Кіріспе

Марио Бьонди (17 мамыр 1939 жылы туған) – итальяндық жазушы, ақын, әдеби сыншы, журналист және аудармашы. Оның атағы көбінесе 1985 жылы оған маңызды итальяндық Premio Campiello сыйлығын әкелген «Gli occhi di una donna» романымен байланысты. Ол Орталық Азия және Тибет тарихы мен мәдениетіне үлкен қызығушылық танытады, соңғы жылдары Түркия, Иран, Өзбекстан, Қырғызстан, Пәкістан және Қытайдың Гансу, Шэньси, Сычуань, Цинхай және, әрине, Сизан (Тибет) сияқты көптеген провинциялары арқылы Жібек жолымен саяхаттады.

Өмірбаян

Миланда туып, Комо көлінің жанында өскен ол Боккони университетін бітіріп, кейін он алты жыл баспа ісінде (Эйнауди, Сансони, Лонганези) қызмет етті, содан кейін баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді, ал кейіннен жеке автор ретінде еңбек етті. Ол үнемі ағылшын-американдық әдебиетпен айналысып, сонымен қатар бірнеше күнделікті, апталық және айлық басылымдарда аудармашы және рецензент болып жұмыс істейді. Ол жиырма жылдан астам уақыт бойы кәсіби романист, ал трица жылдан астам уақыт бойы публицист болды. 1973 жылы ол "Per rompere qualcosa" атты өлеңдер жинағын жариялады, одан кейін әртүрлі әдеби басылымдарда немесе антологияларда ("Il Verri", "Altri termini", "Pianura" және т.б.) жарияланған басқа да өлеңдері шықты. Ол сонымен қатар он төрт роман және соңғы кезде саяхат естеліктерінен тұратын үш кітап жариялады (толық тізімін төменде қараңыз). Қызықты факт: Жастық шағында ол жасөспірімдер мен университеттердің жеңіл атлетика командаларының Италия құрамасының көк жейдесін киген, Римдегі 1960 жылғы Олимпиада ойындарының алғашқы құрамына ілікті, бірақ өкінішке орай жарақат алғандықтан қатыса алмады. 1994 жылы ол Ұлттық Олимпиада комитетінің (CONI, Comitato Olimpico Nazionale Italiano) әдеби сыйлығымен марапатталды.

Саяхат

Бионди 1968 жылы саяхаттарын бастады, ал 2003 жылы өзінің алғашқы саяхат кітабы – «Гүлле Гүл» («Қалшықтап күлімсіреңіз») деген естеліктерін жариялады. 35 жыл бойы Нью-Йорк қаласынан Иранға, Алжир, Албания, Сирия, Иордания, Түркия, Египет арқылы саяхаттады. 2004 жылы ол Жібек жолының көп бөлігін білмей тұрып кезіп өткенін түсінді, сондықтан Түрікменстан, Өзбекстан және Қырғызстан арқылы Қытайдың Кашгар қаласына, Тянь-Шань (Көктем таулары) арқылы өтіп, одан Такла-Макан шөлін кесіп, Турпанға (Мың Будданың үңгірлері, Безеклик) жетті. 2005 жылы өзінің жаңа естеліктерін «Страда бьянка пер и Монти дель Сиело» атты екінші саяхат кітабына жинақтады. 2005 және 2007 жылдар аралығында Бионди Жібек жолын «филологиялық» тұрғыдан шығыс соңына дейін аяқтады, ол ежелгі Қытайдың Сиань және Луоян қалаларымен, одан Пекинге, Шанхайға және Лхасаға (Шиньин, Цинхайдан әйгілі Цинцзян темір жолымен) дейін жалғасты. Бірақ ең бастысы, Тибеттен (Шызанг) басқа, Ганьсудағы Тибет автономиялық аймақтарының үлкен бөліктерін (Лабрангтағы Гелугпалар (Сары бас киімділер) және Лангму Сидегі, Сары өзендегі Бинглинг Сидің әйгілі Будда үңгірлері), Цинхайда (Кумбумның Гелугпа кешені, Цонкхапаның туған жері, Ребконг/Тонгрен монастырлары және т.б.) және Сычуаньда (Лешандағы Ұлы Будда және Эмей тауы) зерттеді. Осы күрделі тәжірибелердің нәтижесінде 2008 жылы оның үшінші саяхат кітабы – «Con il Buddha di Alessando Magno» жарық көрді. Бұл Гандара өнерінің жолымен жасалған ұзақ және құштарлықпен толы саяхат, яғни Будданың уағыздауы мен Александрдың Индке әкелген эллинистік мәдениеттің қосылысы. Бұл қосылыс алыс Шығысқа дейін өз ықпалын таратты. 2008 жылы, әлі де Қытайда болып, мұсылман хуэйлердің автономиялық провинциясы Нинсяға, бірақ ең бастысы, тағы да Цинхайға барды, ол Амдоның екі үлкен аумағына және Хамның бір бөлігіне (Юшу Джекундо) бөлінген, олар тибеттік амдолықтар мен кампалықтардың мекені. 2009 жылы ол аталған аумақтарды зерттеуді жалғастырды, ал 2010 жылы Кайлаш тауына, Манасаровар көліне және Батыс Тибеттегі ежелгі Гуге патшалығының қираған қалдықтарына жетті. Одан кейін Бионди Бутанның қасиетті фестивальдарына (Цечу және Друпчо) және Непалға (Индра Джатра) сапарлады.

