Кіріспе

Австриялық суретші, сызбашы, гравюрашы және мүсінші Рудольф Хаузер (4 желтоқсан 1914, Вена – 25 ақпан 1995, Мёдлинг) – австриялық суретші, сызбашы, гравюрашы және мүсінші. Хаузерді "психикалық реалист" және "алғашқы психоаналитикалық суретші" (Гунтер Энгельгардт) деп сипаттаған.

Ерте өмір

Яһуди тегінен шыққан Хаузердің әкесі сауда қызметкері болған, ол демалыс күндері суретші болып жұмыс істеген, бұл оның ұлын өнерге ертеден қызықтырды. 1923-1925 жылдары ол Шуберт Реалшюлесінде (қазіргі Эрих Фрид Реалгимназиясы), содан кейін 1931 жылға дейін Венадағы Шоттенбастей Реалгимназиясында оқыды. Хаузер 1931 жылдан 1936 жылға дейін Карл Фарингер мен Карл Стеррердің басшылығымен Венадағы Көркемсурет академиясында білім алды. 1937 жылы Хаузер Австрия қарулы күштеріне шақырылды. 1938 жылы Аншлюс болғаннан кейін, оның суреттерін Рейхтің Мәдениет палатасы көрсетуге тыйым салды, олар дегенеративті өнер деп есептелді. 1941 жылы ол Германия қарулы күштеріне шақырылды. Осы кезеңде Ресейдегі Татра тауларындағы ауыр әсер қалдырған шағын үй тәжірибесін басынан өткерді, ол кейінгі туындыларында көрініс тапты. 1943 жылы Хаузер Вермахттан босатылып, соғысқа жарамсыз деп танылды және қару-жарақ өнеркәсібінде техникалық суретші болып жұмыс істеді. 1944 жылы Хаузер Ирен Шмидке үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері ол әуе қорғаныс бөліміне жіберілді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Соғыстан кейін ол Венадағы бомбадан зақымдалған студиясына оралып, суретші ретінде жұмысын жалғастырды. 1946 жылы ол Эдгар Жене, Эрнст Фукс, Маître Лехерб (Хелмут Лехерб), Вольфганг Гуттер және Фриц Янскамен бірге сюрреалистік топ құрды. Кейіннен оларға Арик Брауер мен Антон Лемден қосылды. Ол өнер клубына мүше болып, Венадағы Концертхауста өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді. Осы кезеңнің маңызды туындысы – «Мен өзіммін!» (1948; Вена, Тарих мұражайы) картинасы, оның Pittura Metafisica және сюрреализм туралы білуін психоаналитикалық тұрғыдан бейнелейді. Алдыңғы пландағы созылған бейне нағыз пейзаж сияқты көрінетін кеңістікке еніп, фон ретінде жарылып кетеді. «Ішке бұрылған оптика форумы» (1948; Вена, Тарих мұражайы) атты тағы бір картинасы, оның бір нүктелі перспектива заңдарын бұза отырып, суретті реалистік стильде бейнелеу қабілетін көрсетеді. 1951 жылы ол екінші әйелі Гермин Джедличкаға үйленді; олардың қызы Ксения Хаузер, ол да суретші, сол жылы дүниеге келді. Алты жылдық жұмыстан кейін ол 1956 жылы шедеврі – «Одиссейдің сандығы» картинасын аяқтады. «Одиссейдің сандығы» (1948–51 және 1953–56; Вена, Тарих мұражайы) кейіпкерді өзінің портреті ретінде бейнелейді және Хаузердің өзінің ерекшеліктерін салған Адамдар сериясының алғы күші болды.

Сюрреалистермен қақтығысы және кейінгі өмірі

1957 жылы Хаузер өзінің алғашқы "Адам" суретін жазды. Ол суреалистік канондармен келіспеушілікке түсті, олар оның көркемдік туынды жасауда саналы және санасыз процестерге тең мән беру әрекетін сынады. 1959 жылы ол Кассельдегі екінші «Документа» көрмесіне қатысты. Сол жылы Рудольф Хаузер Венадағы Österreichische Galerie Belvedere галереясында топтық көрмеде тұңғыш рет өнер туындыларын көрсетті. Одан кейін көптеген халықаралық көрмелер өтті. Сонымен қатар, Рудольф Хаузер Гамбург пен Токиода лекциялар оқыды және қонақ лектор ретінде жұмыс істеді. 1959 жылы ол бұрынғы суреалистік топ мүшелерімен бірге Вена фантастикалық реализм мектебін құрды: Эрнст Фукс, Гельмут Лехерб, Фриц Янска, Вольфганг Гуттер, Антон Лехмден және Арик Брауер. 1962 жылы Хаузер Германия, Нидерланды, Бельгия және Францияға саяхат жасағанда Пол Дельво, Рене Магритт, Виктор Браунер және Доротея Таннингпен кездесті. 1967 жылы ол алғашқы Бурда суретшілік сыйлығының иегері атанды. 1969 жылы Вена қаласының сыйлығымен марапатталды. Одан кейін ол Гермине Жедлицкадан ажырасып, Гамбургте танысқан қызы Ксения және Энн Волгастпен бірге Хиецингке көшіп барды. 1966 жылдан 1980 жылға дейін Гамбургтегі Hochschule für bildende Künste білім орнында қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1968 жылдан бастап Венаның Көркемсурет академиясында сабақ берді. Оның шәкірттерінің арасында Оз Алмог, Джозеф Брамер, Фридрих Хечелман, Готфрид Хельнвейн, Ф. Скотт Хесс, Майкл Энгельхардт және Зигрид Голдбергер болды. Хаузер 1970 жылы Австрияның Мемлекеттік суретшілік сыйлығымен марапатталды. Ол сондай-ақ Австрия почтасы мен Біріккен Ұлттар Ұйымының пошта басқармасы үшін пошта маркаларын жасады. Оның сурет салу техникасының ерекшелігі – акрил бояуының үстіне оннан астам қабатта жатқан, мөлдір («лакталған») смолалы май бояуларын қолдану, бұл бояуға ерекше жарқыраған тереңдік береді. Ол сонымен қатар, аэрографты пайдаланбастан, таза майлы бояумен мінсіз көшулер жасау әдістерін ойлап тапты.