Кіріспе

Католик шіркеуінің Куриясы бөлімдерінің түрі

Католик шіркеуінің Рим Куриясында қауым – Курияның бөлімдерінің бір түрі. Олар екі хатшылықтан төмен, ал понтификалық кеңестерден, понтификалық комиссиялардан, трибуналдардан және кеңселерден жоғары тұрған екінші деңгейдегі ведомстволар болып табылады. Алғашқыда қауымдар – Святой Престолға қатысты белгілі бір салаларды басқару үшін Кардиналдар алқасынан таңдалған кардиналдардың шағын тобы еді. Бүгінде, Екінші Ватикан кеңесінің шешімімен, құрамына кардинал емес, әлемнің түрлі аймақтарынан келген епархиялық епископтар да кіреді. Әр қауымның тұрақты штаттық қызметкерлері де бар. Әр қауымды префект басқарады, ол көбінесе кардинал болады. Бұрын қауымға жетекшілік етуге тағайындалған кардинал емес адам, кардинал атағын алғанға дейін "про-префект" деп аталатын. Алайда, бұл тәжірибе қазір тоқтатылды.

Тарих және жұмыс істеу

Қасиетті Орын әр түрлі уақытта Римге канондық тәртіп пен сенімділердің жеке мүдделерін әкелетін істерді жүргізуге көмектесу үшін бірнеше куриалдық бөлімдерді ұйымдастырған. Олардың ең маңыздыларының бірі – Рим қауымдары, олар дәстүр бойынша Папаға Шіркеу істерін басқаруда көмектесетін кардиналдардан құралған. Қазіргі заң бойынша, дикастериялар заң тұрғысынан тең, бірақ қауымдар көбінесе басқа дикастерияларға қарағанда тікелей юрисдикцияға ие. Рим қауымдарының пайда болуы, бастапқыда, Паптық шешімге ұсынылған мәселелерді зерттеу қажеттілігінен туындады, соның нәтижесінде құқықтық мәселелерді саралау және фактілерді анықтау жүзеге асырылды. Бұрын Шіркеу істерін Паптық канцелярия басқаратын. Алғашқыда бұл жұмыс Паптың капелландарына тапсырылды, кейіннен ішкі немесе сыртқы форум (яғни, юрисдикция) мәселелерін қарастыруға байланысты пенитенциарийлер мен аудиторлар арасында бөлінді. Содан кейін, кардиналдар түрлі мөлшерде олармен байланысты болды. Көп жағдайда оларға істі дайындау ғана емес, оны шешуге қатысуға да құқық берілді. Алайда, іс-шаралардың санының артуы және мәселелердің күрделілігінің өсуі арнайы әкімшілік-заңнамалық органдар құру қажеттігін тудырды. Әкімшілік мәселелерді тиімді бөлу арқылы ол Курияның осы бөлімдерінің тұрақты ұйымдастырылуын қамтамасыз етті. *Immensa aeterni Dei* 15 тұрақты қауым құруды талап етті: Бұрынғысын сияқты, қауым мүшелері қауымның күнделікті жұмысына араласпайды, ол префект пен тұрақты штаттың қолында болады, оны әдетте хатшы және хатшының орынбасары басқарады. Тұрақты штаттың құрамы халықаралық болуы керек. Мүшелер әдетте жылына бір реттен аспайтын жиналыстарда жалпы мәселелерді талқылайды және бағыт-бағдарлар белгілейді.

Иоанн Павел II реформасы

Рим қауымдарының ең соңғы қайта ұйымдастырылуы 1988 жылдың 28 маусымында Папа Иоанн Павел II-нің «Pastor Bonus» конституциясымен жүзеге асты. Бұл конституция Курия құрылымын 1983 жылғы Канондық құқық кодексінде және 1990 жылғы Шығыс шіркеулерінің канондық кодексінің бастапқы нұсқаларында белгіленген нормалармен жақындастырды. «Pastor Bonus» сонымен қатар Пауылдың қауымдардың құрамын кеңейту саясатын жалғастырды, дін қызметкерлеріне, дьякондарға, діни ұйым өкілдеріне және миряндарға белгілі бір қауымдардың мүшелері болуға мүмкіндік берді, сондай-ақ Рим Куриясының дикастерияларына консультанттар мен сарапшыларды тағайындады, олар қажет болған жағдайда жеке немесе ұжымдық түрде нақты мәселелер бойынша пікір білдіруге міндетті болды. Комбон миссионерлік әйелдер қауымының бас жетекшісі Лузия Премоли 2014 жылы Халықтарды евангелизациялау жөніндегі қауымның мүшесі болып тағайындалды, осылайша Ватикан қауымының мүшесі болып тағайындалған алғашқы әйел атанды.

Папа Францисктің реформасы

2022 жылдың 19 наурызында Папа Франциск «Praedicate evangelium» апостолдық конституциясын жариялады, ол 1988 жылғы Папа Иоанн Павел II-нің «Pastor bonus» құжатын күштен шығарып, жаңасымен алмастырды. Бұрынғы конгрегациялар енді «дикастериялар» (яғни «департаменттер») деп аталады. Реформаға дейін Ватиканның ең маңызды департаменті – Дін доктринасы жөніндегі Конгрегация болды. «Praedicate evangelium» арқылы ең маңызды департамент Евангелизация жөніндегі Дикастерия болды, ал Дін доктринасы жөніндегі Дикастерия екінші орынға ие болды.