Саяхат кітаптары

2003 жыл "Гүле-гуле". Күлімдеп саяхат (Понте алле Граци)
2005 жыл Аспан тауларына ақ жол. Жібек жолында саяхатшы (сол жерде)
2008 жыл Александр Македонскийдің Буддасымен. Эллинизмнен Үндіге дейін және Тибет құпиялары (сол жерде)

Аудармалар

Ол 71 шығарманы аударған, олардың көпшілігі американдық және ағылшын авторларының туындылары, соның ішінде Бернард Маламуд, Джон Апдайк, Эдит Уортон, Энн Тайлер, Питер Кэри және Нобель жүлдесінің иегерлері Айзек Башевис Сингер, Уильям Голдинг, Воле Сойка және Орхан Памук (Памук өзінің алғашқы итальяндық баспасына, Фрассинеллиге, «Қара кітап» – Kara Kitab американдық басылымын қатыстыруды сұраған). М. Биондидің 71 аудармасының толық тізімін қараңыз.

Интернет желісі

Марио Бионди әрқашан технологияға және оның болашағына қызығушылық танытқан, бұл туралы Una porta di luce (1998) және Codice Ombra (1999) романдары куәлік етеді. Интернетке деген қызығушылығының логикалық салдары осы. 1994 жылдың ортасынан бастап желіге қосылған ол 1995 жылдың сәуірінде өзінің веб-сайтын құрды, бұл итальян жазушысының алғашқысы және мүмкін Еуропада да болды (АҚШ-та да олардың саны аз еді). Бұл сайт жазушы және оның туындылары туралы ақпараттан бөлек, повестьтер мен сын-пікірлерді жүктеу мүмкіндігін ұсынады, сонымен қатар әртүрлі классикалық шығармаларды талдау үшін деректер базасын қамтиды: Энеида (латын тілінде), Киелі кітап, Илаһи комедия, Бостандыққа жеткізілген Иерусалим, Орландо Фуриозо, Құдалық (барлығы итальян тілінде). Опера әлеміндегі білімін пайдалана отырып, Бионди өзінің сайтында Opera туралы қуатты (және көп қолданылатын) деректер қорын жасап, жариялады.

Фотография: хобби

Бьондидің саяхатқа деген әуесқойлығымен тығыз байланысты жартылай кәсіби хоббиі, ол 1968 жылдан бері Италия, Алжир, Түркия, АҚШ, Куба, Сирия, Югославия, Албания, Иран, Өзбекстан, Қырғызстан, Пәкістан, Қытай, Непал, Бутан елдерінде түсірілген 5000-нан астам фотосуретті интернетке жариялаған. Оларды оның веб-сайтындағы арнайы бөлімдерде еркін көруге болады.

Опера: құмарлық

Бионди әрқашан операға терең қызығушылық танытып келеді және жылдар бойы мыңдаған жазба жинақтап, 600-дан астам композитордың 1700-нен астам операсының 5000-нан астам жазбасын қамтитын, қарапайым, бірақ өте толымды опера туралы деректер қорын құрды. (Режиссер кім болды, кім ойнады, кім ән айтты (және кіммен), қашан, қайда, қалай) Опера туралы деректер қоры қарапайым іздеу нысаны арқылы қолжетімді және оның веб-сайтының арнайы бетінен тегін пайдалануға болады.