Кіріспе
Асқазанды тазалау процесі. Асқазанды шаю, сондай-ақ асқазанды сорғылау немесе асқазанды суару деп те аталады, – бұл түтік арқылы асқазанның ішіндегілерді тазалау процесі. 19 ғасырдың басында алғаш рет қолданылғаннан бері, асқазандағы уларды жоюдың ең көп қолданылатын тәсілдерінің біріне айналды. Мұндай құралдар көбінесе у ішкен немесе этанол сияқты дәрі-дәрмектерді артық мөлшерде қабылдаған адамдарға қолданылады. Олар сондай-ақ операция алдында, асқазанды ашу алдында ас қорыту жолының ішіндегілерді тазалау үшін де қолданылуы мүмкін. Токсикологиядан басқа, асқазанды (немесе мұрын-асқазанды) шаю кейде жоғарғы асқазан-ішек жолынан қан кету деңгейін анықтау үшін қолданылады. Бұл гематомезисті бағалауға көмектеседі. Сонымен қатар, гипертермиялық науқастарды салқындату үшін де қолданылуы мүмкін.
Gastric lavage, also commonly called stomach pumping or gastric irrigation, is the process of cleaning out the contents of the stomach using a tube. Since its first recorded use in early 19th century, it has become one of the most routine means of eliminating poisons from the stomach. Such devices are normally used on a person who has ingested a poison or overdosed on a drug such as ethanol. They may also be used before surgery, to clear the contents of the digestive tract before it is opened. Apart from toxicology, gastric lavage (or nasogastric lavage) is sometimes used to confirm levels of bleeding from the upper gastrointestinal tract. It may play a role in the evaluation of hematemesis. It can also be used as a cooling technique for hyperthermic patients.
Техника
Асқазанды шаю – ауыз немесе мұрын арқылы асқазанға енгізілетін түтікше (мысалы, Эвальд түтігі) арқылы, содан кейін сұйықтықтың шағын көлемін кезегімен беру және алу процедурасы. Түтікшенің асқазанға дұрыс орналасқандығын асқазан ішіндегі шағын мөлшердегі заттардың pH-ын тексеру немесе рентген арқылы растау қажет. Бұл түтікшенің өкпеге түсіп қалмауын қамтамасыз ету үшін жасалады. Ересектерге жылы су немесе физиологиялық тұзды ерітіндінің шағын мөлшері беріліп, сорғыш әрекеті арқылы қайтадан шығарылады. Балаларға физиологиялық тұзды ерітінді қолданылады, себебі олар сумен шаю кезінде гипонатриемияға ұшырау қаупі жоғары. Асқазан ішіндегі заттардың өкпеге сорылу мүмкіндігі болғандықтан, құсуды болдырмау үшін сорғыш құрылғы әрқашан дайын болуы керек. Асқазаннан қайта оралатын сұйықтықта асқазан мазмұны көрінбейтінше шаю процедурасы қайталанады. Егер пациент есінен таныса немесе тыныс жолдарын өздігінен қорғай алмаса, шаюды бастамас бұрын пациентті интубациялау қажет. Адам шок және гипонатриемия қаупі жоғары болғандықтан, процедура кезінде белгілі бір уақытқа есінен айырылуы керек.
Көрсеткіштер
Асқазанды шаю қазіргі улануды емдеуде сирек қолданылады. Кейбір мамандар тіпті оны улану жағдайында қалыпты жағдайда қолданбауды ұсынады. Шаю, егер жұтылған удың мөлшері өмірге қауіпті болса және процедура жұтылғаннан кейін 60 минут ішінде жасалса ғана қарастырылуы керек. Сонымен қатар, асқазанды шаю – жаңа туған нәрестелердегі он екі елі ішектің атризиясын емдеудің бастапқы қадамы болып табылады, бұл жағдайда кішкентай ішек асқазаннан кейін бітелгендіктен, тамақ пен сұйықтық асқазанда жиналады. Дене температурасы 40 °C-тан жоғары көтерілгенде, мұздатылған физиологиялық тұз ерітіндісімен асқазанды шаю медициналық шұғыл жағдайда қарқынды салқындату шарасы ретінде де қолданылуы мүмкін.
Қарсы көрсетілімдер
Асқазанды шаю, тыныс жолдары қорғалмаған және асқазан-ішек жолынан қан кету немесе жарылу қаупі бар пациенттерге қарсы көрсетіледі. Шартты қарсы көрсетімдерге: коррозиялық заттармен (күшті қышқылдар немесе күшті сілтелер), көмірсутектермен немесе тиімді антидоты бар уларлармен улану жатады. Алюминий фосфидімен уланғанда да қолдануға болмайды.
Асқынулар
Көптеген асқынулар туралы хабарланған, бірақ ауыр асқынулар сирек кездесетін көрінеді. Ең қауіпті қауіп – аспирациялық пневмония, ол қорғалмаған тыныс жолы бар науқастарда көмірсутектер жұтылғанда жиірек пайда болуы мүмкін. Басқа асқынуларға ларингоспазм, гипоксия, брадикардия, мұрын қан кетуі, гипонатриемия, гипохлоремия, сумен улану немесе асқазанның механикалық жаралануы жатады.