Кіріспе

Итальяндық кәсіпкер, драматург және жазушы (1861–1928)

Арон Гектор Шмиц (19 желтоқсан 1861 – 13 қыркүйек 1928), Итало Свево (ˈiːtalo ˈzvɛːvo) псевдонимімен әйгілі, итальяндық және австро-венгр жазушысы, кәсіпкер, романист, драматург және әңгімелер авторы. Свево Италиядағы психологиялық романның негізін салушы саналады және итальян әдебиетінің кеңінен танылған классикасына айналған "La coscienza di Zeno" (1923) атты модернистік романымен танымал.

Ерте өмір

Триестте (сол кезде Австрия империясында, ал 1867 жылдан бастап Австрия-Мажарстан империясында) еврей неміс әкесі мен итальян анасынан Арон Этторе Шмиц деген атпен дүниеге келген Свево жеті баланың бірі болды. Ол өте ерте жасынан әдебиетке құмарлық танытып, Гете, Шиллер, Шекспир және француз және орыс әдебиетінің классиктерін оқыды. Свево Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Австро-Венгрия империясының азаматы болды. Ол көбінесе Триест диалектісінде сөйлегендіктен, итальян тілін екінші тіл ретінде меңгерді. Әкесінен тараған неміс текті болғандықтан, ол ағаларымен бірге Германия империясындағы Вюрцбург қаласының жанындағы пансионға жіберілді, онда неміс тілін үйреніп, еркін сөйлей білді. 1880 жылы Триестке оралғаннан кейін Свево тағы екі жыл Istituto Revoltella-да оқуын жалғастырды, бірақ әкесінің әйнек жасау бизнесі банкротқа ұшырағаннан кейін қаржылық жауапкершілікті өз мойнына алуға мәжбүр болды. Венадағы Unionbank-те 20 жылдық қызметі оның алғашқы романы "Уна Вита" (1892) үшін шабыт көзіне айналды. Әкесі мен анасы қайтыс болғаннан кейін Свево 1896 жылы азаматтық некеде туысқан қызы Ливия Венецианиге үйленді. Одан кейін Ливия оны католицизмге өтуге және діни той жасауға көндірді (мүмкін, қиын жүктіліктен кейін). Бірақ Свево жеке өмірінде атеист болды. Ол бай қайын атасының, әскери кемелерде қолданылатын өнеркәсіптік бояулар шығаратын компаниясында серіктес болды. Ол бизнесті дамытуда сәттілікке жетті және Франция мен Германияға сапардан кейін Англияда компанияның филиалын ашты. Свево өмірінің бір бөлігін Лондонның оңтүстік-шығысындағы Чарлтонда өткізді, отбасылық компанияда жұмыс істеді. Ол бұл кезеңді әйеліне жазған хаттарында сипаттады, онда Эдвард дәуіріндегі Англиядағы мәдени айырмашылықтарды атап көрсетті. Оның 67 Charlton Church Lane мекенжайындағы бұрынғы үйінің қабырғасында еске алу тақтасы орнатылған.

Жазушылық мансап

Свево алғаш рет 1880 жылы қысқа әңгімелер жаза бастады. Ол 1892 жылы өзінің алғашқы романы "Уна Вита" жариялануы үшін "Итало Свево" (сөзбе-сөз "Шваб Италусы") деген псевдонимді қабылдады. Роман сәтті болмады. Оның екінші романы Senilità (1898) да жақсы қабылданылмады. 1919 жылы ол "Зенонның санасы" (ағылш. Zeno's Conscience немесе Zeno's Confessions) атты туындысын жаза бастады.

Зенонның ар-ұжданы

1923 жылы Итало Свево «Зенон санасы» атты психологиялық романын жариялады. Автордың Зигмунд Фрейдтің теорияларына деген қызығушылығын көрсететін бұл туынды, Зено Козинидің естеліктері түрінде жазылған, оны психоаналитигінің талабы бойынша жазады. «Зенон санасы» Триесттің шектеулі аумағынан шығармайды, дәл осылайша Джойстің туындылары да Ирландияның Ұлыбритания құрамында болған соңғы жылдары Дублиннен сирек кетуімен ерекшеленеді. Свево Триестті және әсіресе өзінің кейіпкерін – әйеліне қиянат жасайтын, психоаналитигіне жалған айтатын және естеліктерін қайта баяулай отырып өзін түсіндіруге тырысатын бейжай адамды бағалауда көбінесе сарказмды әзіл-қалжыңды қолданды.