Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чукарица () – Сербияның Белград қаласының муниципалитеті.
Čukarica (, ) is a municipality of the city of Belgrade, Serbia.
Атауы
Белградтың басқа да бірнеше аудандары сияқты, Чукарица да бір кафананың атымен аталады. Қазіргі қант зауыты орналасқан жерде 19 ғасырдың екінші жартысында кафана болған. Бұл кафана екі жолдың – бірі Обреновацтан, екіншісі Шумадиядан келген жолдардың – Белградқа кіреберісіндегі қиылысында орналасқандықтан, өте танымал болды. Оның иесі Стойко Чукар болған, ал кафана оның құрметіне «Чукарева кафана» деп аталды, кейіннен осы атпен елді мекен де атала бастады. 1907 жылдың 8 шілдесінде ол Врачар Срезынан Белград муниципалитетінің басқаруына берілді. Чукарица муниципалитеті алғаш рет 1911 жылдың 30 желтоқсанында құрылды. Халықтың референдумынан кейін Чукарица тұрғындары Жарково муниципалитетінен бөлінуге дауыс берді, нәтижесінде Сербия королі Петр I оларға муниципалитет мәртебесін берді. Чукарица және Жарково тұрғындары арасында осы күнгейінше халықтық фольклорлық бәсекелестік сақталған, тіпті бүгінде екеуі де Белградтың бір бөлігі болса да. Қазіргі заманғы елді мекен дамуы қант зауытының жұмысшылары үшін салынған алғашқы әлеуметтік тұрғын үйлермен, гипподромның үстіндегі төбеде басталды. Чукарица «жұмысшылар елді мекені» деп танылды. Муниципалитеттің алғашқы президенті – Чехиядан көшіп келген Новак тегіндегі өнеркәсіпші болды. Ол тегін сербше Novaković деп өзгертті, ал оның тікелей ұрпақтары – актриса Оливера Маркович (немересі) және оның ұлы, режиссер Горан Маркович (шөбересі). 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін азат болғаннан соң Чукарица әкімшілік жағынан Белград құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Белград муниципалитеттері таратылып, 1945 жылы қала райондарға бөлінгенде Чукарица Белградтың VII районындағы 5 әкімшілік ауданның біріне айналды. 1957 жылы муниципалитеттер қайта құрылды. 1960 жылы Чукарицаға көршілес Умка және Раковица муниципалитеттері қосылды, бірақ 1974 жылы Раковица қайтадан жеке муниципалитет болып құрылды. Соғыстар арасындағы кезеңде Shell компаниясы Чукарицаның ең солтүстік бөлігінде, Карева Ћупријада мұнай резервуарларының ірі кешенін салды. Бұл аймақ Екінші дүниежүзілік соғыста Югославияға жасалған одақтас әскерлердің бомбалауы кезінде ауыр зардап шекті. Әсіресе 1944 жылдың 3 шілдесіндегі бомбалау қатты болды. Резервуарлар және Чукарицаның ескі және солтүстік бөліктерінің кең аумағына «кілемшедей» бомба тасталды, нәтижесінде Чукарицаның ескі ядросы толық дерлік қирады. Соғыстан кейін қайта салынған резервуарлар уақыт өте келе Jugopetrol резервуарлары деп аталды. Бомбалау салдарынан көптеген жарылмаған бомбалар жерде көміліп қалды, және кейде олар заманауи құрылыс жұмыстары кезінде табылады, мысалы, 2018 жылы Ада сауда орталығының құрылысы немесе 2021 жылы Баново Брдодағы тұрғын үй кешенінің құрылысы кезінде, бұл жарылыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін бірнеше мың тұрғынды эвакуациялауды талап етті.
Like several other neighborhoods of Belgrade, Čukarica was named after a kafana. At the present location of the Sugar Refinery, there was a kafana in the second half of the 19th century. It was very popular as it was located at the point where two roads, one from Obrenovac and other from Šumadija, meet at the entrance to Belgrade. It was owned by Stojko Čukar and the kafana was named “Čukareva kafana” after him, which later gave name to the settlement. It was transferred from the Vračar Srez under the administration of the Belgrade municipality on 8 July 1907. Municipality of Čukarica was established for the first time on 30 December 1911. After a popular referendum, inhabitants of Čukarica voted to split from the municipality of Žarkovo and as a result were given the municipal status by the king Peter I of Serbia. Popular folklore rivalry still exists among the inhabitants of Čukarica and Žarkovo, even though today they are both part of Belgrade. Modern settlement began to develop as the first social housing for the workers of the sugar refinery, on the hill above the hyppodrome. Čukarica became known as the “workers settlement”. The first president of the municipality was an industrialist with the surname Novak, who emigrated from the Czech Republic. He changed his surname to the Serbian version Novaković and his direct descendants are the actress Olivera Marković (granddaughter) and her son, director Goran Marković (great grandson). After the liberation in World War I in 1918, Čukarica administratively became part of Belgrade. After World War II when Belgrade municipalities were abolished and the city divided into raions in 1945, Čukarica became one of 5 administrative neighborhoods within Belgrade’s Raion VII. Municipalities were re established in 1957. In 1960. the neighboring municipalities of Umka and Rakovica were incorporated into Čukarica, but Rakovica became a separate municipality again in 1974. The Shell company built a large complex of oil tanks during the Interbellum in the northernmost section of Čukarica, Careva Ćuprija. The zone was heavily bombed during the Allied bombing of Yugoslavia in World War II. Especially heavy was the bombing on 3 July 1944. The tanks, and the wider area of old and north parts of Čukarica were carpet bombed, resulting in almost complete destruction of the old core of Čukarica. Rebuilt after the war, the tanks in time became known as the Jugopetrol tanks. As a result of bombing, numerous unexploded bombs remained buried in the ground, and are occasionally discovered during the modern construction works, like Ada Mall in 2018, or residential complex in Banovo Brdo in 2021, which required evacuation of couple of thousands of residents for safe extraction of the projectile.
