Виктор Ульман: Австриялық-Еврей композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Австриялық еврей композиторы (1898–1944)

Виктор Ульманн (1 қаңтар 1898 – 18 қазан 1944) – Силезияда туған австриялық композитор, дирижер және пианист.

Өмірбаян

Виктор Ульман 1898 жылдың 1 қаңтарында Австро-Мажар империясының құрамындағы Австрия Силезиясына қарасты Цешин (Тесхен) қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы еврей тегінен шыққан, бірақ Виктор туғанға дейін католицизм дініне көшкен. Әкесі Максимилиан ассимиляцияланған еврей болғандықтан, Австро-Венгрия империясының армиясында кәсіби офицер болып мансап жасауға мүмкіндік алған. Бірінші дүниежүзілік соғыста полковник шынжырғын алған және абыройлы атанған. Бір жазушы Ульманның өмірлік ортасын былай сипаттаған: "Кәфка және Малер сияқты, неміс тілді чех еврейлерінің де тағдыры секілді, Ульман чех ұлтшылдығынан, неміс антисемитизмінен және еврей дінінің қатаң салт-дәстүрінен алыс, көптеген жаттықтармен өмір сүрді". 1909 жылдан бастап Виктор Венадағы гимназияда оқыды. Оның музыкалық дарыны мен бейімділігі Арнольд Шёнберг пен оның шәкірттерімен танысуға мүмкіндік берді. Мектепті бітірген соң, ол өз еркімен әскери қызметке қабылданды. Италия майданында Изонцода дислокацияланғаннан кейін оқу демалысына жіберілді, осы уақытта Вена университетінде заңгерлік мамандығын оқуға кірісті. Ол сонымен қатар Вильгельм Иерусалимнің лекцияларын тыңдады. 1918 жылдың басында Шёнбергтің композиция семинарына қабылданды. Шёнбергпен форма, контрапункт және оркестрлеу теориясын зерттеді. Ол сололық мансапқа ұмтылмаса да, өте жақсы пианист еді. 1919 жылдың мамыр айында екі курсты да тастап, Прагада музыкаға толыққандай берілу үшін Венадан кетіп қалды. Оның ұстазы Александр фон Землинский болды, оның жетекшілігімен 1927 жылға дейін Праганың Жаңа неміс театрында (қазіргі Прага мемлекеттік операсы) дирижер болып жұмыс істеді. Келесі маусымда, 1927-1928 жылдары, Эльбадағы (Усти-над-Лабем) опера труппасының басшысы болып тағайындалды, бірақ оның репертуары, Ричард Штраус, Кренек және басқалардың операларын қоса алғанда, жергілікті тұрғындардың талғамына тым дамыған болып көрінді, сондықтан оның тағайындалуы күштен тоқтатылды. 1923 жылы "Sieben Lieder mit Klavier" (7 ән пианиномен) шығармасының табысты орындалу сериясына куә болды, ол 1930 жылдардың басына дейін жалғасты ("Sieben Serenaden"). 1929 жылы Халықаралық жаңа музыка қоғамының Женевадағы музыка фестивалінде оның "Шёнберг вариациялары", Венадағы ұстазының тақырыбындағы фортепиано циклы, қызығушылық тудырды. Бес жылдан кейін бұл шығарманың оркестрлік аранжировкасы үшін ол "Universal Edition" баспасының бұрынғы директорының құрметіне аталған Герцка сыйлығымен марапатталды. Осы уақыт аралығында ол Цюрихте екі жыл дирижер болып жұмыс істеді. Рудольф Штайнер негіздеген антропософия қозғалысына қызығушылығының нәтижесінде ол тағы екі жыл Штутгартта кітап сатушы болып жұмыс істеді, бірақ 1933 жылдың ортасында Германиядан қашуға мәжбүр болды және Прагаға музыка мұғалімі және журналист ретінде оралды. Осы кезеңде ол Чехословакия радиосының музыка бөлімінде жұмыс істеді, әртүрлі журналдарға кітаптар мен музыка туралы рецензиялар жазды, "Богемия" газетінде сыншы ретінде қызмет етті, білім беру топтарына дәріс берді, жеке сабақтар берді және Чехословакияның музыка білім беру қоғамының бағдарламасына белсене қатысты. Осы уақытта Ульман композитор Алоис Хабамен танысып, біраз уақыттан бері жақын дос болды. Ол 1935-1937 жылдары оқыған Прага консерваториясының Хабаның төрт тонды музыка бөліміне оқуға түсті. 1920-жылдардағы шығармалары әлі де Шёнбергтің атональдық кезеңінің ықпалын анық көрсетеді, әсіресе Камералық симфония Op. 9, "Джордж әндері" Op. 15 және "Пьеро Лунаре" Op. 21, бірақ 1935 жылдан бастап Ульманның шығармалары, мысалы, Квартет No. 2 және фортепиано сонатасы No. 1, Шёнбергтің шабытынан тәуелсіз музыкалық дамумен ерекшеленеді. Сол сияқты, "Антихристтің құлдырауы" операсы Альбан Бергтің "Воззек" операсында көтерілген мәселелерді дамытады. Диссонантты гармониялар, жоғары эмоционалды музыкалық экспрессия және формалық құрылымды шеберлікпен басқару Ульманның жаңа және одан әрі ерекше жеке стиліне тән.

