, to demonstrate advances in aeronautical technology since World War II. He wanted a model missile for use in his demonstrations, to illustrate rocketry technology (which would, in a few years, lead to the beginning of the Space Age). He called on Orville, whose hobby was pyrotechnics, to build him a rocket. By 1954, Orville had developed his first rocket, the Rock A Chute Mark I. This model had an airframe of paper with balsa fins mounted on long booms behind the body. Propulsion was achieved by a handmade solid rocket motor burning DuPont fffG black powder propellant. The engine was used once and then discarded. The same technology goes into model rocket engines produced currently. Carlisle's second rocket, the Rock A Chute Mark II had a more streamlined design and is still a practical model rocket today. In 1958, he was awarded for his design of a "toy rocket". G. Harry Stine, in an article published posthumously in Sport Rocketry magazine, wrote that the U. S. Patent Office should not have awarded Carlisle the patent because the design merely represented a reasonable extension of existing fireworks technology. Prior to the launch of Sputnik in 1957, Carlisle read an article in the February 1957 issue of Popular Mechanics by G. Harry Stine, then an engineer working at White Sands Missile Range. The article remarked on the danger that individuals (mostly teenage boys), inspired by the birth of the Space Age, might experiment with rockets of their own design and end up seriously hurting themselves or even dying. Carlisle realized that he had a solution to this problem with his "Rock A Chute" models and engines, a few of which he boxed up and shipped to Stine. Stine saw the potential in Carlisle's invention as a safe hobby, and together they formed the first model rocket company, Model Missiles, Inc., in Denver, Colorado. Carlisle offered two kits from his new company: the Rock A Chute Mark II and a scale model of the Aerobee sounding rocket. Soon, the demand for model rocket kits and engines exceeded the production capabilities, and Carlisle sought an external supplier for rocket engines. Vernon Estes, whose family fireworks company was listed first in the Denver phone book, designed a machine capable of producing rocket engines every 5.5 seconds. Unwise business decisions eventually forced Model Missiles, Inc. out of business, and Estes took over production with his own company, Estes Industries. Orville Carlisle became the first member of the National Association of Rocketry (NAR #1), founded in 1957 by G. Harry Stine. Later, he served as a member of the Technical Committee on Pyrotechnics of the National Fire Protection Agency. Only two original "Rock A Chute" models survived, both of which are preserved in the National Air and Space Museum.