Кіріспе

Химиялық қосылыстар класы. Изофлавондар – табиғи түрде кездесетін изофлавоноидтардың бір түрі – изофлавонның алмастырылған туындылары, олардың көпшілігі сүтқоректілерде фитоэстрогендер ретінде әрекет етеді. Изофлавондарды негізінен фасоль тұқымдасының (Fabaceae (Leguminosae)) өкілдері ғана өндіреді. Изофлавондар мен оларға жақын фитоэстрогендер диеталық қосымша ретінде сатылғанымен, ұзақ мерзімді қолданудың қауіпсіздігіне немесе осы қосылыстардың денсаулыққа тигізетін пайдасына ғылыми дәлелдер жеткіліксіз. Кейбір зерттеулер изофлавондарды көп мөлшерде қабылдаудың ықтимал тәуекелдерін көрсетті, мысалы, емшек безінің қатерлі ісігі бар әйелдерде, бірақ бұл алаңдаушылық жоғары сапалы клиникалық зерттеулермен расталмады. Алмастырылған изофлавон туындылары аталық молекуламен екі немесе үш сутек атомын гидроксил тобымен алмастыру арқылы байланысты. Эстрогендік белсенділігі үшін жасыл бұршақ (Phaseolus vulgaris L.), люцерна өскіні (Medicago sativa L.), мыңжауын өскіні (Vigna radiata L.), лобия (Vigna unguiculata L.), кудзу түбі (Pueraria lobata L.) және қызыл клевер гүлдері мен қызыл клевер өскіні (Trifolium pratense L.) зерттелді. Бұршақтан жасалған, жоғары өңделген тағамдар, мысалы, тофу, изофлавонның көп бөлігін сақтайды, ал ферменттелген мисо оның деңгейін арттырады. Соя сүтінде соя соусына қарағанда изофлавон концентрациясы жоғарырақ, бірақ ферменттелген соя бұршақтарында концентрация айтарлықтай жоғары, ал темпеде изофлавонның ең көп мөлшері бар. Изофлавонның басқа да диеталық көздері – бұршақ (биоханин А), люцерна (формононетин) және жержаңғақ (генистеин). Изофлавондар сонымен қатар жануарлар тегінен алынған тағамдарда, мысалы, сүт өнімдері, ет, жұмыртқа және теңіз өнімдерінде де кездеседі, бірақ жалпы тұтынуға олардың үлесі төмен. Chorleywood нан жасау процесін қолданатын елдерде, мысалы, Ұлыбританияда, нан соядан алынған изофлавонның көзі болып табылады. Өсімдік тінінде олар көбінесе гликозидтер немесе олардың сәйкес малонаттары немесе ацетил конъюгаттары түрінде кездеседі.

Зерттеу

Изофлавондарға бай тағамдарды немесе диеталық қоспаларды тұтыну, әйелдерде постменопаузалық қатерлі ісіктер мен остеопороздың азаюымен байланысты болуы мүмкін екендігі алдын ала зерттеулерде қарастырылуда. Соя изофлавондары бар диеталық қоспаларды қолдану постменопаузалық әйелдерде ыстық толқындардың азаюына байланысты болуы мүмкін. Изофлавон қоспаларын жиі қолданғанына қарамастан, қауіпсіздігі және қолайсыз әсерлері туралы жеткілікті деректер жоқ. Еуропалық тағамдық қауіпсіздік агенттігі постменопаузалық әйелдер үшін изофлавон қоспаларының қауіп-қатерін бағалау кезінде күніне 150 мг дейінгі мөлшерде қолайсыз әсерлерге тап болмады, бірақ деректердің жетіспеушілігін сынға алды.