Viktor Ullmann was born on 1 January 1898 in Cieszyn (Teschen), which belonged then to Austrian Silesia in the Austro Hungarian Empire. Both his parents were from families of Jewish descent, but had converted to Catholicism before Viktor's birth. As an assimilated Jew, his father, Maximilian, was able to pursue a career as a professional officer in the army of the Austro Hungarian Empire. In World War I he was promoted to colonel and ennobled. One writer has described Ullmann's milieu in these terms: "Like such other assimilated German speaking Czech Jews as Kafka and Mahler, Ullmann lived a life of multiple estrangements, cut off from Czech nationalism, German anti Semitism and Jewish orthodoxy". Beginning in 1909 Viktor attended a grammar school (Gymnasium) in Vienna. His musical talents and inclinations soon gave him access to Arnold Schönberg and his circle of pupils. Upon finishing school, he volunteered for military service. After deployment on the Italian Front at Isonzo, he was granted study leave, which he used to start studying law at Vienna University. There he also attended the lectures of Wilhelm Jerusalem. At the beginning of 1918 he was accepted in Schöenberg's composition seminar. With Schöenberg he studied the theory of form, counterpoint and orchestration. Ullmann was an excellent pianist, although he had no ambitions for a career as a soloist. In May 1919, he broke off both courses of study and left Vienna in order to devote himself fully to music in Prague. His mentor was now Alexander von Zemlinsky, under whose direction he served as a conductor at the New German Theatre of Prague (now the Prague State Opera) until 1927. In the following season, 1927–28, he was appointed head of the opera company in Aussig an der Elbe (Ústí nad Labem), but his repertoire, including operas by Richard Strauss, Krenek and others, was too advanced for local tastes, and his appointment was terminated. In 1923 with the Sieben Lieder mit Klavier (7 Songs with Piano) he witnessed a series of successful performances of his works, which lasted until the beginning of the 1930s (Sieben Serenaden). At the Geneva music festival of the International Society for New Music in 1929, his Schönberg Variations, a piano cycle on a theme by his teacher in Vienna, caused something of a stir. Five years later, for the orchestral arrangement of this work, he was awarded the Hertzka Prize, named in honor of the former director of Universal Edition. In the meantime he had been appointed conductor in Zürich for two years. As a result of his interest in anthroposophy, a movement founded by Rudolf Steiner, he spent another two years as a bookseller in Stuttgart, but was forced to flee Germany in mid 1933 and returned to Prague as a music teacher and journalist. During this period he worked with the department of music at Czechoslovak Radio, wrote book and music reviews for various magazines, wrote as a critic for the Bohemia newspaper, lectured to educational groups, gave private lessons, and was actively involved in the program of the Czechoslovak Society for Music Education. At about this time Ullmann made friends with the composer Alois Hába, whom he had known for some time. Ullmann enrolled in Hába's department of quarter tone music at the Prague Conservatory, where he studied from 1935 to 1937. While his works of the 1920s still clearly show the influence of Schönberg's atonal period, especially the Chamber Symphony Op. 9, the George Songs Op. 15 and Pierrot Lunaire, Op. 21, Ullmann's compositions from 1935 onwards, like the String Quartet No. 2 and Piano Sonata No. 1, are distinguished by a musical development that is more independent of Schönberg's inspiration. Similarly the opera Fall of the Antichrist develops the issues raised by Alban Berg's opera Wozzeck. Dissonant harmonics, highly charged musical expression, and masterly control of formal structure are characteristic of Ullmann's new and henceforth unmistakable personal style.

Терезиенштадт концентрациялық лагері

1942 жылғы 8 қыркүйекте ол Терезинштадт концлагеріне депортацияланды. Депортацияға дейін оның туындылары 41 опус нөмірін құрады және оған қосымша үш фортепиано сонатасы, әртүрлі ақындардың өлеңдеріне арналған ән циклдері, опералар және фортепиано концерті Op. 25 кірді, ол 1939 жылдың желтоқсанында, неміс әскерлері Прагаға кіргеннен кейін тоғыз ай өткен соң аяқталды. Осы туындылардың көпшілігі жоғалып кетті. Қолжазбалар, болжам бойынша, оккупация кезінде жоғалған. Ульман жеке жариялаған және сақтау үшін досына тапсырған 13 басылым сақталған. Терезинштадт лагерінің ерекше жағдайы Ульманға музыкалық қызметін жалғастыруға мүмкіндік берді: ол фортепианомен сүйемелдеді, концерттер ұйымдастырды ("Collegium musicum", "Жаңа музыка студиясы"), музыкалық шараларды сынға алды және Карел Анчерль, Рафаэль Шахтер, Гидеон Клейн, Ханс Краса және басқа да белгілі музыканттардан құралған мәдени үйірмен бірге шығармалар жазды. Ол былай деп жазды: "Біз Вавилон өзендерінің жағасында жылап отырмадық. Өнерге деген ұмтылысымыз өмір сүруге деген құлшынысымызбен бірдей болды". 1944 жылғы 16 қазанда ол Аушвиц-Биркенау лагеріне депортацияланды, екі күннен кейін газ камерасында қаза тапты.

