Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колониялық тарихта плантация – жаңа аймақта қоныс салушылардың тұрақты немесе жартылай тұрақты колониялық қоныстарын құру арқылы жүзеге асырылған отарлау түрі. Бұл термин алғаш рет 1580 жылдары ағылшын тілінде пайда болды, ал 1610 жылдары колонияны атау үшін де қолданыла бастады, бұрын отарлау процесін сипаттаған болатын. 1710 жылдары бұл сөз, әдетте тропикалық аймақтарда, ақшалай дақылдар өндірілетін ірі шаруашылықтарды сипаттау үшін де қолданылды. Алғашқы плантациялар Уэльстің Эдвардтар тарапынан басып алынуы және ағылшын тәжінің Ирландияда плантацияларын құру кезінде пайда болды. Уэльсте Англия королі Эдуард I Уэльстің солтүстігінде қамалдар мен бекіністер желісін салу саясатын бастады, осы арқылы жергілікті уэльс халқын бақылауға алды; уэльстіктерге күндіз қарусыз қамалдарға және бекіністерге кіруге рұқсат етілді, ал сауда жасауға тыйым салынды. Ирландияда Тюдорлар мен Стюарттар дәуірінде ағылшын тәжі Ұлыбританиядан келген протестант қоныс салушыларымен Ирландияны, әсіресе Ольстер провинциясын, кең ауқымды отарлауды бастады. Бұл плантациялар Ирландияның демографиялық құрамын өзгертіп, келесі бірнеше ғасырлар бойы Ирландия қоғамын бақылаған жаңа протестанттық үстемдікті құрды. Солтүстік Америкада, ерте заманауи кезеңдегі еуропалық отарлау кезеңінде, ағылшын қоныс салушылары Вирджиния, Род-Айленд және Он үш колонияның басқа да аймақтарында бірнеше плантациялар құрды. Басқа еуропалық отарлаушы державалар да плантациялық отарлау әдісін қолданды, бірақ ағылшын қоныс салушыларының деңгейінде емес.
In the history of colonialism, a plantation was a form of colonization in which settlers would establish permanent or semi permanent colonial settlements in a new region. The term first appeared in the 1580s in the English language to describe the process of colonization before being also used to refer to a colony by the 1610s. By the 1710s, the word was also being used to describe large farms where cash crop goods were produced, typically in tropical regions. The first plantations were established during the Edwardian conquest of Wales and the plantations of Ireland by the English Crown. In Wales, King Edward I of England began a policy of constructing a chain of fortifications and castles in North Wales to control the native Welsh population; the Welsh were only permitted to enter the fortifications and castles unarmed during the day and were forbidden from trading. In Ireland, during the Tudor and Stuart eras the English Crown initiated a large scale colonization of Ireland, in particular the province of Ulster, with Protestant settlers from Great Britain. These plantations led to the demography of Ireland becoming permanently altered, creating a new Protestant Ascendancy which would dominate Irish society for the next few centuries. In North America, during the period of European colonization in the early modern period, several plantations were established by English settlers, including in Virginia, Rhode Island, and elsewhere throughout the Thirteen Colonies. Other European colonial powers used the plantation method of colonization as well, though not to the extent of English settlers.
Уэльс
Эдуард I Англия королі билігінен бастап, ағылшын тәжі Уэльстегі халықты бақылау үшін қамалдар мен қоныстар салу саясатын бастады, сондай-ақ жаңадан бағындырылған Гвинед корольдігін стратегиялық тұрғыдан қоршады. Бұл қамалдардың көпшілігі қауіпсіз аймақтардан жабдықталып, уэльстің шабуылдарына қарсы тұруға арналған, бұл идея нормандар Гасконияның бастидтерінен дамыған. Бұл қалаларды Джеймс Сент-Джордж д'Эсперанш сияқты сардарлар жобалаған тас бекіністер қорғады. Қалаларда тек ағылшын және фламанд қоныс аударушылары ғана тұрды, олар Уэльсте тіршілік ету үшін тәжге тәуелді болды. Уэльстіктерге қараңғы түскеннен кейін қалаға кіруге рұқсат берілмеді, сауда жасауға құқығы болмады және қару ұстауға тыйым салынды. Бүгінде "Темір сақина" уэльс тарихының даулы бөлігі болып табылады. 2017 жылы Флинт қамалын қайта жаңғырту жобасының аясында алып сақинадан жасалған темір мүсін орнату жоспары жарияланғанда, жоба сынға ұшырады және бұл Уэльстің Эдвардтың басып алуын белестеу деп айыпталды, бұл уэльс халқы үшін өте сезімтал мәселе. Әлеуметтік желілердегі науқандар мен петициялардың нәтижесінде жоспарлар тоқтатылды.
