Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық музыкатанушы және дирижер (1886–1960)
Austrian musicologist and conductor (1886–1960)
Роберт Мария Хаас (15 тамыз 1886, Прага – 4 қазан 1960, Вена) – австриялық музыкатанушы. Мансабының басында Австрия ұлттық кітапханасында жұмыс істеген кезде Хаас көбінесе барокко және классикалық музыкаға қызығушылық танытты. Кейіннен ол жаңадан құрылған Халықаралық Брукнер қоғамымен бірге Антон Брукнердің симфониялары мен мессаларының толық жинағын, композитордың Вена кітапханасына қалдырған түпнұсқа қолжазбалары негізінде дайындауға кірісті.
Robert Maria Haas (15 August 1886, Prague – 4 October 1960, Vienna) was an Austrian musicologist. At the beginning of his career with the Austrian national library, Haas was mostly interested in Baroque and Classical music. Later on, he was engaged by the newly formed International Bruckner Society to work on a complete edition of Anton Bruckner's symphonies and Masses based on the original manuscripts bequeathed by the composer to the Vienna library.
Брукнер баспасы
1935 және 1944 жылдар аралығында Хаас Брукнердің Алтыншы (1935), Бесінші (1935), Бірінші (1935), Төртінші (1936 және 1944), Екінші, Сегізінші (1939) және Жетінші (1944) симфонияларының басылымдарын жариялады. (Брукнердің Тоғызыншы симфониясының ғылыми басылымын 1932 жылы Альфред Орел шығарған, ал Хастың Үшінші симфониясы соғыс кезінде жойылды.) Хаас жасаған Брукнердің басылымдары қырқыс дау тудырды. Кембридж университеті баспасынан Бенджамин Корстведт екінші, жетінші және сегізінші симфонияларда Хаас Брукнердің музыкалық мәтіндеріне «ғылыми жауапкершіліктің шегінен асып түсетін» өзгерістер енгізгенін айтады. Мысалы, Сегізінші симфония үш нұсқада сақталған: Брукнердің 1887 жылғы түпнұсқа қолжазбасы, Франц Шалк, Артур Никиш және басқалардың ұсыныстарын қамтыған 1890 жылғы қайта жөнделген қолжазба, сондай-ақ Брукнердің достары ұсынған өзгерістерді, оның ішінде маңызды қысқартуларды қамтитын 1892 жылғы алғашқы басылым. Хаас 1890 жылғы қолжазбаға негізделген жиынтық басылым жасауға шешім қабылдады, бірақ 1887 жылғы нұсқадан кейбір бөлімдерді қосты (көптеген Брукнер зерттеушілері, соның ішінде дирижерлер Рудольф Кемпе және Георг Тинтнер бұл дұрыс деп санады), оларды жоғалтуды ұят деп есептеді; ол сондай-ақ қысқаша бөлікті өзі қайта жазды. Тағы бір дау тудырған мәселе – Хаас пен нацистік партияның байланысы. Ол партия мүшесі болды және өзінің жұмысына қолдау табу үшін нацизм тілін пайдаланудан тартынбады. Ол Брукнерді «космополиттік» және еврейлік ықпалдармен бұзылған қарапайым елдік жан ретінде бейнеледі. Бұл Хаас үшін апатқа ұшырады: Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Брукнер жобасынан алынып, оның орнына Леопольд Новак келді. Новак Брукнердің барлық симфонияларының жаңа басылымдарын жасады, соның ішінде композитордың жариялануына көндірілген Сегізінші симфонияның (1892) қатты қысқартылған соңғы нұсқасын да пайдаланды. Дирижер Вильгельм Фуртвенглер жеке жазбаларында Хаас жасаған «мифті бұрмалауды» сынады: «Тек өнімсіз саналар ғана ұлы, өнімді суретшінің [яғни Брукнердің] депрессия кезінде «қырсыққа ұшырауы» мүмкін екеніне шын жүректен сенуі мүмкін. Алғашқы зерттеушілер Лоуви мен Шалк жасаған бұрмалаудан мұндағы Брукнер бейнесінің бұрмалануы әлдеқайда зор». Екінші жағынан, дирижер Георг Тинтнер, тіпті нацистік қуғын-сүргіннің еврей құрбаны болса да, кейіннен Хаасты «ұлы» деп сипаттап, оның Брукнердің Сегізінші симфониясының басылымын «барлық қолда бар нұсқалардың ең жақсысы» деп атады, бірақ өзі 1887 жылғы түпнұсқа нұсқасын жазуды таңдады. Герберт фон Караян, Бернард Хайтинк, Даниэль Баренбойм, Такаши Асахина және Гюнтер Ванд сияқты көптеген дирижерлер Новак басылымдары қол жетімді болғаннан кейін де Хаас басылымдарын артық көре берді.