Орналасқан жері
Чукарица Белградтың басқа муниципалитеттерімен толықтай қоршалған: ол батыста Сава өзенімен, солтүстік және солтүстік-шығыста Савский Венац муниципалитеттерімен, шығыста Раковица, оңтүстік-шығыста Вождовац, оңтүстікте Бараево және оңтүстік-батыста Обреновац муниципалитеттерімен шектеседі. Муниципалитет Белградтың оңтүстік-батысында орналасқан. Ол Сава өзенінің шығыс жағалауындағы Макиштің кең батпақты ормандарын және Белградтағы ең үлкен өзен аралы Ада Циганлияны қамтиды. Сремчицаның маңындағы Београдский мерокрас аймағында ең солтүстікке қарай орналасқан әктас тастар (карст) орналасқан. Батыс Сербиядағы бірнеше маңызды жолдар осы жерден басталады: Лазаревац жолы, Ибар тас жолы, Сава тас жолы, Жаңа Обреновац жолы, Ескі Обреновац жолы және т.б. Сонымен қатар, аймақтағы ең үлкен және маңызды жүк пойыз станциясы мен шеберлік ауласы (Белград шеберлік ауласы) және Белградтың су құбырының негізгі қондырғылары, соның ішінде су фабрикасы, муниципалитетте (Макиш) орналасқан. Чукарица Белградтың алғашқы бөлігі болды, ол 19-шы ғасырдың аяғы мен 20-шы ғасырдың басында өнеркәсіпті дамытты және әлі де Белградтың ең өнеркәсіптік бөліктерінің бірі (Железник, Жарково, Беле Воде), соңғы 20 жылда муниципалитеттердің коммерциялық бөліктері гүлденді (Банво Брдо). Белградтағы ең ұзақ көше, Обреновачки пут (Обреновац жолы) муниципалитетінде орналасқан. Белградтың жолдар анықтамалығына сәйкес, оның ұзындығы 11 шақырым. Алайда, жол орман мен негізінен адам тұрмайтын аумақтар арқылы өтіп, қаладағы Белград қаласының сыртына созылып кеткендіктен (uža teritorija grada), белградтықтардың көпшілігі 7,5 шақырымдық Булевар королья Александраны ең ұзақ көше деп санайды. Обреновац жолы тек бір муниципалитет (Чукарица) арқылы өтеді, ал Булевар королья Александра олардың төртеуін жалғастырады: Стари Град, Врачар, Палилула және Звездара.
Čukarica is completely surrounded by other municipalities of Belgrade: it is bordered by the Sava river to the west, municipalities of Savski Venac to the north and northeast, Rakovica to the east, Voždovac to the southeast, Barajevo to the south and Obrenovac to the southwest. Municipality is located southwest from the downtown Belgrade. It comprises the vast marshy woods of Makiš, on the eastern bank of the Sava river and the largest river island in Belgrade, Ada Ciganlija. At the suburb of Sremčica, Beogradski merokras, the most northern terrain made of limestone (karst) is located. Several of the most important roads in western Serbia start here: Lazarevac Road, Ibar Highway, Sava Highway, New Obrenovac Road, Old Obrenovac Road, etc. Also, the largest and most important freight train station and marshalling yard in the area (Belgrade marshalling yard) and the main installations of the Belgrade waterworks, including the water factory, are located in the municipality (Makiš). Čukarica was the first part of Belgrade that developed industry, in the late 19th and early 20th century and still is one of the most industrialized parts of Belgrade (Železnik, Žarkovo, Bele Vode), with commercial sections of the municipalities booming in the last 20 years (Banovo Brdo). Officially the longest street in Belgrade, Obrenovački put (Obrenovac road) is located in the municipality. According to Belgrade's Directory of Roads, it is 11 kilometers long. However, as the road passes through the forests and mainly uninhabited areas and stretches outside the urban Belgrade City proper (uža teritorija grada), most Belgraders consider the 7.5 kilometer long Bulevar kralja Aleksandra to be the longest street. While Obrenovac road runs only through one municipality (Čukarica), Bulevar kralja Aleksandra connects four of them: Stari Grad, Vračar, Palilula and Zvezdara.
Демография
2011 жылғы санақ бойынша, муниципалитетте 181 231 адам тұрады. Бұл Čukarica-ны Белградтағы халық саны бойынша екінші (Жаңа Белградтан кейін) муниципалитет етеді, сонымен қатар халықтың абсолютті өсу қарқыны бойынша ең жылдам дамитын муниципалитет болып табылады (шамамен жылына 1,05% өседі). Ауылдық аймақтары болғанына қарамастан, муниципалитетте халық тығыз қоныстанған.
The municipality has a population of 181,231 inhabitants, according to the 2011 census results. That makes Čukarica the second most populous municipality of Belgrade (after New Belgrade), but it is also the fastest growing one in terms of absolute growth of population (relative, about 1.05% annually). Despite having also a rural parts, the municipality is very densely populated – .