Starting in the reign of King Edward I of England, the English Crown began a policy of castle building and settlement building in Wales to control the population, and strategically surround the newly conquered Kingdom of Gwynedd. Most of these castles were built with an integrated fortified town, which was designed to be provisioned from safer territories and hold out against Welsh attacks, an idea that the Normans had developed from the bastides of Gascony. These bastide towns were defended by stone fortifications some designed by James of St. George d'Esperanche. The towns were exclusively populated with English or Flemish settlers, who depended on the crown for their survival in Wales. The Welsh themselves were not permitted to enter the town after dark, held no rights to trade and were not allowed to carry arms. Today, the Iron Ring is a contentious part of Welsh history. In 2017, when plans were announced for an iron sculpture of a giant ring as part of a restoration project of Flint Castle, the project was met with criticism and accusations that it was commemorating the Edwardian conquest of Wales, a contentious event among the Welsh public. The plans were ultimately cancelled after social media campaign and petition.
Ирландия
Ирландия плантациялары 16-17 ғасырларда жүзеге асты және 1550 жылдары католик Мэри I патшайымнан бастап, ағылшын коронасының ирланд халқына тиесілі жерлерді тартып алуын қамтыды, бұл процеске католик британдық қоныс аударушылар қатысты. Кейінгі плантацияларда олар Ұлыбританиядан келген протестант қоныс аударушыларға қайта бөлінді. Англо-Норман шапқыншылығынан бері Ұлыбританиядан Ирландияға үнемі көші-қон болғанмен, бұл иммигранттар көбінесе ирланд мәдениетіне сіңісіп кетті немесе 15 ғасырға қарай өте аз жерді бақылаудан шығарылды, ал ағылшын коронасының тікелей бақылауындағы аумақ көбінесе Пэйл деп аталатын аймаққа дейін тарылды. 1540 жылдары Тюдорлардың Ирландияны жаулауы басталды, ал он жылдай кейін алғашқы ағылшын плантациялары британдық қоныс аударушылармен ирланд жеріне орналастырылды. Бұл плантациялар Англия королевасы Мэри I билік құрған Лаоис және Офали округтерінде басталды. Алайда, плантациялар құруға жасалған бұл әрекеттер жергілікті ирланд руларының шабуылдарына байланысты көбінесе сәтсіз аяқталды. Келесі толқын плантациялар Англия королевасы Елизавета I билік құрған кезеңде басталды және Батыс аймағынан келген адамдармен жетекшілік етілді. Елизаветаның Ирландиядағы саясаты болашақ плантаторларға жер беру және ирландтардың Испанияға Англияға шабуыл жасау үшін база беруіне кедерес келтіру болды. Ольстер плантациясы 1610 жылдары Джеймс I билік құрған кезде басталды. Тоғыз жылдық соғыста жеңілгеннен кейін көптеген Ольстерлік көтерілісшілер Ирландиядан қашып кетті және олардың жерлері тартып алынды. Бұл плантациялардың ең ірі және ең табыстысы болды және Ольстер провинциясының көп бөлігін құрады. Провинция негізінен ирланд тілінде сөйлейтін және католик болғанмен, жаңа қоныс аударушылар ағылшын тілінде сөйлейтін және протестант болуы керек еді, олардың көпшілігі Англия мен Шотландиядан келді. Бұл Ольстердің ерекше протестант қауымын құрады.
