Матфей ішіндегі 2:20-21 аяттарының талқылануы

Кіріспе

Матай 2:20 және 2:21 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының екінші тарауының жиырмасыншы және жиырма бірінші тармақтары. Жас Иса және Киелі Отбасы Мысырда. Періште Жүсіпке оның қудалаушысы Ирод патшаның қайтыс болғанын жаңа ғана хабарлаған. Осы тармақта періште оған басқа да нұсқаулар береді. Бұл тармақтың мәтіні өте жақын...

Интерпретация

Бұл тарауларда да Исаның Жүсіптің баласы екені айтылмаған. Періште оған «бала» деп, «сенің балаң» деп емес, Мәриямды анасы деп атайды. Осы үзіндідегі басты дау – Иродтың өліміне қарамастан, бірнеше адамның қаза тапқаны туралы айтылуы. Грек тіліндегі түпнұсқада да, барлық сақталған аудармаларда да көпше сан нақты көрсетілген. Бұл тараудың басында Иродтың Исаны өлтіру үшін яһуди көшбасшыларымен сөз байласуымен байланысты болуы мүмкін, бірақ осы қысқа мерзімде барлық көшбасшылардың қаза тапқаны ықтимал емес. Тарихи деректер көрсеткендей, көптегендер осы кезеңде лауазымдарын сақтап қалған. Бұл мәселені түсіндіру үшін бірнеше ұсыныс жасалған. Бір ұсыныс бойынша, сол кезде тағы бір тұлға қайтыс болған. Ең көп айтылатыны – Иродтың ұлы Антипатр, ол патшадан бес күн бұрын дүниеден өткен. Бірақ бұл теорияның қиындығы – Матайда немесе басқа да сол замандағы еңбектерде Антипатрдың қуғын-сүргінге қатысқанына ешқандай дәлел жоқ. Көптеген ғалымдардың пікірінше, Матайдың осы бөлімін «Шығу» кітабына сүйенуі көпше санның себебі болуы мүмкін. Реймонд Браун бұл түсінікке келіспейді. Оның ойынша, Матайдың авторы қаласа, жекеше санға ауыстыра алған. Браун бұл үзіндіні «кім өлтіргісі келсе, солардың жоспары құлап кетті» деп оқу керек дейді. Иероним осы үзіндіге сілтеме жасай келіп: «Осыдан білеміз, тек Ирод ғана емес, дін қызметкерлері мен заңгерлер де сол кезде Иеміздің өлімін іздеген», – деген. Ал Ремгий: «Егер оны өлтіруді көздегендер көп болса, олардың бәрі осы қысқа мерзімде қалай өлді? Бұрын айтқанымыздай, Иродтың өлімімен бірге яһудилердің барлық беделді адамдары өлтірілді», – дейді. Роберт Гандри «баланың өмірі» деп аударылған сөз тіркесінің нақты мағынасы «баланың жаны» екенін айтады. Сол кезде біреудің жанын іздеу – оны өлтіргісі келгенді білдіретін сөз болатын. Осы және келесі тараулардағы «Израиль елі» деген сөздердің маңызы зор. Жаңа өсиетте осы сөз тіркесі тек осы жерде қолданылады, яғни «Израиль» географиялық орнына қатысты қолданылған жалғыз орын. Бұл қолданыс осы үзіндінің негізі болған «Шығу» кітабында жиі кездеседі.

Like the rest of the infancy narrative, these verses are careful to not refer to Jesus as Joseph's child. The angel refers to him as "the young child" not "your young child", but freely refers to Mary as his mother. The main point of contention with this passage is why it refers to multiple people being dead when only Herod has died. The plural is unambiguous in the original Greek and in all surviving versions. This may link with the earlier part of the chapter where Herod colludes with the Jewish leaders to kill Jesus, but is unlikely the leaders would all have died in this brief period, and historical records demonstrates that many remained in office throughout this era. A number of explanations have been advanced to explain this problem. One proposal is that there was a secondary figure who died at the time. The most mentioned candidate being Herod's son Antipater, who died five days before the king. The problem with this theory is that there is no evidence in Matthew, or any other contemporary work, that Antipater had any involvement in the persecutions. The standard explanation is that most scholars believe the plural is due to Matthew's basing this section on Exodus. Raymond E. Brown sees this as an unlikely explanation. He argues that the author of Matthew was competent enough to change to the singular if he had so desired. Brown argues that the passage should more accurately be read as "the plot by those who wanted to kill is dead." Jerome, referring to this passage stated, "From this we see that not Herod only, but also the Priests and Scribes had sought the Lord’s death at that time." While Saint Remigius stated, "But if they were many who sought his destruction, how came they all to have died in so short a time? As we have related before, all the great men among the Jews were slain at Herod’s death." Robert H. Gundry notes that the phrase translated as "child's life" literally means "child's soul." At the time seeking someone's soul was an expression for trying to kill someone. The reference to "Land of Israel" in this verse and the next one is important. This is the only place in the New Testament where this phrase is used, i. e. the only place where "Israel" is used to refer to a geographic location, a usage which was common in the Book of Exodus on which this passage is based.