Кейінгі еңбектері

Терезиенштадтта аяқтаған шығармаларының көп бөлігі сақталған. Оларға хорлық шығармалар, ән циклдері, сахналық музыкадан өзге, соңғы үш фортепиано сонатасы, үшінші скрипкалық квартет, Рилке ақынның «Корнет» поэмасы негізіндегі мелодрама және Петр Киннің либреттосы бар «Атлантистің императоры» немесе «Өлімге бағынбау» атты камералық операсы кіреді. Операның премьерасы 1944 жылдың күзінде Терезиенштадтта Рафаэль Шактердің дирижерлігімен өтуі жоспарланған, бірақ СС командирі «Атлантистің императоры» мен Адольф Гитлер арасындағы ұқсастықтарды байқап, оны тоқтатып берді делінеді. Алайда, куәгер Герберт Томас Мандл «Император Гитлер емес» деп мәлімдейді. Опера алғаш рет 1975 жылы Амстердамда дирижер Керри Вудвордтың қоюымен орындалды. Ол Ұлыбританияда BBC телеарнасында көрсетілді және бірнеше елде қайта қойылды. 1990 жылы Бремен және Штутгарт қалаларында маңызды қойылымдар өтті, ал американдық премьералар 1975 жылы Сан-Францискода және 1977 жылы Бруклинде болды. Басқа шығармаларының ішінде Ульманның досы, ақын және кейіннен Терезиенштадт тарихшысы болған Г.Г. Адлердің өлеңдеріне жазылған «Адам және оның күні» ән циклі бар. 1993 жылдан бастап операның түпнұсқалық нұсқасын Карел Берманның Терезин ролі бойынша жазбалары мен музыкатанушы Инго Шульцтің көмегімен орындау мүмкін болды. Осы қайта құрылған түпнұсқалық нұсқа режиссер Герберт Гантшахердің ARBOS музыка және театр компаниясы үшін операны қоюға пайдаланылды. Бұл қойылымда Ульманның «Атлантистің императоры немесе Өлімге бағынбау» атты түпнұсқалық атауы қолданылды және 1994/1995 жылдары Прагадағы STUDIO MATOUS лейблімен жазылды. Герберт Гантшахердің операсының бұл қойылымы алғаш рет 1995 жылдың 23 мамырында Терезинде көрсетілді. Терезиндегі алғашқы қойылымдардан бастап ARBOS музыка және театр компаниясы жасаған тікелей жазба сақталған. Барлығы, Ульман операны 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы алғашқы әсерлерден бастап, 1944 жылы Терезинде аяқтағанға дейін 27 жыл бойы жұмыстады. Бұл идеяның ең нақты тұжырымы «Атлантистің императоры» операсында, императордың Өліммен өмір үшін ойын ойнауы туралы теңеуде кездеседі. «Ойын», императордың барлық адам өмірін толығымен жою жоспарына байланысты, императордың құлауымен және өмір мен өлім арасындағы жаңа түсініктің пайда болуымен аяқталады. Ульман Аушвицке депортацияланғанда, өзінің шығармаларын философ Эмиль Утицке сақтауға тапсырды. Соғыстан кейін Утиц 1945 жылы Терезиенштадтта Г.Г. Адлерге берді, ал Адлер 1947 жылы ноталарды Англияға алып өтті. Кейіннен Адлер оларды Швейцарияның Дорнах қаласындағы Allgemeine Anthroposophische Gesellschaft (AAG) ұйымына ұзақ мерзімді несие ретінде берді. Шартты бұзу фактісі бойынша AAG оларды Базельдегі Пол Сахер қорына сақтап қойды, онда олар заңды түрде жарамды несие шарты жасалғанша сақталып тұр.

The work he completed in Theresienstadt was mostly preserved and comprises, in addition to choral works, song cycles and a quantity of stage music, such significant works as the last three piano sonatas, the Third String Quartet, the melodrama based on Rilke's Cornet poem, and the chamber opera The Emperor of Atlantis, or The Disobedience of Death, with a libretto by Peter Kien. Its premiere was planned for Theresienstadt in the autumn of 1944, conducted by Rafael Schachter, but it is believed that the SS commander noticed similarities between the Emperor of Atlantis and Adolf Hitler and suppressed it. However, eye witness Herbert Thomas Mandl argues, "that the Emperor is not Hitler". The opera was first performed in Amsterdam in 1975 in a version of the conductor Kerry Woodward. It has been broadcast by BBC television in Britain, and there have been productions in several countries. Important productions took place in Bremen and Stuttgart in 1990; American premieres took place in San Francisco in 1975 and in Brooklyn in 1977. Other works include the song cycle "Man and his Day" to poems by Ullmann's friend, the poet and later historian of Theresienstadt, H. G. Adler. Since 1993 it is possible to perform the original version of the opera with the help of Karel Berman, based on his Terezin rolebook and the musicologist Ingo Schultz. This reconstructed original version of the original score has been used for the production of the opera done by the director Herbert Gantschacher for ARBOS Company for Music and Theatre. This production used also Ullmann's original title "The Emperor of Atlantis or The Disobedience of Death" and has been recorded by the Prague label STUDIO MATOUS in 1994/1995. This production of the opera by Herbert Gantschacher has been performed for the first time at Terezin on 23 May 1995. From these first performances at Terezin ever a live recording exists done by ARBOS – Company for Music and Theatre. In all, Ullmann worked on the opera for 27 years, from the first impressions in the First World War in 1917 to the finalization at Terezin in 1944. The most concrete formulation of this discourse occurs in the Emperor of Atlantis, with the parable of the Emperor's game with Death for Life. The "game", which concerns the Emperor's plan for the total destruction of all human life, ends with the ruin of the Emperor and with the vision of a new understanding between life and death. When Ullmann was deported to Auschwitz, he left his works in the safekeeping of the philosopher Emil Utitz. After the war, Utitz gave them to H. G. Adler in Theresienstadt in 1945, and Adler brought the scores to England in 1947. Adler subsequently placed them on long term loan with the Allgemeine Anthroposophische Gesellschaft in Dornach (AAG), Switzerland. In an apparent breach of contract the AAG subsequently deposited them with the Paul Sacher Stiftung, Basel, where they are currently being held illegally, prior to the preparation of a legally valid loan agreement.