The Plantations of Ireland occurred in the 16th and 17th centuries and involved the English Crown confiscating lands owned by the Irish people, starting in the 1550s with Queen Mary I who was Catholic, with British Catholic settlers. Later plantations involved redistributing them to Protestant settlers from Great Britain. Though there had been periodic immigration from Great Britain to Ireland since the Anglo Norman invasion, these immigrants had largely assimilated into Irish culture or were driven off from what little land they controlled by the 15th century, and the direct area controlled by the English Crown had shrunk mostly to an area known as the Pale. Beginning in the 1540's, the Tudor conquest of Ireland began, and roughly a decade later the first English plantations were established by British settlers on Irish soil. These plantations began during the reign of Queen Mary I of England in the counties of Laois and Offaly. However, these efforts at establishing plantations largely failed due to attacks from the local Irish clans. The next wave of plantations began during the reign of Queen Elizabeth I of England and were spearheaded by the West Country Men. Elizabeth's policy in Ireland was to grant land to prospective planters and prevent the Irish from giving Spain a base from which to attack England. The plantation of Ulster began in the 1610s, during the reign of James I. Following their defeat in the Nine Years' War, many rebel Ulster lords fled Ireland and their lands were confiscated. This was the biggest and most successful of the plantations and comprised most of the province of Ulster. While the province was mainly Irish speaking and Catholic, the new settlers were required to be English speaking and Protestant, with most coming from England and Scotland. This created a distinct Ulster Protestant community.
Солтүстік Америка
ХV ғасырдан бастап Христофор Колумбтың саяхаттарымен Еуропаның түрлі колониялық державалары Америкада колониялар құрды. Португалдар 1550 жылдары Кариб теңізінде қант плантацияларын енгізді. Англияның отарлаудағы күш-жігері негізінен Солтүстік Америкаға бағытталған, онда 1607 жылы Джеймстаунда алғашқы ағылшын плантациясы құрылды. Келесі ғасырда Шығыс жағалауда көптеген ағылшын плантациялары құрылды, олар Жаңа Англия, Орта және Оңтүстік колониялардан тұратын Он үш американдық колония ретінде белгілі болды. Басқа еуропалық колониялық державалар да колонизацияның плантациялық әдісін қолданды, бірақ ағылшын отаршыларының деңгейінде емес. Колониялық плантацияның әдеттегі мысалы – Род-Айлендтегі алғашқы тұрақты еуропалық қоныс, Провиденс плантациялары. Провиденс плантацияларын пуритандық пастор Роджер Уильямс және Массачусетс шығанағындағы діни қуғын-сүргіннен қашқан шағын топ құрды. Род-Айлендке келгеннен кейін Уильямс және оның ізбасарлары екі Наррагансет басшысы, Каноникус және Миантономиден жер алды. Провиденс плантацияларындағы қоныстанушылар діни және мемлекеттік істерді бөлуді қатаң ұстанып, келісімге келді. Бұл плантация Жаңа Англиядағы ағылшын плантацияларының үлкен тізбегінің бір бөлігі болды. Бұл плантациялар Солтүстік экономикасын дамытуда маңызды рөл атқарды, Америка Оңтүстігіндегі плантациялық экономикаға қарама-қарсы бағытта. Оңтүстік экономикасының негізін құраған ірі ақшалай дақылдар плантацияларына қарағанда, Жаңа Англиядағы плантациялар кішкентай болды және көбінесе пайда табудың орнына, күнкөріс үшін пайдаланылды.
Beginning in the 15th century with the voyages of Christopher Columbus, various European colonial powers established colonies in the Americas. The Portuguese introduced Sugar plantations in the Caribbean in the 1550s. England's efforts at colonization primarily focused on North America, where the first English plantation was established in 1607 at Jamestown. Over the next century, more English plantations would be established along the Eastern Seaboard, which collectively came to be known as the Thirteen American Colonies, consisting of the New England, Middle and Southern colonies. Other European colonial powers used the plantation method of colonization as well, though not to the extent of English settlers. A typical example of a colonial plantation was Providence Plantations, the first permanent European settlement in Rhode Island. Providence Plantations was established along the Providence River by Puritan minister Roger Williams and a small band of followers, who were fleeing religious persecution in Massachusetts Bay. Upon arriving in Rhode Island, Williams and his followers received a land grant from two Narragansett sachems, Canonicus and Miantonomi. The settlers in Providence Plantations adopted a covenant which stressed the separation of religious and civil affairs. That plantation was part a larger series of English plantations in New England. These plantations played a large role in developing the Northern economy in opposing lines from the plantation based economy of the American South. Compared to the large scale cash crop plantations which underpinned the Southern economy, plantations in New England were small scale, and meant mainly for subsistence purposes rather than profit making.