Between 1935 and 1944 Haas published editions of Bruckner's, Sixth (1935), Fifth (1935), First (1935), Fourth (1936 and 1944), Second, Eighth (1939) and Seventh (1944) symphonies. (A scholarly edition of Bruckner's Ninth symphony had already been produced in 1932 by Alfred Orel, while Haas's work on the Third symphony was destroyed during the war.} Haas's editions of Bruckner are controversial. Writing for the Cambridge University Press, Benjamin Korstvedt charges that in the Second, Seventh and Eighth symphonies Haas made changes to Bruckner's musical texts that "went beyond the limits of scholarly responsibility". For example, the Eighth Symphony existed in three versions: Bruckner's original manuscript of 1887, a revised manuscript of 1890 which incorporated suggestions from Franz Schalk, Arthur Nikisch and others, and the first published edition of 1892 which went even further in the direction of the changes, including significant cuts, suggested by Bruckner's friends. Haas decided to make a composite edition based on the 1890 manuscript but adding in some passages from the 1887 version he (justifiably, in the view of many Brucknerians, including conductors Rudolf Kempe and Georg Tintner) thought it a shame to lose: he also rewrote a brief passage himself. Another source of controversy is Haas's affiliation with the Nazi party, of which he was a member and didn't hesitate or scruple to use the language of Nazism to garner approval for his work. He portrayed Bruckner as being a pure and simple country soul who had been corrupted by "cosmopolitan" and Jewish influences. This proved Haas's undoing: after World War II, he was removed from the Bruckner project and replaced by the more scholarly, if less inventive, Leopold Nowak who went on to produce new editions of all Bruckner's symphonies, including use of the severely cut last (1892) version of the Eighth the composer was persuaded to promulgate for publication. Conductor Wilhelm Furtwängler criticized what he called Haas's "violation myth" in his private notebooks: "Only unproductive minds can seriously believe that a great productive artist [i. e., Bruckner] can be 'put under pressure' for the duration of a depression. The falsification that is done here to the character of Bruckner Bruckner as a fool is much greater than [that done] by the essays [attempts?] of the first scholars, Loewe and Schalk." On the other hand, conductor Georg Tintner, even as a Jewish victim of Nazi persecution, subsequently described Haas as "brilliant" and called Haas's edition of Bruckner's Eighth Symphony "the best" of all available versions although he himself chose to record the original 1887 version. Many conductors including Herbert von Karajan, Bernard Haitink, Daniel Barenboim, Takashi Asahina and Günter Wand continued to prefer Haas's editions, even after the Nowak editions became available.
Басқа жұмыстар
Хаас сонымен қатар Уго Вольфтің музыкасын, Клаудио Монтевердидің "Улиссаның Отанға оралуы" операсын, Кристоф Виллибальд фон Глюктың "Дон Хуан" балетінің партитурасын және басқа да барокко музыкасын өңдеді. Ол Вьенский Сингшпиль, Вольфганг Амадей Моцарт және Иоганн Себастьян Бах туралы да жазған.
Haas also edited some of the music of Hugo Wolf, Claudio Monteverdi's Il Ritorno d'Ulisse in Patria, Christoph Willibald von Gluck's Don Juan ballet score, and other Baroque music. He also wrote about the Wiener Singspiel, Wolfgang Amadeus Mozart and Johann Sebastian Bach.