Прага мен Терезиенштадт қалаларындағы құрылыс жұмыстарының тізімі

1942 жылдың ортасында, Терезиенштадт концлагеріне жер аударылуға аздай қалғанда, Уллман өзінің сол кезге дейінгі шығармаларының толық тізімін жасады. Бұл тізім Лондон кітапханасында сақталған, әзірге анықталмаған корреспондентіне жазылған хаттың бір бөлігі ретінде кезеге қонды. Алдыңғы шығармалар тізімдерінен өзгешелігі, Лондон тізімі үздіксіз опус нөмірлерінің тізбегімен (1–41) және бұрыннан белгілі туындылардың немесе атаулардың нақты енгізілуімен ерекшеленеді. Уллманның туындылар тізімі жоғалып кеткен немесе қол жетпес композицияларға байланысты есепсіз құндылыққа ие, бірақ ол қуғын-сүргін мен соғыстың салдарынан туған залалдың толық көлемін анық көрсетеді. Келесі шолуда Уллманның опус нөмірлері қолданылды және Терезиенштадтта жазылған туындыларға берілген опус нөмірлері үшін ұзартылды. Атаулардың реті негізінен хронологиялық тәртіпте, сондай-ақ бұрынғы туындылар тізімдерінен белгілі композициялар мен библиографиялық түрде тіркелгендер ескерілді. Нақты датасы белгісіз жағдайлар (?) арқылы көрсетіледі. Алдыңғы нөмірлеу іздері 1920 жылдардағы туындылар тізімінен (Riemann Musiklexikon 11/1929) шыққан. Бұл сілтемелер тек «Шёнберг вариациялары»мен байланысты кездеседі, олар опус нөмірлеуіне және хронологияға қатысты қолданылған реттеу принципіне қайшы келеді.

