Кіріспе

Чукарица () – Сербияның Белград қаласының муниципалитеті.

Атауы

Белградтың басқа да бірнеше аудандары сияқты, Чукарица да бір кафананың атымен аталады. Қазіргі қант зауыты орналасқан жерде 19 ғасырдың екінші жартысында кафана болған. Бұл кафана екі жолдың – бірі Обреновацтан, екіншісі Шумадиядан келген жолдардың – Белградқа кіреберісіндегі қиылысында орналасқандықтан, өте танымал болды. Оның иесі Стойко Чукар болған, ал кафана оның құрметіне «Чукарева кафана» деп аталды, кейіннен осы атпен елді мекен де атала бастады. 1907 жылдың 8 шілдесінде ол Врачар Срезынан Белград муниципалитетінің басқаруына берілді. Чукарица муниципалитеті алғаш рет 1911 жылдың 30 желтоқсанында құрылды. Халықтың референдумынан кейін Чукарица тұрғындары Жарково муниципалитетінен бөлінуге дауыс берді, нәтижесінде Сербия королі Петр I оларға муниципалитет мәртебесін берді. Чукарица және Жарково тұрғындары арасында осы күнгейінше халықтық фольклорлық бәсекелестік сақталған, тіпті бүгінде екеуі де Белградтың бір бөлігі болса да. Қазіргі заманғы елді мекен дамуы қант зауытының жұмысшылары үшін салынған алғашқы әлеуметтік тұрғын үйлермен, гипподромның үстіндегі төбеде басталды. Чукарица «жұмысшылар елді мекені» деп танылды. Муниципалитеттің алғашқы президенті – Чехиядан көшіп келген Новак тегіндегі өнеркәсіпші болды. Ол тегін сербше Novaković деп өзгертті, ал оның тікелей ұрпақтары – актриса Оливера Маркович (немересі) және оның ұлы, режиссер Горан Маркович (шөбересі). 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін азат болғаннан соң Чукарица әкімшілік жағынан Белград құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Белград муниципалитеттері таратылып, 1945 жылы қала райондарға бөлінгенде Чукарица Белградтың VII районындағы 5 әкімшілік ауданның біріне айналды. 1957 жылы муниципалитеттер қайта құрылды. 1960 жылы Чукарицаға көршілес Умка және Раковица муниципалитеттері қосылды, бірақ 1974 жылы Раковица қайтадан жеке муниципалитет болып құрылды. Соғыстар арасындағы кезеңде Shell компаниясы Чукарицаның ең солтүстік бөлігінде, Карева Ћупријада мұнай резервуарларының ірі кешенін салды. Бұл аймақ Екінші дүниежүзілік соғыста Югославияға жасалған одақтас әскерлердің бомбалауы кезінде ауыр зардап шекті. Әсіресе 1944 жылдың 3 шілдесіндегі бомбалау қатты болды. Резервуарлар және Чукарицаның ескі және солтүстік бөліктерінің кең аумағына «кілемшедей» бомба тасталды, нәтижесінде Чукарицаның ескі ядросы толық дерлік қирады. Соғыстан кейін қайта салынған резервуарлар уақыт өте келе Jugopetrol резервуарлары деп аталды. Бомбалау салдарынан көптеген жарылмаған бомбалар жерде көміліп қалды, және кейде олар заманауи құрылыс жұмыстары кезінде табылады, мысалы, 2018 жылы Ада сауда орталығының құрылысы немесе 2021 жылы Баново Брдодағы тұрғын үй кешенінің құрылысы кезінде, бұл жарылыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бірнеше мың тұрғынды эвакуациялауды талап етті.

Орналасқан жері

Чукарица Белградтың басқа муниципалитеттерімен толықтай қоршалған: ол батыста Сава өзенімен, солтүстік және солтүстік-шығыста Савский Венац муниципалитеттерімен, шығыста Раковица, оңтүстік-шығыста Вождовац, оңтүстікте Бараево және оңтүстік-батыста Обреновац муниципалитеттерімен шектеседі. Муниципалитет Белградтың оңтүстік-батысында орналасқан. Ол Сава өзенінің шығыс жағалауындағы Макиштің кең батпақты ормандарын және Белградтағы ең үлкен өзен аралы Ада Циганлияны қамтиды. Сремчицаның маңындағы Београдский мерокрас аймағында ең солтүстікке қарай орналасқан әктас тастар (карст) орналасқан. Батыс Сербиядағы бірнеше маңызды жолдар осы жерден басталады: Лазаревац жолы, Ибар тас жолы, Сава тас жолы, Жаңа Обреновац жолы, Ескі Обреновац жолы және т.б. Сонымен қатар, аймақтағы ең үлкен және маңызды жүк пойыз станциясы мен шеберлік ауласы (Белград шеберлік ауласы) және Белградтың су құбырының негізгі қондырғылары, соның ішінде су фабрикасы, муниципалитетте (Макиш) орналасқан. Чукарица Белградтың алғашқы бөлігі болды, ол 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында өнеркәсіпті дамытты және әлі де Белградтың ең өнеркәсіптік бөліктерінің бірі (Железник, Жарково, Беле Воде), соңғы 20 жылда муниципалитеттердің коммерциялық бөліктері гүлденді (Банво Брдо). Белградтағы ең ұзақ көше, Обреновачки пут (Обреновац жолы) муниципалитетінде орналасқан. Белградтың жолдар анықтамалығына сәйкес, оның ұзындығы 11 шақырым. Алайда, жол орман мен негізінен адам тұрмайтын аумақтар арқылы өтіп, қаладағы Белград қаласының сыртына созылып кеткендіктен (uža teritorija grada), белградтықтардың көпшілігі 7,5 шақырымдық Булевар королья Александраны ең ұзақ көше деп санайды. Обреновац жолы тек бір муниципалитет (Чукарица) арқылы өтеді, ал Булевар королья Александра олардың төртеуін жалғастырады: Стари Град, Врачар, Палилула және Звездара.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша, муниципалитетте 181 231 адам тұрады. Бұл Čukarica-ны Белградтағы халық саны бойынша екінші (Жаңа Белградтан кейін) муниципалитет етеді, сонымен қатар халықтың абсолютті өсу қарқыны бойынша ең жылдам дамитын муниципалитет болып табылады (шамамен жылына 1,05% өседі). Ауылдық аймақтары болғанына қарамастан, муниципалитетте халық тығыз қоныстанған.