Кіріспе

Неміс тарихшысы (1827–1891) неміс саясаткері Георг Войт 1827 жылы Шығыс Пруссиядағы Кенигсберг қаласында туған неміс тарихшысы. Ол 1891 жылы Лейпцигте қайтыс болды. Войт – тарихшы Иоганнес Войттың ұлы. Войт Жакоб Бёркхардтпен бірге итальяндық Ренессанс дәуірін зерттеудің негізін қалаушылардың бірі болды. 1860 жылы Войтты Генрих фон Сибель Росток университетінің тарих профессоры етіп тағайындады. 1866 жылы Лейпциг университетінде тарих профессоры болды, бұл қызметке дейін тарихшы Вильгельм Вахсмут тұрған. Оның зерттеулері 15-16 ғасырлардағы гуманизм және Шмалькальдия соғысының тарихына арналды. Буркхардтан айырмашылығы, Войт Ренессанс Флоренциясынан бастау алып, бүкіл Еуропаға тараған қозғалыстың алғашқы ғасырын ғана сипаттады. Бёркхардт Ренессанс дәуіріндегі итальян қоғамының барлық ерекшеліктерін зерттеді. Олардың зерттеу әдістері мүлдем өзгеше болды. Бёркхардт тарихи-философиялық әдіспен жұмыс істеген мәдени тарихшы болды. Ал Войт Леопольд фон Ранке мектебінде филологиялық әдіспен көбірек айналысты. Войт «Wiederbelebung des classischen Alterthums oder das erste Jahrhundert des Humanismus» (Классикалық антикалық мәдениеттің қайта жаңғыруы немесе гуманизмнің бірінші ғасыры) атты еңбекті жазды. Войт Франческо Петрарканы итальян гуманизмінің бастауы деп есептеді. Ол үшін Ренессанс дәуіріндегі адамның классикалық антикалық мәдениетке, әсіресе Цицерон мен оның «humanitas» (адамгершілік) тұжырымына деген жаңа қарым-қатынасы маңызды болды. Цицеронның «humanitas» тұжырымы – гуманизмнің терминологиялық бастауы. Данте Алигьеридің Сенека және Цицерон сияқты римдік авторлармен байланысы болғанына қарамастан, Войттың пікірінше, ол Петрарка және оның ізбасарлары сияқты нағыз Ренессанс адамы емес, себебі Данте соңғы ортағасырлық әлем мен корпоративтік құрылымдарда өмір сүрді. Петрарка классикалық авторларды зерттеу арқылы өзін адам ретінде танып, ескі ортағасырлық әлемді және оның құрылымдарын артта қалдырды. Адам болу санасы – жаңа сапа болды. Ранке мен Иоганн Густав Дройсен дәстүрінде Войт тарихи кезеңді сипаттау үшін «гуманизм» терминін қолданды. Сонымен қатар, Войт Морис Саксонский туралы кітап жазды. Войттың сайлаушының (Elector) өмірбаяны – объективті тарихи ғылымның талаптарына сай келетін алғашқы еңбек. Ол неміс тарихшысы Вильгельм Моренбрехердің постулатын іске асырды.

Ең маңызды шығармалары

Энеа Сильвио де Пиколомини папа Пий II ретінде және оның заманы, 3 том, Берлин 1856–1863. "Классикалық ескіліктің қайта жаңғыруы немесе гуманизмнің бірінші ғасыры", 2 томдық, 3-басылым, Берлин 1893 (алғашқы басылым бір томдық, Берлин 1859). Мориц Саксонский, Лейпциг 1876. Шмалькальдия соғысы туралы тарихнама, Лейпциг 1873.