Прагадағы жұмыстар

Жұмыс жылдары Алдыңғы нөмірлеу Ескертулер Үш хор ерлер дауысына арналған, а капелла1919 Опус 1 Оркестрмен әндер1921 Опус 2 Abendlied (Кеңеш әні) (Клаудиус) хор, солистер және оркестр үшін1922 Опус 3 «Wie Klein Else das Christkindlein suchen ging» (Кішкентай Эльза қалай Христос баланы іздеуге барды) атты Рождестволық ертегіге арналған музыка1922 Бірінші орындалу Прага 1922 Пианиномен жеті құйма ән1923 Опус 4 Бірінші орындалу Прага 1923, IGNM музыка фестивалі Прага 1924 Опус 1 – 1-ші Струнный квартет1923 Опус 5 Бірінші орындалу Прага 1927 Камералық оркестрмен жеті ән1924 Опус 6 Бірінші орындалу Прага 1924 Симфониялық фантазия (сонымен қатар «Тенор мен оркестр үшін кантата» деп те аталады)1924 Опус 7 Бірінші орындалу Прага 1925 Крейд шеңберіне (Клаудиус) арналған қосымша музыка1924 Бірінші орындалу Прага 1925 (21) Шёнбергтің шағын фортепиано пьесасына арналған вариациялар мен қос фуга (Op. 19, 4)1925 Опус 9 Бірінші орындалу Прага 1926 Опус 2 – Октат (сонымен қатар «Октетино» деп те аталады)1924 Опус 8 Бірінші орындалу Прага 1926 Ағаш аспаптарға арналған трио1926 Опус 10 Опус 4 – Оркестрге арналған концерт (сонымен қатар «Бірінші симфония» және «Симфонетта» деп те аталады)1928 Опус 11 Бірінші орындалу Прага 1929 (5) Шёнбергтің шағын пьесасына арналған вариациялар мен қос фуга (фортепианоға арналған)1929 Шёнбергтің шағын фортепиано пьесасына арналған вариациялар мен қос фугасы 1929. Прагалық көшіруші жасаған көшірме сақталған. IGNM музыка фестивалі, Женева 1929. Опус 5 – Дауыс және 12 аспапқа арналған жеті кішкентай серенада (мәтіні де Ульманға тиесілі)1929 Бірінші орындалу Франкфурт-на-Майне 1931 ж. Опус 6 – Пир Гинт (Ибсен). Опера1927–29 1938 жылдан кейін аяқталды. Опус 3 a – (9) Шёнбергтің тақырыбына арналған вариациялар мен қос фуга (фортепианоға арналған)1933/34 Өздігінен басылған Прага 1939. Опус 3 b – Шёнбергтің шағын фортепиано пьесасындағы Вариациялар, фантазия және қос фуга, оркестр үшін1933/34 Герцка сыйлығы 1934. Бірінші орындалу Прага 1938. Прагадағы екі көшіруші оркестрлік партиялардың жиынтығын сақтап қалды. Опус 7 – 2-ші Струнный квартет1935 Бірінші орындалу Прага 1936. IGNM музыка фестивалі Лондон 1938. Опус 8 – (Жеті) Сопрано мен оркестрге арналған элегиялар1935 Бірінші орындалу Прага 1936 (3 пьеса). Опус 8, 2 «Schwer ist's das Schöne zu lassen» (Сұлулықтан айырылу қиын) (Штеффен) ретінде голограф түрінде сақталған. Опус 9 – Антихристтің құлауы (Штеффен) 3 актідегі сахналық арнау үшін пьеса1935 Герцка сыйлығы 1936. Партитура және пианинолық аранжировканың екеуі де голограф түрінде сақталған. Опус 10 – 1-ші Фортепиано сонатасы1936 Өздігінен басылған Прага 1936. UA Прага 1936 ж. IGNM музыка фестивалі Нью-Йорк 1941 ж. Опус 11 – Қытай мелодрамалары (сонымен қатар «Galgenlieder» немесе дарға асылғандар әндері)1936 Бірінші орындалу Прага 1936 (4 шығарма). Опус 12 – Хаттеннің соңғы күндері (C. F. Meyer), тенор, баритон және оркестр үшін лирикалық симфония1936/37 (?) Опус 13 – Хор, солистер, оркестр және органға арналған Симфониялық мисса («Архангел Михаил құрметіне»)1936 Опус 14 – А капелладағы үш хор (сонымен қатар «Розенкрейцер кантатасы» деп те аталады)1936 Опус 15 – Кішкентай аралас хор мен 6 аспапқа арналған Пасха кантатасы (сонымен қатар «Камерлік кантата» деп те аталады)1936 Опус 16 – Кварталдық кларнет пен кварталдық фортепианоға арналған соната1936 Бірінші орындалу Прага 1937. Тек кларнет партиясы ғана голограф түрінде сақталған. Опус 17 – Сопрано мен фортепиано үшін алты ән (Штеффен)1937 Өздігінен басылған Прага 1937. Бірінші орындалу Прага 1937 ж. Опус 18 – Әндер (Краус, Гёте, Новалис) (сонымен қатар «Әндер циклы II»)1937 (?) Опус 19 – 2-ші Фортепиано сонатасы1938/39 Өздігінен басылған Прага 1939. Бірінші орындалу Прага 1940 ж. Опус 3 c – Арнольд Шёнбергтің тақырыбына арналған вариациялар мен қос фуга1939 Голографтың фотокөшірмесі ретінде сақталған. Опус 20 – Биік дауыс пен фортепиано үшін рухани әндер1939/40 Өздігінен басылған Прага 1940. Бірінші орындалу Прага 1940 ж. Опус 21 – Әндер (Брезина)1929/39 (?) Опус 22 – Балалар әндері1939/40 (?) Опус 23 – Баритон мен фортепиано үшін Құдай мен Баядера (Гёте)1940 (?) Бірінші орындалу Прага 1940 ж. Опус 24 – Оркестр мен міндетті саксофонға арналған славян рапсодиясы1939/40 Өздігінен басылған Прага 1940 («Опус 23» деп басылған). Опус 25 – Фортепиано концерті1939 Голограф түрінде сақталған; 1940 ж. Прагада өздігінен басылған. Опус 26 – Сопрано мен фортепиано үшін бес махаббат әні (Хуч)1939 Өздігінен басылған Прага 1939. Опус 27 – Принц Вогельфрейдің әндері (Ницше)1940 Опус 28 – 3-ші Фортепиано сонатасы1940 Өздігінен басылған Прага 1940 («Опус 26» деп басылған) Опус 29 – Португалдық үш сонет (Елизавета Баррет Браунинг, аударма. Рильке) сопрано мен фортепиано үшін1940 Өздігінен басылған Прага 1940. Бірінші орындалу Прага 1940 ж. Опус 30 – Хафиздің әндер кітабы бас пен фортепиано үшін1940 Өздігінен басылған Прага 1940. Бірінші орындалу Прага 1940 ж. Ганс Бетгедің «Хафиздің өлеңдері мен әндерінің қайта жазылуы», 2-томдық (алғаш рет 1910 ж. Инсель баспасы, Лейпциг; 2004 жылғы қазан айында YinYang Media Verlag баспасынан жаңа басылымы) негізінде. Опус 31 – Қалдықтар. Әндер1940 (?) Опус 32 – Соғыс. Баритонға арналған кантата1940 (?) Опус 33 – Одиссейдің отанына оралуы. Опера1940/41 (?) Опус 34 – Сопрано мен фортепиано үшін алты сонет (Лабе)1941 Өздігінен басылған Прага 1941. Опус 35 – Альт немесе баритон және фортепиано үшін алты ән1941 (?) Опус 36 – Бұзылған құмыра (Клейст). Опера1941/42 1942 ж. өздігінен басылған. Опус 37 – Баритон мен фортепиано үшін үш ән (C. F. Meyer)1942 Голограф түрінде сақталған («Терезиенштадтта жаңартылған»). Бірінші орындалу Терезиенштадт 1943 ж. Опус 38 – 4-ші Фортепиано сонатасы1941 Өздігінен басылған Прага 1941. Опус 39 – Фортепиано мен скрипкаға арналған соната1937 (?) Тек скрипка партиясының көшірмесі сақталған. Бірінші орындалу Прага 1938 ж. жоспарланған. Опус 40 – Концерттік ария (Гётенің Ифигениясынан)1942 (?) Опус 41 – Алты ән (H. G. Adler)1942 (?)

WorkYearPrevious NumerationNotes Three Choruses for Male Voices a cappella1919Opus 1 Songs with Orchestra1921Opus 2 Abendlied (Evening Song) (Claudius) for Choir, Soloists and Orchestra1922Opus 3 Music for a Play from a Christmas Tale "Wie Klein Else das Christkindlein suchen ging" (How Little Else Went to Look for the Christ Child)1922 First performance Prague 1922 Seven Putty Songs with Piano1923Opus 4First performance Prague 1923, IGNM music festival Prague 1924 Opus 1 – 1st String Quartet1923Opus 5First performance Prague 1927 Seven Songs with Chamber Orchestra1924Opus 6First performance Prague 1924 Symphonic Fantasy (also known as "Solo Cantata for Tenor and Orchestra"1924Opus 7First performance Prague 1925 Incidental music for Der Kreidekreis (The Chalk Circle) (Klabund)1924 First performance Prague 1925 (21) Variations and Double Fugue on a Small Piano Piece by Schönberg (Op. 19, 4)1925Opus 9First performance Prague 1926 Opus 2 – Octet (also known as "Oktettino")1924Opus 8First performance Prague 1926 Trio for Woodwind1926Opus 10 Opus 4 – Concerto for Orchestra (also known as "First Symphony" and "Symphonietta")1928Opus 11First performance Prague 1929 (5) Variations and Double Fugue on a Small Piece by Schönberg (for Piano)1929 Variations and Double Fugue on a Small Piano Piece by Schönberg 1929. A transcript by a Prague copyist was preserved. IGNM music festival, Geneva 1929. Opus 5 – Seven Small Serenades for Voice and 12 Instruments (text also by Ullmann)1929 First performance Frankfurt am Main 1931. Opus 6 – Peer Gynt (Ibsen). Opera1927–29 Completed after 1938. Opus 3 a – (9) Variations and Double Fugue on a Theme by Schönberg for Piano1933/34 Self published Prague 1939. Opus 3 b – Variations, Fantasy and Double Fugue on a Small Piano Piece by Schönberg, for Orchestra1933/34 Hertzka Prize 1934. First performance Prague 1938. A set of orchestral parts was preserved in transcripts by two Prague copyists. Opus 7 – 2nd String Quartet1935 First performance Prague 1936. IGNM music festival London 1938. Opus 8 – (Seven) Elegies for Soprano and Orchestra1935 First performance Prague 1936 (3 pieces). Opus 8, 2 was preserved as a holograph: "Schwer ist's das Schöne zu lassen" (It Is Difficult to Leave the Beautiful) (Steffen). Opus 9 – Der Sturz des Antichrist (The Fall of the Antichrist), play for a stage dedication in 3 Acts (Steffen)1935 Hertzka Prize 1936. The score and a part written piano arrangement, both holographs, were preserved. Opus 10 – 1st Piano Sonata1936 Self published Prague 1936. UA Prag 1936. IGNM music festival New York 1941. Opus 11 – Chinese Melodramas (also known as "Galgenlieder" or Gallows Songs)1936 First performance Prague 1936 (4 pieces). Opus 12 – Huttens letzte Tage (Hutten's Last Days) (C. F. Meyer), lyrical symphony for tenor, baritone und orchestra1936/37 (?) Opus 13 – Missa Symphonica for choir, soloists, orchestra and organ ("in honour of the Archangel Michael")1936 Opus 14 – Three Choruses a cappella (also known as "Rosenkreuzer Cantata")1936 Opus 15 – Easter Cantata (also known as "Chamber Cantata") for small mixed choir and 6 instruments1936 Opus 16 – Sonata for Quarter tone Clarinet and Quarter tone Piano1936 First performance Prague 1937. Only the clarinet part is preserved, as a holograph. Opus 17 – Six Songs (Steffen) for soprano and piano1937 Self published Prague 1937. First performance Prague 1937. Opus 18 – Songs (Kraus, Goethe, Novalis) (also known as "Song Cycle II")1937 (?) Opus 19 – 2nd Piano Sonata1938/39 Self published Prague 1939. First performance Prague 1940. Opus 3 c – Variations and Double Fugue on a Theme by Arnold Schönberg1939 Preserved as a photocopy of the holograph. Opus 20 – Spiritual Songs for High Voice and Piano1939/40 Self published Prague 1940. First performance Prague 1940. Opus 21 – Songs (Brezina)1929/39 (?) Opus 22 – Children's Songs1939/40 (?) Opus 23 – Der Gott und die Bajadere (The God and the Bayadere) (Goethe) for baritone and piano1940 (?) First performance Prague 1940. Opus 24 – Slavic Rhapsody for orchestra and obligato saxophone1939/40 Self published Prague 1940 (printed as "Opus 23"). Opus 25 – Piano Concerto1939 Preserved as a holograph; self published Prague 1940. Opus 26 – Five Love Songs (Huch) for soprano and piano1939 Self published Prague 1939. Opus 27 – Lieder des Prinzen Vogelfrei (Songs of Prince Vogelfrei) (Nietzsche)1940 Opus 28 – 3rd Piano Sonata1940 Self published Prague 1940 (printed as "Opus 26") Opus 29 – Three Sonnets from the Portuguese (Elizabeth Barrett Browning, transl. Rilke) for soprano and piano1940 Self published Prague 1940. First performance Prague 1940. Opus 30 – Songbook of Hafiz for bass and piano1940 Self published Prague 1940. First performance Prague 1940. Based on Hans Bethge's "Nachdichtungen der Lieder und Gesänge des Hafis", vol 2 (first published 1910 by Insel Verlag, Leipzig; new edition by YinYang Media Verlag October 2004 ). Opus 31 – Nachlese (Gleanings). Songs1940 (?) Opus 32 – Krieg (War). Cantata for Baritone1940 (?) Opus 33 – Die Heimkehr des Odysseus (The Homecoming of Odysseus). Opera1940/41 (?) Opus 34 – Six Sonnets (Labé) for soprano and piano1941 Self published Prague 1941. Opus 35 – Six Songs for Alto or Baritone and Piano1941 (?) Opus 36 – Der zerbrochene Krug (The Broken Jug) (Kleist). Opera1941/42 Self published 1942. Opus 37 – Three Songs (C. F. Meyer) for baritone and piano1942 Preserved as holograph ("renewed in Theresienstadt"). First performance Theresienstadt 1943. Opus 38 – 4th Piano Sonata1941 Self published Prague 1941. Opus 39 – Sonata for Violin and Piano1937 (?) Only a transcription of the violin part is preserved. First performance planned Prague 1938. Opus 40 – Concert Aria (from Goethe's Iphigenie)1942 (?) Opus 41 – Six Songs (H. G. Adler)1942 (?)

Терезиенштадт зауыты

Жұмыс жылыБаритонға арналған үш ән (C. F. Meyer) 1942ж. 37-ші шығарма. 1942 жылдың 4 қарашасынан кешіктірмей. 3-ші скрипкалық квартет 1943 жыл Голографтың көшірмесі ретінде сақталған. 46-шы опус деп саналады. 1943 жылдың 23 қаңтарынан кешіктірмей. 1943 жылы сопрано мен скрипкалық трио үшін «Күз» (Trakl) Голограф ретінде сақталған. 1943 жылдың 24 қаңтарынан кешіктірмей. (2) «Жыңғырлану әндері» (Steffen) терең дауыс пен скрипкалық трио үшін 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. Он идиш және еврей хоры Zehn (әйелдер, ерлер және аралас хор) 1943 жыл Терезиенштадт көшірмешілерінің көшірмелері ретінде сақталған. Франсуа Вильонның пьесасына арналған қосымша музыка 1943 жыл Алғашқы қойылым Терезиенштадт 20 шілде 1943 ж. «Wendla in the Garden» (Wedekind) дауыс пен фортепиано үшін 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. 1943 жылдың 1 шілдесінен кешіктірмей. 5-ші фортепианолық соната 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. 45-ші опус деп саналады. 1943 жылдың 27 маусымынан кешіктірмей. (2) Хёльдерлинге арналған әндер дауыс пен фортепиано үшін 1943/44 жыл Голограф ретінде сақталған. Immer inmitten (Әрдайым ортада) (Г. Г. Адлер). Меццо-сопрано мен фортепианоға арналған кантата 1943 жыл Голограф ретінде сақталған екі ән. Алғашқы қойылым Терезиенштадт 30 қазан 1943 жыл. 6-шы фортепианолық соната 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. Опус 49 деп саналады («Атлантистің императоры»). 1943 жылдың 1 тамызынан кешіктірмей. Алғашқы қойылым Терезиенштадт 1943 жылдың 30 қазанына дейін. Der Mensch und sein Tag (Адам және оның күні) (Г. Г. Адлер). 12 ән дауыс пен фортепиано үшін 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. Опус 47 деп саналады. 1943 жылдың 4 қыркүйегінен кешіктірмей. «Chansons des enfants francaises» дауыс пен фортепиано үшін 1943 жыл Бір ән («Little Cakewalk») голограф ретінде сақталған. Арналу күні: 1943 жылдың 27 қыркүйегі. Үш қытай әні дауыс пен фортепиано үшін 1943 жыл Екі ән голограф ретінде сақталған. 1943 жылдың қазан айынан кешіктірмей. «Атлантистің императоры» немесе «Өлімді бас тарту». Бір актілік пьеса (Kien) 1943/44 жыл Голограф ретінде сақталған. Опус 49 деп саналады (6-шы фортепианолық сонатаға қараңыз). Құрастыру 1943 жылдың маусым-шілде айларында басталды; 1944 жылдың 13 қаңтарында аяқталды. Ревизия («Wahnsinns Terzett» / Ұңғыл терцеті) 1944 жылдың тамызы. Дон Кихот. Фортепианоға арналған увертюра (эскиздік партитура) 1943 жыл Голограф ретінде сақталған. 1944 жылдың 21 наурызынан кешіктірмей. 1431 жылдың 30 мамыры. 1944 жылы 2 актідегі «Жанна д'Арк» операсының либреттосы Голограф ретінде сақталған. Алдын-ала сөздің күні 16 мамыр 1943 жыл. Үш идиш әні дауыс пен фортепианоға 1944 жыл Голограф ретінде сақталған. 53-ші опус деп саналады. 1944 жылдың 25 мамырындағы бірінші ән. Махаббат пен өлімнің жолы (Рилке). 12 бөлім, сөйлеу дауысы мен оркестр немесе фортепиано үшін (эскиздік партитура) 1944 жыл Голограф ретінде сақталған. 1944 жылдың 28 қыркүйегінен бұрын алғашқы қойылым. 1944 жылдың 12 шілдесінен кешіктірмей. 7-ші фортепианолық соната 1944 жыл Голограф ретінде сақталған. Атау парағындағы күні 1944 жылдың 22 тамызы. Abendphantasie (Кешкі фантазия) (Хёльдерлин) дауыс пен фортепиано үшін 1944 жыл Голограф ретінде сақталған. Бетховеннің фортепиано концерттеріне каденциялар (No 1 және 3) 1944 жыл Голограф ретінде сақталған. 54-ші опус деп саналады. Үш еврей балалар хоры (а капелла) 1944 жыл Терезиенштадт көшірмешісінің көшірмесі ретінде сақталған.

WorkYearNotes Three Songs for Baritone (C. F. Meyer)1942cf. Opus 37. Not later than 4 November 1942. 3rd String Quartet 1943Preserved as a copy of the holograph. Counted as Opus 46. Not later than 23 January 1943. Autumn (Trakl) for soprano and string trio1943Preserved as a holograph. Not later than 24 January 1943. (2) Songs of Consolation (Steffen) for deep voice and string trio1943Preserved as a holograph. Ten Yiddish and Hebrew Choruses Zehn (women's, men's and mixed choir)1943Preserved as transcripts by Theresienstadt copyists. Incidental music for a play by François Villon1943First performance Theresienstadt 20 July 1943. Wendla in the Garden (Wedekind) for voice and piano1943Preserved as a holograph. Not later than 1 July 1943. 5th Piano Sonata1943Preserved as a holograph. Counted as Opus 45. Not later than 27 June 1943. (2) Hölderlin Songs for voice and piano1943/44Preserved as a holograph. Immer inmitten (Always in the midst) (H. G. Adler). Cantata for mezzo soprano and piano1943Two songs preserved as holographs. First performance Theresienstadt 30 October 1943. 6th Piano Sonata1943Preserved as holograph. Counted as Opus 49 (cf "Kaiser von Atlantis"). Not later than 1 August 1943. First performance Theresienstadt before 30 October 1943. Der Mensch und sein Tag (Man and his Day) (H. G. Adler). 12 Songs for Voice and Piano1943Preserved as a holograph. Counted as Opus 47. Not later than 4 September 1943. "Chansons des enfants francaises" for voice and piano1943One song ("Little Cakewalk") preserved as a holograph. Date of dedication: 27 September 1943. Three Chinese Songs for Voice and Piano1943Two songs preserved as holographs. Not later than October 1943. Der Kaiser von Atlantis oder die Tod Verweigerung (The Emperor of Atlantis, or The Refusal of Death). Play in one act (Kien)1943/44Preserved as a holograph. Counted as Opus 49 (cf 6th piano). Composition begun June/July 1943; finished 13 January 1944. Revision ("Wahnsinns Terzett" / Madness tercet) August 1944. Don Quixote. Overture for piano (draft score)1943Preserved as a holograph. Not later than 21 March 1944. 30 May 1431. Libretto for a "Joan of Arc" opera in 2 Acts1944Preserved as a holograph. Date of preface 16 May 1943. Three Yiddish Songs for Voice and Piano1944Preserved as a holograph. Counted as Opus 53. First Song dated 25 May 1944. Die Weise der Liebe und des Todes. (The Manner of Love and Death) (Rilke). 12 pieces for spoken voice and orchestra or piano (draft score)1944Preserved as a holograph. First performance before 28 September 1944. Not later than 12 July 1944. 7th Piano Sonata1944Preserved as a holograph. Dated on title page 22 August 1944. Abendphantasie (Evening Fantasy) (Hölderlin) for voice and piano1944Preserved as a holograph. Cadenzas to Beethoven's Piano Concertos (Nos 1 und 3)1944Preserved as a holograph. Counted as Opus 54. Three Hebrew Boys' Choruses (a cappella)1944Preserved as a transcript by a Theresienstadt copyist.

Жазбалар

"Schwer ist´s, das Schöne zu lassen" - Виктор Ульманның сопрано және фортепианоға арналған толық әндер жинағы (Ирена Троупова – сопрано, Ян Душек – фортепиано). Прага: ArcoDiva, 2015 жыл.